Trump’ın İran’a tanıdığı 5 günlük süre yarın doluyor. İran, ABD’nin müzakere için ortaya koyduğu şartlara resmen yanıt verdi ve kendi şartlarını açıkladı. İleri sürdükleri şartlar “uzlaşmaz” nitelikte ve bu bir tıkanmaya işaret ediyor. Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Pakistan hükümeti aracılığıyla İran’a, savaşı sona erdirmeye yönelik “15 maddelik eylem planı sunduklarını” açıkladı.
HABER MERKEZİ – ABD Başkanı Donald Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için geçen hafta verdiği 48 saatin bitimine doğru 5 günlük bir süre daha duyurdu. Bu süre de yarın akşam saatlerinde doluyor ve ardından neler olacağı konusunda farklı iddialar var.
×ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın gidişatını Hürmüz Boğazı belirliyor. Savaştan önce günlük 20 milyon varil petrol ihracatının gerçekleştiği boğazı İran, gemi geçişlerine kapattı ve bu, dünya petrol ve finans piyasalarına olumsuz etki etti. Ortaya çıkan etkilerin ABD üzerinde baskı oluşturacağını hesaplayan İran, boğazı savaştaki en önemli kozu olarak değerlendirmeye devam ediyor. ABD ise, boğazın açılması için baskısını sürdürüyor. ABD Başkanı Trump’ın boğazı açabilirse savaşı bitireceği iddia ediliyor. Ancak bunun nasıl olacağı belirsizliğini koruyor.
Hürmüz krizi ve ihtimaller: Güç yoluyla mı, diplomasiyle mi çözülür?
Trump’ın İran’a tandığını söylediği 5 günlük süre ise yarın akşam saatlerinde doluyor. Geçen 4 günlük sürede Trump’ın İran ile görüşme yaptıklarına ilişkin açıklamaları gündemi belirledi. Trump, İran’da “doğru kişiler” ile görüştüklerini, İran’ın anlaşma yapmak istediğini ve görüşmelerin sürdüğünü ileri sürdü. Hatta Trump, mevcut durumda çok sayıda üst düzey ismin yaşamını yitirdiği İran’da bir rejim değişikliğinin bile yaşandığını, savaşı kazandıklarını ve savaşı bitirebileceğini de söyledi. İran ise Trump’ın iddialarını sistematik olarak reddetti.
Rejim değişikliği mi, uyumlu yönetici mi? | ABD’nin İran’da aradığı “son derece makul” kişi kim?
GÖRÜŞMELERİN OLDUĞU DOĞRULANDI, AMA SONUÇ YOK: 15 MADDEYE KARŞILIK 5 MADDE
Dün ABD’nin Pakistan aracılığıyla İran’a 15 maddelik bir müzakere metni sunduğu ortaya çıktı. İranlı yetkililer, bu iddiayı kısmen doğruladı ve planın reddedildiğine ilişkin iddialar da dile geldi.
Bununla birlikte İran basını, “Tahran yönetiminin ABD’nin teklifine verdiği resmi yanıtta, savaşın tekrarlanmamasını ve İran’a tazminat ödenmesinin garanti altına alınmasını istediğini” duyurdu.
İran resmi televizyonu da gündeme gelen ABD planına karşılık olarak İran’ın 5 maddelik müzakere şartlarını duyurmuştu. Bu maddeler arasında ABD ile İsrail’in bölgeden çıkması, savaşta yol açtıkları zararların tazmini gibi ABD cephesinde karşılanması zor şartlar bulunuyordu.
Mevcut durumda iki tarafın olası bir müzakere için ortaya koydukları şartların uzlaşmaz nitelikte olduğu ve bu nedenle olası bir müzakere hamlesinin akamete uğrama ihtimalinin bulunduğu kaydediliyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın bugünkü açıklamasına göre, İran “anlaşma yapmak istiyor ancak bunu kamuoyuna açıklamaktan çekiniyor.”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise, “mesajlar yoluyla bazı fikirlerin söz konusu olduğunu, bunların üst makamlara iletildiğini“ belirtmekle birlikte, “Şu anki siyasetimiz ülkeyi savunmaya devam etmektir ve ABD ile müzakere yok” dedi.
