Şükrü Aslan
Şimdi artık daha az konuşuluyor olsa da Eylül ayı, genellikle 12 Eylül 1980 askeri darbesini ve yarattığı toplumsal tahribatı hatırlatıyor. Darbeyi doğrudan yaşayan benim kuşağımdakiler için, herhalde hiç unutamayacakları hasarlı izleri düşündürtüyor. Zira yüz binlerce insanın hayatında kalıcı etkiler bırakmış kötü bir deneyimdir 12 Eylül. Kendini ‘yetkili’ ve daha fazla ‘vatansever’ sayan bir grubun, milyonların hayatına kıyması ise sosyoloji ve psikoloji başta olmak üzere sosyal bilimlerin bile açıklamakta kifayetsiz kaldığı bir siyasal vak’adır.
Ülke ölçeğinde olduğu gibi her yerelin de kendi ‘Eylül’ deneyimleri vardır ki herhalde 2 Eylül 1977 onlar içinde en çok bilineni olsa gerek. O gün İstanbul’un görece küçük yerleşimi olan 1 Mayıs Mahallesi’nde büyük gecekondu yıkımı olmuştur. Gecekonduların yıkılması elbette pek çok kuşağın tanıklık ettiği bir kentsel vak’adır ama gecekonduyla birlikte insana da kıyılan deneyimler, bu ülkenin tarihinde istisnadır. İşte bir istisna olarak o gün gecekondularla birlikte on kişinin hayatına da kıyılmıştır. Tıpkı 12 Eylül gibi artık eskisi kadar yaygın-yoğun konuşulmuyor olsa da 1 Mayıs Mahallesi’nin yıkımı da, Türkiye’de toplumsal mücadeleler tarihinde kalıcı izler bırakmıştır. Şimdilerde ne tarafa baksa beton yığını gökdelenleri gören ve onların kuşatmasına maruz kalan 1 Mayıs Mahallesi, sadece özgünlüğünü değil, sesini de yitiren bir mekâna dönüşmüş görünüyor.
