Yakın dönem Kürt siyasetinin önde gelen isimlerinden biriydi ve hem Federe Kürdistan Bölgesi hem de Irak’ta önemli roller üstlendi. Saddam sonrası Irak’ın ilk Cumhurbaşkanı ve KYB’nin kurucusu Celal Talabani, ölümünün 9. yıl dönümünde anıldı.
HABER MERKEZİ – Irak eski Cumhurbaşkanı ve Kürdistan Yurtseveler Birliği (KYB) kurucusu Celal Talabani’nin ölümünün üzerinden dokuz yıl geçti. Talabani için Bağdat’ta anma töreni düzenlendi; kurucusu olduğu Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), Feder Kürdistan Bölgesi ile DEM Parti anma mesajları yayımladı.
×
Kürtler arasında Mam Celal olarak da bilinen Celal Talabani, 1933 yazında Kosret Dağı eteklerindeki Kelkan köyünde doğdu. 1946’da henüz 13 yaşındayken siyasi faaliyetlere başladı ve daha sonra Eğitimi Geliştirme Derneği’ni kurdu. Ardından Kürdistan Demokrat Partisi saflarına katıldı, 1951’de yönetim kurulu üyesi oldu. Bağdat Hukuk Fakültesi’nden mezun olan Mam Celal, Rizgari ve Xebat gibi gazete ve dergilerde etkili bir gazeteci ve yazar olarak çalıştı.
1975’te Molla Mustafa Barzani’nin liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi’nden (KDP) ayrılarak KYB’yi kuran Talabani, uzun yıllar Saddam Hüseyin’e karşı mücadele etti ve Kürtlerin federasyon hakkını savundu. 2003’te Saddam Hüseyin’in devrilmesinin ardından Talabani hem Bağdat hem de Kürdistan Bölgesi nezdinde önemli roller üstlendi.
Talabani, 2005-2014 arasında Irak Cumhurbaşkanı olarak görev üstlendi. Bu, Saddam Hüseyin sonrası yeni Irak’ta göreve gelen ilk isim olması anlamına geliyordu ve aynı zamanda Irak’ta Arap olmayan ilk cumhurbaşkanı demekti.
Talabani, sadece Irak ve Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki aktif siyasetiyle öne çıkmadı, aynı zamanda Abdullah Öcalan ve İran Kürt partilerinin liderleriyle ilişkileri de dikkate değerdi. Öcalan’ın 1993’te tarihsel önemde olduğu kaydedilen ateşkesi ilan ettiğinde yanında bulunan isimlerden biri Celal Talabani idi ve Talabani, Öcalan ile dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal arasında arabuluculuk rolü üstlendiğini açıklamıştı. Bu tür girişimlerdeki kritik rolü, Talabani’yi aynı zamanda Türkiye ile İran gibi bölgesel ve ABD ile İngiltere gibi Batılı devletler nezdinde öne çıkardı.
Bu arada Mart 2008’de dönemin Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün davetiyle Mam Celal, cumhurbaşkanı sıfatıyla ilk kez Ankara’yı ziyaret etti. Türkiye’nin Saddam sonrası dönemde hem Irak hem de Federe Kürdistan Bölgesi ile ilişkilerinde dönüm noktasını oluşturan bu ziyaret, Türkiye’nin 2010’da Erbil’de başkonsolosluk açmasının ve çok sayıda ekonomik anlaşmanın zeminini hazırladı.
Celal Talabani, yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle Irak Cumhurbaşkanlığı görevini bırakmak zorunda kaldı ve üç yıl kadar tedavi gördükten sonra 3 Ekim 2017’de yaşamını yitirdi. Talabani’nin cenazesi görkemli bir törenle Süleymaniye’de toprağa verildi.
DEM PARTİ VE DBP EŞBAŞKANLARI TALABANİ’Yİ ANDI
DEM Parti ve Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) eş başkanları yayımladıkları mesajlarda Talabani’nin Kürt sorununun demokratik çözümü ve Kürt birliği yolundaki emeklerine dikkat çekti.
Talabani’nin, Kürt halkının varlık ve özgürlük mücadelesinin en kritik dönemlerine tanıklık ve öncülük etmiş tarihi bir şahsiyet olduğunu belirten DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, “Mam Celal’in yaşamı, Kürtlerin iradesi tanınmadan kalıcı bir çözümün sağlanamayacağını göstermiştir. Özgür bir yaşam için onun hayallerinin ve mücadelesinin izinde yürümeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
DBP Eş Genel Başkanları Çiğdem Kılıçgün Uçar ve Keskin Bayındır da yayımladıkları mesajlarla Talabani’nin siyasi mirasına sahip çıkma çağrısında bulundu.
Çiğdem Kılıçgün Uçar, Talabani’nin bölge tarihine damga vuran ortak yaşam vurgusuna ve barış arayışlarındaki tarihsel sorumluluğuna dikkat çekerek kendisini minnetle andıklarını ifade etti.
Keskin Bayındır ise Talabani’nin yaşamı boyunca en çok önem verdiği başlığın “Kürt birliği” olduğunun altını çizerek şunları kaydetti:
“Mam Celal’in bıraktığı büyük mirasın en anlamlı halkası Kürt birliği talebidir. Bu miras, Kürt halkının birlik esasları üzerinden mücadelesini yeni ve güçlü bir aşamaya taşıması açısından bugün de en temel kılavuzumuzdur.”
