Azerbaycan’da CICA Zirvesi var, katılan çok sayıda devlet başkanı arasında İsrail Cumhurbaşkanı Herzog da bulunuyor. Türkiye’den ise Erdoğan’ı temsilen Fidan zirveye katıldı. Zirve Türkiye, Azerbaycan ve İsrail ilişkilerindeki dikkat çekici politik dengeleri gündeme getirdi.
HABER MERKEZİ – Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de başladı.
Bakü Kongre Merkezi’nde düzenlenen zirve öncesinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, devlet başkanlarını ve diğer üst düzey yöneticileri karşıladı. Liderler daha sonra aile fotoğrafı için biraraya geldi.
Zirveye, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Laos Cumhurbaşkanı Thongloun Sisoulith, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog katıldı.
Kamboçya Başbakanı Hun Manet, Vietnam Devlet Başkanı Yardımcısı Vo Thi Anh Xuan, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif ez-Zeyani, Filistin Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Varsen Aghabekian Şahin ve Sri Lanka Dışişleri Bakanı Vijitha Herath de zirvede yer aldı.
Zirvede Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti.
Fotoğraf çekiminin ardından liderler, “Güçlü CICA: Asya’da Bağlantısallık, Dijitalleşme ve Sürdürülebilir Büyüme” temalı zirvenin yapılacağı salona geçti.
×Asya’da barış, güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi, ülkeler arasında siyasi diyaloğun geliştirilmesi ve karşılıklı güvenin artırılması amacıyla oluşturulan uluslararası platform olan CICA, 1992’de Kazakistan’ın girişimiyle kuruldu.
Afganistan, Azerbaycan, Bahreyn, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Filistin, Güney Kore, Hindistan, Irak, İran, İsrail, Kamboçya, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, Kuveyt, Mısır, Moğolistan, Özbekistan, Pakistan, Rusya, Sri Lanka, Tacikistan, Tayland, Türkiye, Ürdün, Vietnam ve Laos’tan oluşan 29 üye ülkeye sahip CICA’nın merkezi Astana’da bulunuyor.
Azerbaycan, CICA’nın 2025-2026 dönem başkanlığını yürütüyor.
ALİYEV ÜLKESİNİN DIŞ POLİTİKASINI ANLATTI
Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev, uluslararası kuruluşların kabul ettiği kararların uygulanmasını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmadığı sürece savaşlar ve çatışmaların devam edeceğini ve yenilerinin ortaya çıkacağını söyledi.
Azerbaycan’ın farklı ülkelerle siyasi, ekonomik, ulaştırma, enerji ve insani alanlardaki işbirliğinin bölgedeki güvenlik sistemini güçlendirdiğini belirten Aliyev, ülkesinin eşitlik, iç işlerine karışmama, ülkelerin toprak bütünlüğü ve egemenliğine saygı ilkelerine dayanan bağımsız dış politika izlediğini dile getirdi.
Aliyev, devletler arası anlaşmazlıkların çözümünde çifte standart ve seçici yaklaşımlara karşı çıktıklarını ifade ederek, Azerbaycan’ın bağımsızlığını yeniden kazanmasından bu yana çifte standartlarla karşı karşıya kaldığını anlattı.
×
ERDOĞAN GİTMEDİ, HERZOG KONUŞTU, FİDAN SALONU TERK ETTİ
Zirveye katılan isimlerden biri de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’tu. İsrail ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin son yıllarda stratejik düzeyde olduğu kaydediliyor. Herzog, dün zirve öncesinde Aliyev ile başbaşa görüşmesinde bu stratejik ilişkinin iki ülke için önemli olduğuna dikkat çekerek, Aliyev’e teşekkür etmişti. İsrail aynı zamanda Azerbaycan’dan petrol ithal eden ülkelerden biri.
İki ülke arasındaki ilişkilerin İsrail için önemli olan Abraham Anlaşmaları ile ilgili olduğu da kaydediliyor.
