ABD’deki ara seçimler öncesinde İran’daki savaşın yol açtığı petrol kriziyle baş edebilmek için Trump Rusya’ya daha da yakınlaşıyor. Bu da Ukrayna’ya yönelik dramatik politika değişikliğini anlamına geliyor. Trump bir kez daha Zelenskiy’i eleştirdi, Putin’i övdü ve Zelenskiy’siz bir anlaşma ihtimalini gündeme getirdi.
HABER MERKEZİ – Beşinci yılında devam eden Rusya-Ukrayna savaşının sonlandırılması için geçen yıl başlatılan, ancak ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş nedeniyle akamete uğrayan görüşmeler yeniden canlandırılmaya çalışılıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, son haftalarda daha açık şekilde Rusya yanlısı bir tutum benimserken, öbür yandan Ukrayna üzerinden baskı kuruyor ve bu durumda Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşmanın yolunu arıyor.
Trump’ın 18-19 Kasım’da Çin’de düzenlenecek Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya gelebileceği ve görüşmede Ukrayna’daki savaşı ele alabileceği bildirildi. Kremlin’den yapılan açıklamada görüşmenin yapılabileceğine kapı açık bırakıldı. Ancak görüşmenin planlanıp planlanmadığı konusunda netlik bulunmuyor.
Trump da görüşmeye açık olduğunu söyledi ve dün gazetecilere yaptığı açıklamada, “Eğer Putin ile Xi, üçlü bir toplantıda bir araya gelmek isterse, Çin’de bunu yapmak isterim” dedi.
Bununla birlikte Trump, Rusya yanlısı görüşlerini tekrarladı ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e yönelik sert eleştirilerini sürdürdü.
Trump Ukrayna ile mesafeyi açıyor, Putin’e yakınlaşıyor
BİR KEZ DAHA ZELENSKIY’İ SERT SÖZLERLE HEDEF ALDI
Rusya-Ukrayna savaşının sona ermesini çok istediğini ve bunun için şu anda Moskova ile müzakereler yürüttüklerini aktaran Trump, Putin’le bu süreçte iyi bir diyaloğunun olduğunu söyledi.
Trump, Rusya’nın anlaşma yapmaya daha istekli, Ukrayna’nın ise daha isteksiz olduğu görüşünü tekrarlayarak, “Belki de Zelensky’nin müzakereleri, başka birine devretmesinin zamanı gelmiştir” değerlendirmesini yaptı.
Rusya ile yaptığı dizel anlaşmasından Zelenskiy’nin rahatsız olduğunun ve “Trump’ın tarihin yanlış tarafından durduğunu” söylediğinin hatırlatılması üzerine Trump, şu ifadeleri kullandı:
“Zelenskiy, ne konuştuğunu bilmiyor. Kendisi bu savaşı çoktan çözüme kavuşturmuş olmalıydı. Beni dinleseydi, uzun zaman önce iyi bir anlaşma yapardı ve ülkesinde 1 milyon insan halen yaşıyor olurdu.”
Trump, Putin ile Ukrayna konusunda aktif olarak müzakere yürüttüklerini ve detaylara girerek müzakereleri bozmak istemediğini dile getirdi.
Ukrayna’yı ‘sert bir kış’ daha bekliyor, Zelenskiy destek arıyor
WITKOFF OSLO’DA ZELENSKIY İLE GÖRÜŞECEK: MASADAKİ ÖNERİ NE?
ABD’nin Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un bugün Norveç’in başkenti Oslo’da Zelenskiy ile bir araya geleceği bildirildi. Axios haber portalının bildirdiğine göre, Oslo’daki görüşmelere, Witkoff ile Zelenskiy’nin yanı sıra, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, E4 temsilcileri (İngiltere, Fransa, Almanya ve Polonya), Avrupa Birliği ve NATO yetkilileri de katılacak. Görüşmede, Rusya ile yenilenen müzakerelerin temeli olabilecek kapsamlı bir önerinin ele alınacağı belirtiliyor.
Axios’a konuşan bir ABD’li yetkili, “Bu görüşmeler akışkanlığını koruyor ve önemli işler kaldı. Başkan Trump’ın amacı net: Öldürmeyi sona erdirmek, savaşı bitirmek ve Ukrayna, Rusya, Avrupa ve Birleşik Devletler’in fayda sağlayacağı kalıcı bir barış için koşullar oluşturmak” ifadelerini kullandı.
Ancak görüşmede ele alınacağı belirtilen önerinin detayları hakkında herhangi bir bilgi bulunmuyor.
Öte yandan Ukrayna ve Rusya ile müzakerelerde aktif yer alan Trump’ın damadı Jared Kushner’in de Pazar günü (18 Ekim) Zelenskiy ile görüştüğü ve masada olan öneriyi konuştuğu bildirildi.
