Beşar Esad’ın devrilmesinden 21 ay sonra yaklaşık 1,8 milyon Suriyeli komşu ülkelerden Suriye’ye geçti. En büyük hareket Türkiye ve Lübnan’dan gerçekleşirken, Birleşmiş Milletler dönüşlerin sürdüğünü ancak hızının ilk döneme göre yavaşladığını belirtiyor.
HABER MERKEZİ- Suriye’de Beşar Esad yönetiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinin ardından başlayan geri dönüşler sürüyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) 3 Eylül tarihli son verilerine göre, o tarihten bu yana 1.795.641 Suriyeli ülke dışından Suriye’ye döndü.
Geri dönüşlerin en büyük bölümü Suriye’nin iki komşusundan gerçekleşti.
EN FAZLA GÖÇ TÜRKİYE VE LÜBNAN’DAN
Türkiye ve Lübnan, Esad dönemindeki savaş sırasında milyonlarca Suriyeliye ev sahipliği yaptı. Bu nedenle Esad yönetiminin sona ermesiyle başlayan geri dönüşlerde iki ülke başı çekiyor.
Nisan sonunda yayımlanan UNHCR verilerinde Türkiye’den dönenlerin sayısı yaklaşık 640 bin, Lübnan’dan dönenlerin sayısı ise yaklaşık 631 bin olarak hesaplanmıştı. Eylül başındaki son verilerde ise Türkiye’den dönüşler 704 bine, Lübnan’dan dönüşler 718 bine yükseldi.
Avrupa Birliği’nin Suriye’ye ilişkin güncel değerlendirmesi de milyonlarca kişinin dönüş hareketini doğruluyor. AB’nin verilerine göre Nisan 2026 itibarıyla 1,6 milyondan fazla Suriyeli başka ülkelerden ülkeye dönmüş, 1,9 milyondan fazla ülke içi yerinden edilmiş kişi de geri dönmüştü.
İÇ GÖÇ DE HAREKETLİ
Suriye’ye dönüşler ülke dışından gelenlerle sınırlı değil. UNHCR, aynı dönem içerisinde ülke içinde yerinden edilmiş 2.009.506 kişinin de kendi bölgelerine döndüğünü tahmin ediyor. Böylece ülke içinde ve ülke dışından gerçekleşen dönüşlerin toplamı 3,8 milyonun üzerine çıkıyor.
Ancak bu iki veri setini doğrudan toplamak, 3,8 milyon farklı kişinin kesin olarak evine döndüğü anlamına gelmiyor. UNHCR, mülteci dönüşleri ile ülke içindeki yerinden edilmelerin dönüşlerini ayrı veri setlerinde izliyor. Ayrıca sınır hareketlerinin bir bölümü geçici olabilir.
DÖNÜŞ KOŞULLARI HENÜZ UYGUN DEĞİL
UNHCR, dönüşlerin büyüklüğüne rağmen Suriye’deki koşulların hala ağır olduğuna dikkat çekiyor. Ülkede yaklaşık 15,6 milyon kişinin insani yardıma ihtiyacı var. Ayrıca milyonlarca kişi ülke içinde yerinden edilmiş durumda.
Bu nedenle Birleşmiş Milletler, geri dönüşlerin yalnızca sayısına değil, insanların güvenli, gönüllü, onurlu ve sürdürülebilir biçimde yeniden yerleşebilmesine vurgu yapıyor.
Savaşın yıktığı konutların, altyapının ve kamu hizmetlerinin yeniden kurulması, iş olanaklarının yaratılması ve temel hizmetlere erişimin sağlanması, dönüşlerin kalıcı olup olmayacağını belirleyecek başlıca unsurlar arasında.
