ABD ile İran arasında 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptında müzakereler için öngörülen 60 günlük süre doldu; herhangi bir ilerleme yok ve zapt büyük oranda çökmüş durumda. Tarafların yeni hamlelere hazırlanırken, Trump sürenin uzatılmayacağını duyurdu ve İran da şartlarını tekrarladı.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan ve bölgesel düzeyde yaşanan savaş, halihazırda 8 Nisan’dan sonra ilan edilen ateşkes ve 18 Haziran’da ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptı sonrasında görece daha düşük düzeydeki gerilimlerle sürüyor.
Verilerle hedefler ve sonuçlar: ABD İran’da neyi başardı?
Mutabakat zaptının öngördüğü 60 günlük sürede tarafların Hürmüz Boğazı, İran’ın nükleer programı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı ambargo, İran’ın el konulan varlıkları gibi kritik başlıklarda müzakereler yürütmeleri bekleniyordu. Ancak bu süre yarın doluyor ve mutabakat zaptı sonrasında Hürmüz Boğazı’nda taraflar arasında karşılıklı çatışmalar yaşandı ve bu da savaşın sonlandırılmasına dair kalıcı bir çözüm konusundaki beklentilerin gittikçe zayıflamasına yol açtı.
Hürmüz’de gerilim sürüyor | ABD-İran mutabakatı belirsizlikte: Tam teşekküllü savaşa dönüş olur mu?
ABD ile İran arasında çöken mutabakat zaptının yeniden canlandırılmasını sağlayabilecek olası bir yeni anlaşma için Pakistan ve Katar gibi arabulucu ülkelerin çabaları da sürüyor. Ancak taraflar, başta Hürmüz Boğazı olmak üzere kritik başlıklarda tutumlarında ısrar ediyor. İran, boğazın savaştan önceki durumunun artık geçerli olamayacağını, yeni belirlenecek statüde egemenliğinin tanınmasını ve ücretli geçişin kabul edilmesini istiyor. ABD ise bunu reddediyor. İran’ın nükleer programı konusunda da fikir ayrılığı devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Kasım ayında ABD’de yapılacak ara seçimlerden önce İran ile bir anlaşmaya varmak ve böylece seçimlere bir “zafer müjdesi” ile girmek istediği belirtiliyor. İran’ın ise Trump’ın elini zayıflatmak ve seçimlerde kaybetmesine etki etmek için gerilimi kontrollü şekilde tırmandırmaya devam edeceği belirtiliyor.
ABD’DEN YENİ HAMLE BEKLENİYOR: “DAHA ÖNCE HİÇ GÖRÜLMEMİŞ” ÖNLEMLER GÜNDEMDE
ABD Başkanı Donald Trump, 14 Ağustos’ta İran’a ekonomik olarak sert darbeler indireceklerini söyledi. Bu açıklama, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Washington’un Tahran’a “daha önce hiç görülmemiş” önlemleri bu hafta içinde uygulayacağını söylemesinden bir gün sonra geldi. Bu yeni yaptırımların nasıl olacağı merak konusu iken, ABD’nin bundan sonra daha çok İran’a yönelik ekonomi kartını sahaya süreceği belirtiliyor.
İran görüşmelerinde ilerleme yok | ABD’nin ‘tarihte hiç görülmemiş’ önlemleri ne olabilir?
ABD, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, 1970’lerin sonlarından bu yana İran’ın nükleer programı, insan hakları ihlalleri ve militan gruplara verdiği destek nedeniyle yaptırımlar uyguladı, ticaret ambargoları kurdu ve varlıklarını dondurdu.
28 Şubat’ta başlayan İran’daki savaşın ardından ise Washington, ek denizcilik, enerji ve finans yaptırımları uyguladı ve deniz ablukasına başladı.
ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’nden (OFAC) elde edilen veriler, kurumun Trump’ın ikinci dönemine başlamasından bu yana 1.000’den fazla kişi, gemi ve uçağa yaptırım uyguladığını gösteriyor.
Son dönemde alınan önlemler arasında İran’ın kayıt dışı petrol filosu; nakliye sigortacıları; İran’ın silah edinmesini sağlayan kuruluşlar ve kişiler ve dijital borsalar yer alıyor. Ayrıca İran’la bağlantılı yaklaşık 500 milyar dolarlık kripto para birimi donduruldu.
Hürmüz’de gerilim sürüyor | ABD-İran mutabakatı belirsizlikte: Tam teşekküllü savaşa dönüş olur mu?
