Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin mevcut ve eski başkanları, ABD’nin mahkemeyi diplomatik olarak yalnızlaştırma girişimlerinin yalnızca UCM’yi değil, uluslararası hukuk sisteminin tamamını zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Washington ise mahkemenin ABD ve İsrail vatandaşları hakkındaki soruşturmalarına karşı çıkıyor.
HABER MERKEZİ- Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yönetim organı olan Taraf Devletler Asamblesi’nin mevcut başkanı Päivi Kaukoranta ile yedi eski başkan, ABD’nin mahkemeye yönelik baskısına karşı ortak bir açıklama yayımladı. Yetkililer, ülkelerin Roma Statüsü’nden çekilmeye veya UCM’nin çalışmalarını engellemeye teşvik edilmesinin uluslararası hukuk düzeninin temelini aşındıracağını belirtti.
Reuters’ın geçtiği açıklama, Trump yönetiminin UCM’ye yönelik baskıyı son aylarda artırdığı bir dönemde geldi.
Washington, Temmuz ayında mahkemeyi “etkisizleştirme ve dağıtma” hedefinden söz ederken, Ağustos ayında UCM Başkanı Tomoko Akane ile mahkemenin İsrail soruşturmasında görev yapan bir savcıyı yaptırım listesine aldı. ABD daha önce de UCM hakimleri ve savcılarına yönelik yaptırımlar uygulamıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, Şubat 2025’te imzaladığı kararnameyle UCM yetkililerine yönelik yaptırımların önünü açmıştı.
Kararnamede mahkemenin ABD vatandaşları ve müttefikleri üzerindeki yetkisinin kabul edilmediği belirtilirken, yaptırımlar arasında mal varlıklarının dondurulması ve ABD’ye giriş kısıtlamaları bulunuyor.
GAZZE VE AFGANİSTAN SORUŞTURMALARI
Washington ile UCM arasındaki anlaşmazlığın merkezinde özellikle iki soruşturma bulunuyor. Mahkeme, Gazze savaşı kapsamında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkarırken, Afganistan soruşturmasında da ABD askerleri ve CIA mensuplarının olası savaş suçlarını incelemişti.
ABD, Roma Statüsü’ne taraf değil ve UCM’nin Amerikalılar üzerinde yargı yetkisi bulunmadığını savunuyor. Trump yönetimi ayrıca mahkemenin İsrailli yetkililer hakkındaki işlemlerini siyasi ve hukuka aykırı olarak nitelendiriyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Temmuz ayında UCM’yi dağıtma hedefini açıkça dile getirmişti.
UCM ise yaptırımları mahkemenin bağımsızlığına yönelik bir saldırı olarak değerlendiriyor. Birleşmiş Milletler insan hakları uzmanları da Ağustos sonunda ABD’ye yaptırımları kaldırması çağrısında bulundu.
UCM NEDEN ÖNEMLİ?
2002’de faaliyetlerine başlayan UCM, soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan sorumlu kişileri, ulusal mahkemelerin harekete geçemediği durumlarda yargılamak üzere kuruldu.
Ancak mahkemenin kendi polisi bulunmuyor; tutuklama kararlarının uygulanması büyük ölçüde üye devletlerin işbirliğine bağlı.
ABD, Rusya ve İsrail gibi önemli ülkelerin Roma Statüsü’ne taraf olmaması da UCM’nin hareket alanını sınırlıyor.