Abraham Anlaşmaları, İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasında 2020 yılında ABD’nin öncülüğünde imzalanan normalleşme anlaşmaları. İlk olarak Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, ardından Sudan ve Fas, İsrail’i diplomatik olarak tanıyan ülkeler arasında yer aldı ve anlaşmaların tarafı haline geldi. Son olarak Kasım 2025’te Orta Asya’dan Kazakistan bu anlaşmalara taraf oldu. Kazakistan, nadir toprak elementlerinin yanı sıra, dünyanın en büyük uranyum üreticisi.
Trump’ın yeni rotası Orta Asya ülkeleri Kazakistan da Abraham Anlaşmaları’na dahil oluyor
İsrail ile son yıllarda ilişkileri iyi olan Azerbaycan’ın ve ayrıca Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın da bu anlaşmalara taraf olabilecekleri gündeme gelmişti. Bu ülkeler altın rezervleri, petrol, doğal gaz ve pek çok maden yatakları bakımından ABD’nin yanı sıra Çin ile Rusya’nın yakın takibinde olan ülkeler.
Abraham Anlaşmalarına taraf olmaları halinde, bu ülkelerin yıllardır Rusya ile Çin’e mahkum dışa açılımlarında yeni bir sayfa açabilecekleri kaydediliyor.
Azerbaycan ile İsrail arasındaki yakınlaşma, Azerbaycan-Türkiye ilişkilerine de etki ediyor. Türkiye ile İsrail arasında on yıllarca devam eden yakın ilişkiler, son yollarda bölgesel çıkarlar konusunda daha gerilimli bir hal almış durumda. Özellikle Suriye ve Filistin’deki gelişmeler iki ülke ilişkilerinde sorun başlıkları olarak öne çıkıyor.
Bu nedenle Herzog’un katıldığı Azerbaycan’daki zirveye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılmadığı belirtiliyor. Daha önceki iki zirvede Türkiye’yi Erdoğan temsil etmişti, ancak bu yıl Erdoğan’ı temsilen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Azerbaycan’daki zirveye katıldı.
Azerbaycan Haber Ajansı APA’nın haberine göre zirvede konuşan Herzog, uluslararası işbirliğine duyulan güvenin zayıfladığı bir dönemde Azerbaycan’ın yapıcı diyalog, sürdürülebilir ortaklık ve ortak zemin arayışına odaklandığını söyledi.
İsrail’in deneyimine atıfta bulunan Herzog, ülkeler arasındaki dostluk açıklamalarının tek başına yeterli olmadığını belirterek kalıcı ilişkilerin pratik işbirliği ve ortak çıkarlara dayanması gerektiğini ifade etti.
Herzog, 2020’de İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn arasında ilişkilerin normalleşmesini sağlayan İbrahim Anlaşmaları’nı bu yaklaşımın örneği olarak gösterdi. İki ülkenin temsilcilerinin de zirvede bulunduğunu hatırlatan Herzog, anlaşmaların ortak çıkarların siyasi ilişkileri değiştirebileceğini gösterdiğini söyledi.
Herzog’un bugün zirve kapsamında yaptığı konuşma sırasında Hakan Fidan ile birlikte İran, Pakistan ve Kuveyt temsilcileri toplantıyı terk etti.
FİDAN: EGEMEN BİR FİLİSTİN DEVLETİ KURULMALI
Fidan, zirvede yaptığı konuşmada, “Asya’nın yükselişinin damgasını vurduğu dönemde barış ve refahı güvence altına almak için daha güçlü CICA’nın zorunluluk olduğunu” belirterek, “Türkiye olarak, CICA’yı Asya’nın en kapsayıcı güvenlik forumu olarak güçlendirmeye kararlıyız. Bu bağlamda ulaşım bağlantılarını genişleterek ve enerji koridorlarını çeşitlendirerek ekonomik güvenliği artırmalı ve bağlantısallığı geliştirmeliyiz” dedi.
Fidan, Filistin meselesine de değinerek, “Filistin’in haklarını desteklemek ve devam eden zulüm ile ağır ihlallere karşı durmak konusunda kararlı bir tutum sergilemeliyiz. Kalıcı çözüm, egemen bir Filistin Devletinin kurulmasını gerektirmektedir” ifadelerini kullandı.