TRUMP: İRAN İLE MUTABAKAT ZAPTI UZATILMAYACAK
ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis’te düzenlediği basın toplantısının ardından İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Trump, İran’la bugün süresi dolan 60 günlük çerçeve anlaşmanın uzatılıp uzatılmayacağı sorusuna “Hayır” cevabını verdi.
İran’la nihai bir anlaşmaya varıp varamayacakları yönündeki soru üzerine ABD Başkanı, “Anlaşma yapmak istiyorlar ancak benim gerekli gördüğüm türde bir anlaşma yapmayacaklar.” dedi.
Trump, İran’ın nükleer programı konusunda ABD’nin gerekli gördüğü maddelerin kabul edilmesi konusunda henüz istediği noktada olmadıklarını belirterek, “her ne olursa olsun Tahran’ın nükleer silaha sahip olamayacağı” mesajını vurguladı.
Trump, Hürmüz Boğazı konusunda “karşılarına çıkması halinde” Umman’ı vurabilecekleri yönündeki açıklamasına atıf yaparak, bu ülkenin kendileri için sorun olmadığını belirtti. Umman’a karşı sabrının tükenip tükenmediği sorusuna Trump, “Hayır ama pek iyi davrandıklarını düşünmüyorum ancak diğer konularda olduğu gibi onlarla da çok kolay başa çıkabiliriz.” yanıtını verdi.
ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı’nın ABD toprağı sayılması fikrini çok sevdiğini ve bunu desteklediğini de ifade ederek, “Bence bu harika bir fikir.” dedi.
Trump, boğazda tamamen ABD’nin kontrolünün olduğunu ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının çok iyi şekilde işlediğini savundu.
TRUMP, ERDOĞAN İLE GÖRÜŞTÜ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede Türkiye-ABD ikili ilişkileri ile İran-ABD gerilimi, Gazze’deki gelişmeler ve Türkiye, Pakistan ile Suudi Arabistan arasında imzalanan Ortak Savunma Anlaşması (Mekke Anlaşması) ele alındı.
Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Erdoğan, İran ile ABD arasındaki gerilimde diplomasiden azami ölçüde istifade edilmesinin önemli olduğunu belirterek, görüşmelerin sürmesi temennisini dile getirdi. Erdoğan, Türkiye’nin barış çabalarına destek vermeye devam edeceğini ifade etti.
Erdoğan, Pakistan ve Suudi Arabistan ile birlikte imzalanan Ortak Savunma Anlaşması’yla bölgesel istikrar ve güvenliğin sağlanması için güçlü bir duruş sergilendiğini kaydetti.
Erdoğan, Gazze barış sürecinde ikinci aşamaya geçilmesinin hedeflendiği bir dönemde İsrail yönetiminin Filistinlileri hedef alan eylemlerinde artış yaşanmasının Türkiye’nin endişelerini artırdığını belirtti.
Türkiye’nin bölgede kalıcı barışın sağlanması ve Gazze’nin yeniden imarı için atılacak adımlara destek vermeyi sürdüreceğini vurguladı.
KALİBAF: HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILMAYACAK
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf, İran İslam Şura Meclisi’nin 180. açık oturumu öncesi son gelişmelere dair açıklamalarda bulundu. ABD ile 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptını “ABD’nin yenilgisinin belgesi” olarak niteleyen Kalibaf, ABD’nın mutabakat şartlarını yerine getirmediğini savundu.
Kalibaf, “Kuşatmanın kaldırılması, bloke edilmiş varlıkların serbest bırakılması, petrol yaptırımlarının kaldırılması, tüm cephelerde tehdit ve askerî operasyonların sona ermesi ve mutabakatın diğer şartlarının yerine getirilmeden Hürmüz Boğazı açılmayacaktır” dedi. Kalibaf, İran’a yönelik saldırılara karşılık vermeye hazır olduklarını da belirtti.
TRUMP’TAN HÜRMÜZ PAYLAŞIMI: YENİ ABD TOPRAĞI
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabında, İran ile savaş ve görüşmelerde krize neden olmaya devam Hürmüz Boğazı’nı ABD’nin yeni toprağa olarak gösteren bir görsel paylaştı.
Trump, birkaç gün önce de “Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan edeceğini” belirtmişti.
İRAN’DAN YANIT: YANILGILARINI DÜZELTECEĞİZ
Trump’ın bu mesajına İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Gharibabadi’den yanıt geldi.
Gharibabadi, “Trump, kadim Fars Körfezi’nin adını doğru şekilde yazdığı gibi, yakında Hürmüz Boğazı konusundaki yanılgısı ya düzeltilecek ya da biz bu yanılgı içindeki kişinin yanılgılarını düzelteceğiz” dedi.
