Irak Başbakanı Zeydi, silahlı grupların silahsızlanması için belirlenen tarihin 2027’nin Haziran sonuna uzatıldığını açıkladı. İran yanlısı grupların silahsızlandırılması için ABD baskı yapıyor. Zeydi daha önce silahlı gruplara 30 Eylül tarihine kadar süre tanımıştı. Zeydi, Şengal için Türkiye ile görüştüklerini de söyledi.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş kısa sürede bölgesel bir hal aldı. Bunun en önemli nedeni, İran’ın birçok ülkede kurduğu, desteklediği ve silahlandırdığı milis grupların varlığı. İran’daki savaş, aynı zamanda İran’ın vekil güçlerinin bulunduğu ülkelerin de bir cephe haline gelmesini beraberinde getirdi.
İran’ın en önemli vekil güçleri Filistin’de Hamas, Lübnan’da Hizbullah, Yemen’de Husiler ve Irak’ta Haşdi Şabi çatısı altındaki birçok örgütten oluşuyor.
ABD ile İran arasında 18 Haziran’da mutabakat zaptı imzalandı ve kalıcı bir çözüm için 60 günlük müzakere süreci öngörüldü. Ancak aradan geçen sürede müzakereler için herhangi bir adım atılmış değil ve savaş Hürmüz Boğazı ihtilafı nedeniyle yeniden tırmandı. Bununla birlikte İran’ın vekil güçlerinin bulunduğu Yemen ve Irak’ta da hareketlilik yeniden arttı ve ABD ile bölgedeki müttefiklerine yönelik saldırılarda artış gözlendi. Bu saldırıların gerçekleştirildiği adreslerden biri Irak.
Vekil güçler: İran’daki savaşın gerekçelerinden biriydi
ABD ile Irak arasında kurulmak istenen yeni dönem işbirliğini tehdit eden, İran’daki savaşı bölgesel çapta daha fazla tırmandırma potansiyelini tetikleyebilen ve aynı zamanda Irak’ta iç savaşa yol açabilme ihtimalini de gündeme getiren vekil güçler, çok sayıda gruptan oluşuyor.
ABD önderliğindeki Irak işgalinin 2003’te Devlet Başkanı Saddam Hüseyin’i devirmesinin ardından Tahran’ın Irak siyaseti ve güvenlik meselelerinde giderek daha fazla yer edinmesiyle Şii gruplar ortaya çıktı.
İran’ın mali ve askeri desteğiyle güçlenen milisler, ateş gücü bakımından ulusal orduya rakip olabilecek kadar güçlü birer kuvvet haline geldi. Ayrıca Irak’ın siyasi, ekonomik ve sosyal dokusuna derinden işlemiş durumdalar; iş ağları kuruyorlar, parlamentoda ve hükümette yer alıyorlar.
Güvenlik yetkililerinden edinilen bilgilere göre, bu gruplar Irak’taki İslami Direniş’in bir parçası olup, yaklaşık 10 aşırı Şii silahlı fraksiyonu bir araya getiren ve toplamda yaklaşık 50.000 savaşçıya ve uzun menzilli füzeler ile uçaksavar silahları da dahil olmak üzere cephaneliklere sahip bir çatı örgüt.
İran’ın bölgesel vekil güçleri ağının önemli bir ayağı olan Direniş Grubu, 2023’te Gazze Savaşı’nın başlamasından bu yana Irak ve Suriye’de İsrail ve ABD güçlerine karşı düzinelerce füze ve insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirdiğini açıkladı.
Trump yönetimi, Irak liderlerine bu silahlı grupları kontrol altına almaları için baskı yaptı.
Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin 14 Temmuz’da ilk yurtdışı ziyaretinde Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede silahlı grupların varlığı önemli gündem başlıklarından biriydi.
TRUMP İLE GÖRÜŞECEK: ZEYDİ SİLAHSIZLANMA SÜRECİNİ UZATIYOR
Irak Başbakanı Ali Zeydi, daha önce Irak’taki silahlı grupların silahsızlanması ve Irak ordusuna entegre olması için 30 Eylül tarihini duyurmuştu. Zeydi, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri için gittiği ABD’nin New York kentinde yeni açıklamalarda bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump ile de görüşmesi beklenen Zeydi’nin silahsızlanma konusunda daha önce açıkladığı tarihi ertelemeyi gündeme getireceği kaydediliyor. Nitekim New York Times’a yaptığı açıklamada Zeydi, Irak’taki grupların silahsızlanması süreci için bu kez 30 Haziran 2027 taahhünde bulundu. Silahsızlanma sürecinin 90 günlük bir aşamayla başlayacağını belirten Zeydi, süreç boyunca grupların herhangi bir saldırı düzenlememesinin ve buna karşılık ABD saldırılarının hedefi olmayacaklarına dair güvence almalarının öngörüldüğünü belirtti. Bazı grupların takvim konusunda itirazları olduğunu da belirten Zeydi, “Bazı gruplar, takvimin 2027 sonuna kadar uzatılmasını talep ediyor” dedi.
Silahsızlanma sürecinin tamamlanması için çabaladıklarını söyleyen Zeydi, planın uygulanmasının “güvenlik, siyasi ve bölgesel açıdan ciddi zorluklarla” karşı karşıya olduğunu ifade etti. Zeydi, “Bu mesele bir seçenek değil, kaçınılmaz bir zorunluluktur. Başkaları bu dosyadan söz etti ve daha sonra geri adım attı; baskılara ya da başka hesap ve endişelere boyun eğdiler. Benim için ise bu mesele, yolsuzlukla mücadeleyle birlikte bir onur meselesidir” ifadelerini kullandı.
ŞENGAL ŞARTINA DİKKAT ÇEKTİ: TÜRKİYE ASKERLERİNİ ÇEKECEK Mİ?
Türkiye’nin, Irak’taki askeri varlığına dair de değerlendirmelerde bulunan Zeydi, Türkiye ile askeri varlığını sona erdirmeye yönelik bir anlaşma yapmak istediğini belirtti. Zeydi, “Türk güçlerinin Irak topraklarından çekilmesi konusunda anlaşmak adına Ankara hükümeti ile görüşmelerimiz devam ediyor” dedi.
Ankara’nın daha önce, herhangi bir geri çekilmenin Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki PKK varlığının sona ermesi şartına bağladığını belirten Zeydi, hükümetinin bu talebi karşılamak için yerel Kürt güçlerini entegre etme konusunda bir zaman çizelgesi üzerinde çalıştığını belirtti.
Zeydi’nin Şengal’de bulunan Şengal Direniş Birliklerini (YBŞ) kast ettiği kaydedilirken, bu konuyla ilgili gelişmeler bir süre önce gündem gelmişti. 11 Eylül’de Zeydi, Êzidî Davası İttifakı ve YBŞ heyeti görüşmüştü. Görüşme sonrası açıklama yapan Êzidî Milletvekili Murad İsmail, “YBŞ’yi, Irak’ın resmi güvenlik güçlerinin saflarına entegre etmeye ve tüm silahları devletin yetkisi altına alma” konusunda anlaşma sağlandığını açıklamıştı. Zeydi ise “Devlet YBŞ ve YJŞ üyelerinin haklarını koruyacak ve statülerini düzenleyecek” demişti.