TRUMP: CİDDİLEŞSELER İYİ OLUR
İranlı yetkililerin “ABD ile görüşme yok, anlaşma yok” açıklamalarına Trump ayrıca cevap verdi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“İranlı müzakereciler çok farklı ve ‘garip’. Askeri olarak tamamen yok edildikleri ve geri dönüş şansları sıfır olduğu için bir anlaşma yapmamız için ‘yalvarıyorlar’, oysa kamuoyuna sadece ‘teklifimizi değerlendirdiklerini’ söylüyorlar. YANLIŞ!!! Çok geç olmadan ciddileşseler iyi olur, çünkü bir kere geç kalındığında geri dönüş olmayacak ve hiç de hoş olmayacak!”
“TRUMP, 4 İLA 6 HAFTALIK PLANA UYULMASI TALİMATI VERDİ”
Trump’ın gündem belirleyen İran ile görüşme iddiaları halihazırda karşılık bulmamışsa da, ABD ve İsrail basınında dikkat çekici bazı iddialar gündeme getirildi.
ABD merkezli Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, ismi paylaşılmayan konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklar, Trump’ın yakınındaki yetkililere İran’a saldırıların son aşamalarında olduğunu söyledi. Trump’ın savaşın başlarında savaşın süresine ilişkin dile getirdiği 4 ila 6 haftalık plana uyulması talimatı verdiğini ifade eden kaynaklar, Trump’ın savaşı “hızla, gelecek haftalarda bitirmeyi” istediğini yakınındaki yetkililere söylediğini ileri sürdü.
Bu arada Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt de, İran’a dönük askeri operasyonların süresine ilişkin değerlendirmesinde, “Her zaman yaklaşık dört ila altı hafta hesaplıyorduk” dedi ve çatışmaların Trump’ın 14 Mayıs’taki Çin ziyareti öncesinde sona erebileceğine işaret etti.
STEVE WİTKOFF: İRAN’A 15 MADDELİK ‘EYLEM PLANI’ SUNDUK
Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Beyaz Saray’da düzenlenen kabine toplantısında, İran’la barış görüşmelerinin gidişatına ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump’ın da hazır bulunduğu toplantıda ABD Başkanı’na hitaben Witkoff, “Bugün size şunu bildirebilirim ki dış politika ekibinizle, arabulucu rolündeki Pakistan hükümeti aracılığıyla (İran’a) bir barış sürecinin çerçevesini oluşturan 15 maddelik eylem planı sunduk” dedi.
Witkoff, sürecin kendilerini nereye götüreceğine göre tavır alacaklarını belirterek, “İran’ı, daha fazla ölüm ve yıkımdan başka kendileri için hiçbir iyi alternatifin bulunmadığı bu noktanın, bir dönüm noktası olduğuna ikna edip edemeyeceğimizi göreceğiz” ifadesini kullandı.
Trump’ın özel temsilcisi, Tahran yönetimiyle olumlu gelişme sağlanması ve sonucunda anlaşma yapılması durumunda bunun “İran, tüm bölge ve genel olarak dünya için harika bir gelişme olacağı” değerlendirmesinde bulundu.
Görüşmeler devam ederken İran ekibinin, diplomatik süreçte yapılacak pazarlıkta güçlü bir duruş sergileyeceklerine çünkü ABD’nin bu savaşta askeri yollarla tam bir üstünlük sağlayamayacağına inandıklarına dair duyumlar aldığını aktaran Witkoff, “Bunlar, rejimin müzakere ekibine anlaşma yapma yetkisi vermediğine dair tartışılmaz işaretler” diye konuştu.
İSRAİL BASININDA ATEŞKES İDDİALARI YER ALDI
İsrail’in Kanal 12 televizyonu ise Trump’ın, İran’a tanıdığı 5 günlük sürenin biteceği Cumartesi günü ateşkes ilan edebileceğini ileri sürdü. İsrail merkezli Ynet internet sitesi, önümüzdeki hafta içinde olası bir ateşkesin ilan edilebileceğini ileri sürdü.
