İran’daki savaş yedi ayı geride bıraktı ve son olarak New York’ta ABD ile İran heyetleri arasında yapılan görüşmelerden henüz bir sonuç çıkmış değil. Trump, “Seçimden hemen sonra kazanacağımıza inanıyorum. belki de seçimden önce” dedi. Pezeşkiyan ise ABD’ye İran’a “boyun eğdirme hayalinden” vazgeçmesi çağrısı yaptı.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedi ayı geride bıraktı ve hala bir çözüm bulunabilmiş değil. BM 81. Genel Kurulu toplantısı vesilesiyle New York’ta yapılan görüşmelerde İran’ın sunduğu teklife dair de henüz bir ilerleme kaydedilmedi.
ABD yanıt verdi, gözler İran’da | New York çıkmazı
ABD Başkanı Donald Trump, Teksas eyaletinin Dallas şehrindeki Fort Worth Uluslararası Havaalanı’nda gazetecilere açıklamalarda bulundu.
Trump, İran’ı büyük ölçüde yenilgiye uğrattıkları iddiasını tekrarladığ ve “Enflasyon oranları yüzde 301. Paraları yok. Para birimleri yok oldu. Orduları yenildi. Donanmaları bitti. Hava kuvvetleri bitti. Her şeyleri yok oldu. Öyle ya da böyle, bu iş çok hızlı bir şekilde sona erecek. Bu bittiğinde ise petrol fiyatları tepetaklak düşecek” dedi.
Trump, Teksas’ın Denton şehrindeki bir TIR fabrikasında yaptığı seçim konuşmasında da İran konusuna değindi.
İran savaşı nedeniyle artan petrol fiyatları hakkında konuşan Trump, “Fiyatları ciddi şekilde düşürüyoruz ve petrolün fiyatı Joe Biden dönemine kıyasla daha düşük. Üstelik (İran) nükleer silaha hiçbir zaman sahip olamayacak ve teslim olmaya hazır olan bir ülkeyle savaş halinde olmamıza rağmen” diye konuştu.
İran’a karşı başlattıkları savaşı kolayca kazanacaklarını söyleyen Trump, ülkesinde 3 Kasım’da yapılacak ara seçimleri hatırlatarak, şunları söyledi:
“Seçimden hemen sonra kazanacağımıza inanıyorum. Ama belki de seçimden önce kazanırız. Çünkü enflasyonları yüzde 300, hatta duyduğuma göre yaklaşık yüzde 312 seviyesinde. Bu, para birimlerinin değersiz olduğu anlamına geliyor. Paraları yok. Donanmaları yok. 159 gemileri denizin dibinde. Hava kuvvetleri tamamen yok edildi. Uçaksavarları yok. Bazı füzeleri var ama bununla başa çıkabiliriz. Üretim kapasiteleri bitmiş durumda.”
İran’ın lider kadrosunun büyük bir bölümünün artık hayatta olmadığını belirten Trump, “Sorunlardan biri de buydu. Kiminle konuşacağımızı bilmiyoruz. Hiç kimse lider olmak istemiyor. Liderleri artık bizimle değil. Ancak mevcut kişiyle iyi geçinmeye çalışıyoruz. Bir noktada birisiyle anlaşmak zorundasınız. Çok iyi gidiyoruz. Hatta yalancı New York Times gazetesi bile şu anda İran açısından işlerin pek de iyi gitmediğini söylüyor” dedi.
ABD tarihindeki en yüksek halk desteğine sahip oldukları bir dönemde İran’a karşı savaş başlatmak zorunda kaldıklarını öne süren Trump, “Dedim ki; ‘Arkadaşlar, tarihin en iyi rakamlarına ulaştık ama biraz rota değiştirmek zorunda kalacağız, çünkü İran nükleer silaha sahip olmak üzere’. Nükleer silaha üç veya dört hafta uzaktaydılar ve bunu başarsalar oyun biterdi” ifadelerini kullandı.
‘HÜRMÜZ’DEN MİLYONLARCA VARİL PETROL GEÇTİ’
İran’a yönelik deniz ablukasını başarılı bir şekilde sürdürdüklerini belirten Trump, “İran aylardır tek bir gemisini bile geçiremedi” diye konuştu. Buna rağmen Hürmüz Boğazı’ndan milyonlarca varil petrolün geçtiğini iddia eden Trump, şunları dile getirdi:
“Bazen savaş öncesinden bile daha fazla petrol buradan geçiyor. Ancak yalancı medya bunu haber yapmak istemiyor. Arada bir denize mayın bırakmaya çalışıyorlar, ama genellikle bunu yapmadan önce onları etkisiz hale getiriyoruz. Denize tek bir mayının bırakılması bile, milyar dolarlık bir geminizi boğazdan geçirmek istememeniz için yeterli. Dolayısıyla, sorun çıkarabilirler ancak kontrol bizde.”
