Davada adı KGM olarak geçen davacı, Meta ve YouTube’un gençleri bağımlı hale getiren tasarımlar geliştirdiğini ve bunun ruh sağlığına zarar verdiğini belirterek şirketleri sorumlu tuttu. Jüri, “ürünler kasıtlı olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandı” dedi.
HABER MERKEZİ – ABD’nin Los Angeles kentinde görülen davada jüri, Meta ve YouTube’un genç kullanıcıları platformlara bağımlı hale getirecek şekilde ürün tasarladığına ve bunun zarara yol açtığına hükmetti. Mahkeme, davacıya 6 milyon dolar tazminat ödenmesine karar verdi.
Karara göre tazminatın yüzde 70’ini Meta, kalan kısmını ise YouTube ödeyecek. Yaklaşık dokuz gün süren müzakerelerin ardından 12 kişilik jüri, 10’a karşı 2 oyla davacı lehine karar verdi.
“BAĞIMLILIK TASARLANDI” İDDİASI
Altı hafta süren yargılama boyunca jüri; şirket yöneticileri, uzmanlar ve davanın merkezindeki genç kadının ifadelerini dinledi. KGM olarak anılan davacı, YouTube’u altı, Instagram’ı ise dokuz yaşında kullanmaya başladığını ve zamanla bağımlı hale geldiğini söyledi. KGM, 10 yaşına geldiğinde depresyon ve kendine zarar verme davranışları geliştirdiğini, 13 yaşında ise beden algı bozukluğu ve sosyal fobi teşhisi aldığını belirtti. Bu durumların sosyal medya kullanımının sonucu olduğunu savundu.
Davacının avukatı Mark Lanier, kapanış konuşmasında “Bir çocuğun telefonu hiç bırakmaması nasıl sağlanır? Buna bağımlılığın mühendisliği denir” diyerek platformların bilinçli şekilde bu özellikleri geliştirdiğini ileri sürdü.
“TÜTÜN DAVALARINA BENZER”
Davacı taraf, sosyal medya şirketlerine yönelik suçlamaları 1990’lardaki tütün davalarına benzetti. Dava kapsamında özellikle sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi özelliklerin kullanıcıları platformda tutmak için tasarlandığı ve bağımlılığı artırdığı öne sürüldü. Jüri, şirketlerin ürün tasarımının tehlikeli olduğunu bilip bilmediğini ve bu ihmalin zararda belirleyici olup olmadığını değerlendirdi. Tüm sorularda davacı lehine karar verildi.
PEŞ PEŞE KARARLAR
Bu karar, Meta hakkında bir gün önce New Mexico’da verilen 375 milyon dolarlık başka bir cezayı da takip etti. O davada da şirketin kullanıcı güvenliği konusunda yanıltıcı olduğu ve çocuklara yönelik zararlara zemin hazırladığı sonucuna varılmıştı. İki karar birlikte, sosyal medya şirketlerinin gençler üzerindeki etkileri nedeniyle sorumlu tutulduğu ilk örnekler olarak kayda geçti.
ŞİRKETLER KARARI REDDEDİYOR
Meta, karara itiraz edeceğini açıkladı. Şirket sözcüsü, gençlerin ruh sağlığının “tek bir uygulamayla açıklanamayacak kadar karmaşık” olduğunu savundu. YouTube adına yapılan açıklamada da kararın “platformun doğasının yanlış anlaşıldığı” ifade edilerek temyize gidileceği belirtildi. Her iki şirket de davadaki iddiaları reddederken, KGM’nin yaşadığı sorunların sosyal medya dışındaki etkenlerle bağlantılı olduğunu öne sürdü.