BAFEL VE QUBAD TALABANİ’DEN BAĞLILIK MESAJLARI
Celal Talabani’nin yaşamını yitirmesinin ardından onun yerine KYB lideri olan oğlu Bafel Celal Talabani, sosyal medya hesaplarından babasının bir fotoğrafını paylaşarak, “Sözümüz açık: Yolunuzu korumak ve programınızı tamamlamak” diye yazdı. Talabani’nin diğer oğlu olan ve Kürdistan Bölgesi Başbakan Yardımcısı Qubad Talabani de babasıyla ile birlikte çekilmiş bir fotoğrafını paylaşarak, “Son nefese kadar yolunuza bağlılık sözü” mesajını verdi.
NEÇIRVAN BARZANİ’DEN ANMA MESAJI
Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani, yayımladığı anma mesajında Talabani’nin mirasına sahip çıkmanın yolunun diyalog, uzlaşı ve ulusal birlikten geçtiğini vurguladı.
Mesajında Talabani’nin mücadele dolu hayatına ve birleştirici rolüne dikkat çeken Barzani, Talabani’nin hem Kürdistan Bölgesi hem de tüm Irak için üstlendiği tarihi misyona işaret ederek şu ifadeleri kullandı:
“Cumhurbaşkanı Mam Celal Talabani’nin vefat yıl dönümünde; ömrünü Kürdistan halkının hakları yolunda mücadeleye ve Irak’a hizmete adayan, en çetin dönemlerde diyaloğun, karşılıklı anlayışın ve ortak mesainin sesi olan büyük bir ulusal lideri en yüksek saygı ve minnetle yâd ediyoruz.
Mam Celal’in hatırasına ve mirasına gösterilecek en büyük vefa; diyalog, uzlaşı ve birliği anlaşmazlıkların çözüm yolu hâline getirmek, Kürdistan halkının hak ve kazanımlarını korumak ve Irak’ta ortaklığı ile istikrarı güçlendirmek adına hep birlikte omuz omuza çalışmaktır.”
KCK DE TALABANİ’Yİ ANDI
KCK Eşbaşkanlığı tarafından yayımlanan mesajda, “Mam Celal Talabani; aydın, devrimci, peşmerge, komutan ve yetenekli bir Kürt siyasetçi olarak Kürt ve Kürdistan özgürlük mücadelesinin 50 yılı aşkın tarihine damgasını vurdu. Ulusal ve siyasi mücadelenin birçok aşamasında Kürt halkı için büyük kazanımlar sağladı. Mam Celal’in Kürt ve Kürdistan özgürlüğü uğruna yürüttüğü çalışma ve mücadele sadece Başûrê Kurdistan ile sınırlı kalmadı; ihtiyaç duyulan her an Kürdistan’ın diğer parçalarındaki silahlı mücadeleye destek verdi ve katıldı. İhtiyaç duyulan her zaman siyaset ve diplomasi alanında çözümün ve barışın öncüsü oldu” ifadeleri kullanıldı.
BAĞDAT’TA ANMA TÖRENİ DÜZENLENDİ
Celal Talabani’nin vefatının yıl dönümü dolayısıyla Irak’ın başkenti Bağdat’ta Cumhurbaşkanı Nizar Amedi’nin himayesinde bir anma töreni düzenlendi. Törene Irak siyasetinin önde gelen çok sayıda ismi katıldı.
Anma töreninde konuşan Temsilciler Meclisi Başkanı Haybet el-Halbusi, “Mam Celal, ulusal, dini ve mezhepsel çeşitliliğiyle Irak’ın ancak tüm evlatlarının iradesiyle istikrara kavuşabileceğine ve çoğulculuğu anlaşmazlık kaynağından ulusal ortaklığın temeline dönüştürme becerisine sahip olmaları gerektiğine inanıyordu. Mam Celal, cumhurbaşkanlığı görevini yürüttüğü dönemde, görüşleri birbirine yaklaştırmada ve siyasi güçler arasında diyalog kanalları açmada önemli rol üstlenen şahsiyetlerden biri oldu. Bu, ülkenin uzlaşı ve anlayışa en fazla ihtiyaç duyduğu bir dönemdi” dedi.
Irak’ın önceki Başbakanı ve şimdi İmar ve Kalkınma Koalisyonu Başkanı olan Muhammed Şiya es-Sudani de anma töreninde konuştu ve Talabani’nin Irak’ın birliğine katkısına dikkat çekti. Sudani, “Irak, tüm evlatlarının katılımı olmadan istikrara kavuşamaz” dedi.
Irak’ın Şii siyasetinin önde gelen isimleri arasında bulunan Ulusal Devlet Güçleri Koalisyonu Başkanı Seyyid Ammar el-Hekim de anma töreninde yaptığı konuşmada, “Merhum Cumhurbaşkanı Celal Talabani, farklı görüşteki kesimlerle iletişim kurma konusunda olağanüstü bir yeteneğe sahip ulusal bir şahsiyetti” ifadelerini kullandı.