PEZEŞKİYAN BOYUN EĞMEYECEKLERİNİ SÖYLEDİ
Başkent Tahran’da işverenler ve ekonomi aktivistleriyle bir araya gelen İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin deniz yoluyla uyguladığı ablukaya rağmen hükümetinin komşu ülkelerle kara sınırları üzerinden ihracat, ithalat ve ekonomik ilişkileri geliştirmek amacıyla engelleri kaldırmaya çalıştığını söyledi.
Pezeşkiyan, “Deniz kısıtlamalarına rağmen Pakistan, Irak, Türkmenistan ve Azerbaycan gibi ülkelerle kara sınırlarından ihracat, ithalat ve ekonomik ticaret yollarının genişlemesi için önümüzdeki çoğu engeli kaldırdık” dedi.
Arabulucular vasıtasıyla ABD ile yürütülen görüşmeleri savunan Pezeşkiyan, sürecin önündeki engellere dikkat çekerek İran’ın “müzakerelerden kaçmadığını ve kaçmayacağını” ifade etti.
Bununla birlikte Pezeşkiyan, “ABD, terör ve suikastlarla bize boyun eğdirebileceği hayalini aklından çıkarmalıdır” dedi ve ekledi:
“ABD ve Siyonist rejim İran’ı yok etmenin peşindeydi, ancak halkımızın, yetkililerimizin ve silahlı kuvvetlerimizin topyekûn direnişiyle karşılaştıklarında tüm denklemleri bozuldu.”
NEW YORK’TA YENİDEN CANLANAN GÖRÜŞMELER: HENÜZ SONUÇ YOK
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedinci ayını geride bıraktı. Hem savaşan taraflar hem bölge ülkeleri hem de petrol ticareti nedeniyle küresel çapta büyük maliyetlere yol açan savaşın ne zaman ve nasıl sonlandırılacağı belirsizliğini koruyor. Bununla birlikte 22 Eylül’de ABD’nin New York kentinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri, ABD ile İran arasında tıkanan görüşmelerin yeniden canlandırılmasına vesile oldu.
Arabulucu Katar: Taraflar görüşlerini iletti | New York görüşmeleri: ABD ve İran şartlarında ısrarcı
Çıkmazda olduğu değerlendirilen savaşı sonlandırmak ve yeni müzakerelere zemin hazırlayabilmek için taraflar arasında son olarak 23 Eylül’de New York’ta görüşme gerçekleşti.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran 7 gün içinde müzakerelere yeniden başlama imkanı sunabilecek bir plan sundu ve bu planda büyük oranda daha önceki görüşmelerin tıkanmasına neden olan şartlarını korudu. Bu da ABD Başkanı Donald Trump’ın tepkisine yol açtı ve Trump, İran’ın teklifini reddettiğini duyurdu.
New York’tan da çözüm çıkmadı | Trump: İran’ın teklifini reddediyorum
Ancak New York’taki ilk sonuçsuz deneme taraflar arasında tüm bağları kopardı. Katar’ın arabuluculuğunda görüşmeler devam etti. İran adına 23 Eylül’de dolaylı olarak ABD’nin temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşen Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de New York’ta temaslarını sürdürdü.
Trump, 27 Eylül’de Axios haber portalına yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması için İran’ın yaptığı 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ardından bu hafta İran ile daha fazla görüşme gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.
Trump, “(Bu hafta) İran’la daha fazla görüşme bekliyorum. Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak bu benim yapmak istediğim anlaşma değil” diye konuştu.
New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise 27 Eylül’de NBC News’e konuştu. Erakçi, arabulucular yoluyla ABD’ye ilettikleri son teklifin Trump tarafından reddedildiğini duyduklarını ancak henüz “resmi bir yanıt” almadıklarını belirterek, “Masada çok makul bir plan var. Eğer sebepsiz yere reddederlerse, bu onların hatası olur” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca “Şartlarımız açık ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik her türlü adım, bu şartların yerine getirilmesine bağlıdır” dedi ve savaşta yaşanan çıkmazın ancak müzakere yoluyla çözülebileceğini ekledi.
İran’ın yedi günlük planı, İran ve Lübnan’daki tüm cephelerde çatışmaların durmasını, milyarlarca dolar değerindeki İran varlıklarının serbest bırakılmasını, İran petrolüne uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını öngörüyor.
Buna karşılık olarak Tahran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına izin vereceğini ve nükleer programı konusunda görüşmelere yeniden başlayacağını taahhüt ediyor.
Erakçi’nin açıklaması, Trump’ın reddetme gerekçesini oluşturan şartlarında ısrar ettiğini gösteriyor ve bu da, taraflar arasında olası bir anlaşmanın zorluğuna işaret ediyor.
