Özgür Müftüoğlu
Trump’ın ikinci kez başkan seçilmesiyle birlikte hükmünü uzunca bir süredir kaybetmiş olan uluslararası düzen, tamamen işlevsiz hale geldi. Venezuela devlet başkanı Maduro’nun eşiyle birlikte bir gece yarısı derdest edilip esir alınmasıyla Trump’ın ABD başkanlık koltuğuna oturmasından itibaren dünyanın dört bir yanındaki ülkelere savurduğu tehditlerin fiilen gerçekleşebildiği de görüldü. Uluslararası normların ve kurumların hiçe sayıldığı bu keyfi güç gösterisi karşısında Birleşmiş Milletler (BM)’den ses çıkmazken devletler düzeyinde gelen tepkiler ise -birkaç istisna dışında- yasak savmanın ötesine geçmedi. Dünyada ve ABD’de demokrasi duyarlılığına sahip kamuoyundan gelen ve “haydut”, eşkiya” gibi nitelendirmelerle ifade edilen tepkiler ise önemli ölçüde Trump’ın kişiliğine yönelik oldu.
Donald Trump, kendisine yönelen tepkilere “kendisini uluslararası hukukun durduramayacağını, yetkisini anayasa veya mahkemeler tarafından değil, kendi ahlakıyla sınırladığını söyleyerek” karşılık verdi. Öte yandan Venezuela’nın zenginliklerine el koymuş olmakla böbürlenirken, diğer Latin Amerika ülkelerinin yanı sıra Grönland, İran ve benzerlerine yönelik tehditlerini arttırarak hukuk tanımaz tavrını sürdürmekte ısrarcı olduğunu da gösterdi.
ABD, özellikle Doğu Bloku’nun dağılıp, dünyanın tek kutuplu hale gelmesinden bu yana emperyalist emellerini gerçekleştirmek için uluslararası hukuku fiilen yok sayıyor (BM kararları olmadan başka ülkelerde operasyon yapıp, siyasi ve ekonomik yaptırımlar uygulaması vb.), kimi ülkeler de ABD’nin açtığı bu yoldan giderek -kendi bölgelerinde- benzer bir tavır izliyorlardı zaten. Dolayısıyla Trump’ın diplomatik dili bir yana bırakıp hukuku tanımayacağını alenen ilan etmesini onun kişisel kabalığına ya da aymazlığına indirgemek mümkün değildir. Trump’a atfedilen bu süreci, kuralların tamamen ortadan kalktığı, -birikim rejiminde öngörülen dönüşüm doğrultusunda- kapitalist sistemi yeni bir yöne evriltilme çabası olarak okumak gerekir.
