ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı gerilimi ve bununla birlikte “düşük profilli” görüşmeler sürüyor. İran, ABD’nin “kabul edilemez” bulduğu şartlarında ısrar ediyor. Ancak tarafların hesaplarını sonbaharda ABD’de yapılacak ara seçimlere göre yaptığına dikkat çekiliyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın üzerinden beş aydan fazla zaman geçmesine rağmen savaşın gidişatına dair belirsizlikler devam ediyor. İran, savaşın başlamasıyla birlikte en önemli koz olarak gemi geçişlerine kapattığı Hürmüz Boğazı’nı 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesten bu yana da en önemli kozu olarak elinde tutuyor. 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan mutabakat zaptı da savaşın gidişatına son vermek ve olası bir çözüm bulmak için sonuç vermedi. Zapta rağmen 10 Temmuz’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasında yeniden başlayan karşılıklı saldırılar Temmuz ayı sonlarına doğru durdu, ancak devam eden dolaylı görüşmelerle birlikle şimdiye kadar herhangi bir çözüm bulunmuş değil.
Hürmüz’de gerilim sürüyor | ABD-İran mutabakatı belirsizlikte: Tam teşekküllü savaşa dönüş olur mu?
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Umman ile boğaz konusunda varılan anlaşmanın “son aşamalarında” olduğunu söyledi, ancak Cumartesi günü yaptığı açıklamaları yineleyerek, Tahran’ın ABD’nin bazı taleplerini karşılamadığı sürece boğazı yeniden açmayacağını belirtti. Erakçi, İran ve ABD’nin doğrudan görüşmelerde bulunmadığını ve Washington Haziran ayında imzalanan geçici anlaşmayı ihlal ettiği sürece Tahran’ın görüşmelere başlamayacağını belirterek, mesajların aracılar vasıtasıyla iletildiğini sözlerine ekledi.
Erakçi, boğazın yeniden açılmasının kısmen ABD’nin İran’a yönelik yaygın saldırılarında verdiği zararlar için tazminat ödemesine bağlı olacağını belirtti. İran’ın en üst düzey ulusal güvenlik organının sekreteri Mohammad Bakir Zulqadr de ayrıca ABD’nin İran’a yönelik tehditlerinin sona erdirilmesi; İran’a ve Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak’taki müttefiklerine (vekil güçlerine) yönelik saldırganlığın durdurulması; Körfez’deki ABD deniz ablukasının kaldırılması; İran’a uygulanan yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını da sıraladı.
ABD BİR ANLAŞMA İSTİYOR
Reuters haber ajansı da ABD’li yetkililerin Hürmüz Boğazı konusunda olası bir anlaşmanın yakın olacağını dile getirdiğini duyurdu. ABD’li yetkili, Reuters’e verdiği demeçte, “Ticari gemi trafiğinin engelsiz bir şekilde yeniden başlatılmasına ilişkin anlaşma açıklandıktan sonra, Amerika Birleşik Devletleri İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracaktır” dedi. Yetkili, ABD’nin eylemlerinin İran’ın taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump ise, haber portalı Axios’a verdiği bir röportajda ABD’nin İran’la “düşük profilli” bir şekilde görüştüğünü söyledi ve “Onlarla sadece yarı müzakere halindeyiz. İran’ı, yüksek enflasyonu ve parasız olma durumunu yakından izliyoruz” dedi.
HESAPLAR SONBAHARA GÖRE YAPILIYOR
Bu arada ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ile ilgili devam eden gerilimde sonbahardaki gelişmelerin önemli bir yer tuttuğuna dikkat çekiliyor. İran’ın boğazla ilgili egemenlik iddiası dahil şartlarında ısrar etmesi ve böylece ABD’nin istediği anlaşmaya yanaşmaması gerilimi sonbahara kadar sarkıtabilir. İran sonbaharda ABD’de yapılacak ara seçimde Trump’ın önemli bir darbe yiyeceğine inanıyor ve bu yüzden İranlı yetkililerin mümkün olduğunca boğazla ilgili olası bir anlaşmayı uzlaşmaz şartlarında ısrar ederek zamana yaymayı ve böylece kritik seçimlerden önce Trump’ın kullanabileceği “zafer şansı”nı elinden almak istedikleri ileri sürülüyor.
Buna karşın Trump yönetiminin ise olası seçimlerden önce Hürmüz Boğazı konusunda mutlaka bir anlaşmayı duyurmak istediğine dikkat çekiliyor. Bu farklı hesaplar, boğazla ilgili kısa sürede kalıcı bir çözümün zor olacağına işaret ediyor.
