Necmiye Alpay
Bilim insanı, akademisyen, düşünür, hoca… Kaçınılmaz ve güzel ya da çirkin olabilecek usta-çırak ilişkileri. Kim kimin suyuna gidiyor, kim kendine helal olsun dedirtiyor, kim sıfatının insanı, kim gizli-açık yalaka…
İş geniş anlamıyla “devlet”le olan ilişkilere geldiğinde, ünlü masaldaki gibi bir yol ayrımındasınızdır: Kralın gerçekte var olmayan elbisesine övgü düzenlerden mi olacaksınız, yoksa ‘kral çıplak’ diye seslenenlerden mi?
“Kral Çıplak” bir çocuk masalı olduğundan, alabildiğine masumanedir. Ancak, masalın ya da meselin tarihsel karşılığı şöyle bir soru olarak çıkabilir karşınıza: Galileo mu olacaksınız, yoksa Giordano Bruno mu?
Giordano Bruno bundan dört yüz küsur yıl önce, Güneş’in ve Dünya’nın dönüşü hakkında kendi görüşünü savunduğu ve resmî görüşe, yani kilisenin görüşüne uymayı reddettiği için engizisyon mahkemesi tarafından yakılarak idama mahkûm edilmişti. 17 Şubat 1600’de, yüzüne demir bir maske geçirilip yakılarak cezalandırıldı.
Ondan altı yaş küçük olan Galileo Galilei ise aynı konuda yine kilisenin görüşüne aykırı görüşler açıkladığı için ev hapsine alınarak yargılanıyor, ama o süreçte kral çıplak demekten vazgeçtiği için öldürülmüyor ve 1642 yılında, yani Bruno’nun yakılışından kırk iki yıl sonra, eceliyle ölüyor. Rivayete göre gerçekte görüşünü değiştirmemiş, son duruşmadan çıkarken “Eppur si muove” (aslında dönüyor işte) diye mırıldanmıştır.
O tarihten sonra 17 Şubat, İtalya’da ve başka yerlerde bir tür hakikate sadakat günü olarak anılagelmiştir.