The Jerusalem Post gazetesi, ismini açıklamadığı İsrailli bir yetkilinin açıklamalarını paylaştı. Söz konusu yetkilinin, “Şu an itibarıyla, Tahran ve Washington’ın tutumları bir anlaşma olasılığını ‘zayıf’ ile ‘yok denecek kadar az’ arasında bir yere koyuyor. Yine de Trump bizi şaşırtabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Habere göre, İsrail’in elinde, Trump’ın bir ateşkes ilan etmeyi planladığına dair bir emare bulunmuyor. Fakat İsrailli yetkililer, yine de Trump’ın görüşmeler devam ederken geçici bir ateşkes ilan edebileceğinden “endişe ediyor.”
Bu arada The Jerusalem Post gazetesi, ABD yönetiminin, 28-29 Mart’ta Pakistan’ın başkenti İslamabad’da üst düzey Amerikalı ve İranlı yetkililer arasında bir görüşme koordine etmek için çalıştığını da öne sürdü.
KARA HAREKATI DA GÜNDEMDE
Trump’ın tandığı 5 günlük sürenin ardından olası bir kara harekatının yapılabileceğine ilişkin iddialar da bulunuyor. Trump bir yandan müzakerelerin sürdüğüne dair açıklamalar yaparken, diğer yandan binlerce deniz piyadesi ve paraşütçüyü, amfibi çıkarma gemileriyle Ortadoğu’ya sevk ediyor.
Üst düzey bir ABD’li yetkili, yaptığı açıklamada, “(ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı) CENTCOM Komutanı (Amiral Brad Cooper), hedeflere ulaşmak için maksimum operasyonel esnekliği sağlamak amacıyla deniz piyadeleri ve paraşütçülerin sunduğu yetenekleri talep etti” ifadelerini kullandı.
Bu gelişmeler, aynı zamanda Trump’ın İran’a tanıdığı ve 2 gün sonra bitecek olan 5 günlük sürenin ardından beklenen olası bir kara harekatına hazırlık olarak da değerlendiriliyor. Hedefte ise öncelikli olarak Basra Körfezi’nde bulunan Hark Adası ile İran’ın gemi geçişine kapattığı Hürmüz Boğazı çevresindeki bölgelerin olduğu belirtiliyor.
Hürmüz krizi ve ihtimaller: Güç yoluyla mı, diplomasiyle mi çözülür?
“BÜYÜK BİR SON VURUŞ”: İŞGAL EDİLMESİ PLANLANAN 4 STRATEJİK NOKTA
ABD’de yayın yapan Axios haber portalının iki ABD’li yetkili ile bilgi sahibi iki kaynağa dayandırdığı habere göre, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde ilerleme kaydedilmemesi halinde “askeri tırmanış” bekleniyor.
İsimleri açıklanmayan kaynaklar, Pentagon’un, İran’a yönelik “son vuruş” hazırlığında olduğunu belirtti.
Kaynaklar, bu hazırlıklar kapsamında İran’ın stratejik açıdan önemli Hark, Larak, Ebu Musa ve diğer adalarının işgali, Hürmüz Boğazı’nın doğusunda İran petrolünü taşıyan gemilerin ablukaya alınması seçeneklerinin değerlendirildiğini ifade etti.
Haberde, bazı ABD’li yetkililerin “çatışmaları sonlandırmak üzere ezici güç gösterisinin”, görüşmelerde ABD’ye daha fazla pazarlık gücü vereceğini düşündükleri aktarıldı.
Müzakere çabalarıyla ilgili bilgi sahibi bir kaynak da Türkiye, Pakistan ve Mısır’ın taraflar arasında görüşme organize etme çabalarını sürdürdüğünü dile getirdi. Kaynak, İran’ın, ABD’nin ilk etaptaki taleplerini reddettiğini ancak müzakerelerden tamamen çekilmediğini belirtti.
Bu arada Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran ile görüşmelerin devam ettiğini öne sürerek, “Haberlerde bazı gerçek payları var ancak okuduğum bazı hikayeler tamamen doğru değil. Başkan’ın (Donald Trump) tercihi her zaman barıştır ancak İran, askeri açıdan mağlup oldukları gerçeğini kabul etmezse Başkan Trump, onların şimdiye kadar hiç olmadığı kadar sert şekilde vurulduklarından emin olacaktır” ifadelerini kullanmıştı.