Trump’ın son haftalarda benimsediği Rus yanlısı tutuma bakılarak, ABD temsilcilerinin Zelenskiy ile görüştüğü önerinin Rusya tarafından ileri sürülen şartları içerdiği ileri sürülüyor. Bu şartların en önemlilerinden biri, 2022’de başlayan tam teşekküllü işgalden bu yana yaklaşık yüzde 80’i işgal edilen Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk bölgesinin Rusya’ya bırakılması. Ayrıca Rusya, Kırım, Donbas, Zaporizhia ve Herson bölgeleri üzerindeki Rus kontrolünün tanınmasını ve Ukrayna’da Rusça konuşanlara koruma sağlanmasını istiyor.
Ukrayna, bu taleplerin teslimiyet anlamına geleceğini ve ülkeyi sonunda Rusya’nın işgaline karşı savunmasız bırakacağını kaydediyor.
Trump’ın planı ve müzakereler: Rusya’nın talepleri – Ukrayna’nın itirazları
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş sekizinci ayında devam ediyor ve bu savaşın gidişatını belirleyen Hürmüz Boğazı’nda aylardır petrol ihracatıyla ilgili yaşanan kriz küresel sonuçlara yol açıyor. İran savaşı nedeniyle artan petrol fiyatları ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump’ı zorluyor. Seçmen nezdinde büyük destek kaybı yaşadığı bildirilen ve kamuoyu araştırmalarına göre seçimi kaybetmesi beklenen Trump, çareyi bir diğer savaş bölgesinde arıyor.
Trump, beşinci yılında devam eden Rusya-Ukrayna savaşında son haftalarda ciddi bir politika değişikliğine gitmiş görünüyor. Trump Ocak 2025’te göreve geldikten sonra, savaş boyunca Ukrayna’nın destekçisi olan ABD’nin politika değişikliğine gideceğine dair adımlar atmaya başlamıştı, ancak son haftalarda ABD-Ukrayna ilişkileri kriz çerçevesinde değerlendiriliyor.
Artık daha açık şekilde Rusya yanlısı bir tutum benimseyen ve buna karşılık Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i suçlayan Trump, İran savaşıyla yaşanan petrol krizini de Rusya ile yakınlaşma sayesinde aşabileceğini değerlendiriyor.
Trump 10 Ekim’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi yaptı ve ardından dizel yakıt anlaşmasını duyurdu.
Bir gün sonra ise, 11 Ekim’de Trump bu kez Ukrayna ve Rusya’nın birbirlerinin enerji altyapılarına yönelik saldırılar gerçekleştirmeyecekleri konusunda ateşkes anlaşmasına vardıklarını duyurdu.
Bu ateşkes duyurusu Ukrayna ve Avrupa ülkelerini şaşırttı; öbür yandan Rusya’dan da olumlu bir karşılık bulmadı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise, Trump’ın ateşkesle ilgili açıklamasının ardından “Haberim yok ama hazırız” dedi.
Trump, son olarak Rusya’ya ağır yaptırımları öngören ve yürürlüğe girmesine az zaman kalan Graham Yasasını askıya aldı.
Bu gelişmeler ABD ile Ukrayna arasında gerilime yol açtı. Rusya’ya karşı Ukrayna’nın müttefiği olan ABD, Donald Trump’ın Ocak 2025’te başkanlık görevine gelmesiyle farklı bir siyaset izlemeye başladı. Trump, savaşın sonlandırılması için devam eden girişimlerde Rusya yanlısı bir eğilim sergilemek ve bu nedenle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in olası bir çözüm için Ukrayna’dan istediği tavizleri desteklemekle suçlanıyor.
Trump’ın Putin ile görüşmesi ve enerji ateşkesini ilan etmesinin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i barış istememekle suçlaması ve Ukrayna’nın yeni başkan edinme vaktinin geldiğini söylemesi, ABD-Ukrayna arasındaki çelişkileri artırdı.
Ukrayna’nın Rusya’ya karşı savaşta son bir yılda insansız hava araçlarıyla sağladığı denge de Trump’ın açıklamalarının ardından sarsıldı. Milyarder iş insanı ve Trump’ın müttefiki Elon Musk’a ait uydu teknolojisi Starlink hizmetinin Ukrayna’nın insansız hava araçları için kısıtlandığı ortaya çıktı. Reuters haber ajansı bu kısıtlamanın bizzat Beyaz Saray’da kararlaştırıldığını duyurdu. Bu, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı askeri hareketliliğini ve operasyonel kabiliyetini zor duruma düşüren bir gelişme oldu.
Zelenskiy, bu gelişmeler ve Trump’ın devam eden sert açıklamalarından hareketle önemli bir müttefiklerini kaybettiklerini söylemişti.
