“Jin, jiyan, azadî” siyasete taşınıyor

İranlı kadın aktivistler, toplumsal mücadelelerde kazandıkları ağırlığı siyasi karar mekanizmalarına taşımak amacıyla Devrimci Kadınlar Konseyi’ni kurdu. Konsey, kadınların yalnızca temsil edilmesini değil, siyasi gündem ve kararlar üzerinde belirleyici bir güç olmasını hedefliyor.

HABER MERKEZİ- İran’da kadınların yıllardır sokakta büyüttüğü mücadele, bu kez siyasal bir örgütlenmeye dönüşüyor. “Jin, jiyan, azadî” hareketiyle ülke sınırlarını aşan kadın mücadelesinin ardından İranlı aktivistler, Devrimci Kadınlar Konseyi’nin kuruluşunu ilan etti. Yeni yapı, kadınların toplumsal hareketlerdeki etkisiyle siyasi karar alma mekanizmalarındaki sınırlı ağırlığı arasındaki açığı kapatmayı amaçlıyor.

Konsey kendisini demokratik, çoğulcu, kapsayıcı ve feminist bir ağ olarak tanımlıyor. Ancak hedefi yalnızca daha fazla kadının siyasette görünmesi değil. Kurucular, kadınların gündemi belirleyen, karar alan, kaynakların nasıl kullanılacağına söz söyleyen ve siyasi yapılar üzerinde gerçek etki kurabilen bir güç haline gelmesini istiyor.

Bu nedenle Konseyin en dikkat çekici taleplerinden biri, karar alma mekanizmalarında kadınların en az yüzde 50 oranında temsil edilmesi.

“TOPLUMSAL GÜÇ SİYASİ GÜCE DÖNÜŞMEDİ”

Konseyin temelleri 2 Nisan’da beş kadın aktivistin girişimiyle atıldı. Kurucular Samanah Savadî, Sanam Devletşahi, Mina Hani, Naime Dustdar ve Yasemin Fehbed.

Kuruculardan Mina Hani, kadınların İran’daki toplumsal mücadelelerin ön saflarında yer almasına rağmen bu etkinliğin siyasi alanda karşılığını bulamadığını söylüyor. Hani’ye göre “Jin, jiyan, azadî” hareketi kadınların toplumdaki gücünü açık biçimde ortaya koydu. Ancak kadınlar, ülkenin geleceğine ilişkin kararların alındığı yapılarda hâlâ ya yeterince yer almıyor ya da sembolik bir temsille sınırlı kalıyor.

Devrimci Kadınlar Konseyi tam da bu boşluktan doğuyor.

FARKLI MÜCADELERLERDEN KADINLARIN BULUŞMASI

JİNHA‘da yer alan habere göre, Konseyin içinde siyasi ve sivil aktivizmden gazeteciliğe, çevre çalışmalarından insan haklarına, etnik ve kültürel haklardan LGBTİ+ haklarına kadar farklı alanlarda çalışan kadınlar bulunuyor.

Bu çeşitlilik bilinçli bir tercih. Konsey, İran kadın hareketinin farklı kuşaklarını ve farklı mücadele deneyimlerini aynı siyasi zeminde buluşturmayı hedefliyor.

Kuruluş dönemi üyelerinden Melika Zer ise Konseyin İran’daki kadınların tamamını temsil ettiği iddiasında olmadığını belirtiyor. Üyelik sürecinin yeni katılımlara açık olacağı vurgulanıyor.

Konsey, “devrimci” kavramını yalnızca siyasi iktidarın değişmesiyle sınırlamıyor. Bu ifadeyi ataerkil ve erkek egemen iktidar ilişkilerinde köklü bir dönüşüm talebiyle ilişkilendiriyor.

HEDEF KADINLARI SİYASİ AKTÖRE DÖNÜŞTÜRMEK

Çoğulcu feminizm, katılımcı demokrasi, iktidarın merkezsizleştirilmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, insan hakları, geçiş dönemi adaleti ve kültürel-dilsel haklar kuruluş ilkeleri arasında yer alıyor. Yaşam hakkının savunulması ve idam cezasına karşı çıkılması da Konseyin temel talepleri arasında.

Bu yaklaşım, Konseyin kendisini yalnızca kadın hakları alanında çalışan bir örgüt olarak değil, İran’ın geleceğine ilişkin daha geniş bir siyasi tartışmanın parçası olarak konumlandırdığını gösteriyor.

Konsey, kuruluşunu ilan ederken üyelik sürecini de başlattı. Kurucuların yapının gelecekteki yönetiminde kalıcı bir ayrıcalığa veya veto hakkına sahip olmayacağı açıklandı.

Koordinasyon komitesi üyelerin oylarıyla belirlenecek. Yeni katılan kadınlar da yönetimin oluşumunda söz sahibi olabilecek.

Kuruluş dönemi üyelerinden Pervane Hüseyni, üyeliğin yalnızca Konseye katılmak anlamına gelmeyeceğini, yeni üyelerin seçim süreçlerine de dahil olacağını belirtti.

Konsey, siyasi partiler, ittifaklar ve çeşitli kurumlarla görüşmeler yaparak kadınların taleplerinin somut siyasi değişikliklere dönüşmesini hedefliyor. Uluslararası alanda ise İranlı kadınların örgütlü ve bağımsız seslerinden biri olmayı amaçlıyor.

İran’da kadınlara yönelik baskıların sürdüğü bir dönemde ortaya çıkan bu yeni örgütlenme, 2022’de Mahsa Jina Amini’nin ölümüyle ülke çapında büyüyen “Kadın, Yaşam, Özgürlük” hareketinin ardından kadınların toplumsal protestolardaki rolünü siyasi bir güce dönüştürme arayışının yeni bir örneği olarak ortaya çıkıyor. İran’da kadınların sistematik baskıyla karşı karşıya olmaya devam ettiği, uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporlarına da yansıyor.