Anayasa Mahkemesi, trans bir erkeğin diplomasındaki eski isim ve cinsiyet bilgilerinin değiştirilmemesini özel hayata saygı hakkının ihlali olarak değerlendirdi. Mahkeme, idarenin yalnızca ikincil mevzuata dayanarak talebi reddetmesini yeterli bulmadı.
HABER MERKEZİ- Anayasa Mahkemesi (AYM), üniversite diplomasının yeni kimlik bilgilerine göre yeniden düzenlenmesini isteyen trans bir erkeğin başvurusunda hak ihlali kararı verdi. Mahkeme, kişinin eski adı ve cinsiyet bilgilerine ilişkin verilerin mahremiyet kapsamında bulunduğuna dikkat çekti.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre E.D., 2016’da mahkeme kararıyla ön adını değiştirdi. 2018’de kesinleşen başka bir kararla da nüfus kaydındaki kadın cinsiyeti erkek olarak düzeltildi.
Birgün gazetesinin haberine göre, Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden 2014’te mezun olan E.D., eski adı ve cinsiyet bilgileriyle düzenlenen diplomasının yeni kimlik bilgileriyle yeniden hazırlanmasını istedi.
Üniversite ise Yükseköğretim Kurulu düzenlemelerini gerekçe göstererek diplomanın yeniden düzenlenemeyeceğini, bunun yerine mevcut diploma üzerine yeni kimlik bilgilerini belirten bir açıklama eklenebileceğini bildirdi. E.D.’nin açtığı dava ilk derece mahkemesi ve istinaf aşamasında da reddedildi.
AYM: ESKİ KİMLİĞİN GÖRÜNÜR OLMASI MAHREMİYET MESELESİ
AYM, başvuruyu değerlendirirken kişinin cinsiyet geçişi ve eski ismine ilişkin bilgilerin özel hayatın korunması kapsamında olduğunu vurguladı.
Mahkeme, E.D.’nin hem idareye hem de yargı makamlarına sunduğu dilekçelerde eski kimlik bilgilerinin gizli tutulması gerektiğini açıkça belirttiğine dikkat çekti. Bu nedenle yalnızca diplomaya yeni bilgileri açıklayan bir şerh düşülmesinin yeterli olup olmadığının, başvurucunun somut koşulları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna vardı.
Kararda, idarenin ve mahkemelerin E.D.’nin kişisel koşullarına ve diplomanın neden yeniden düzenlenmesini istediğine ilişkin açıklamalarını esaslı biçimde incelemediği belirtildi.
AYM’ye göre makamlar, diplomanın yeniden düzenlenmemesinin neden gerekli ve orantılı olduğunu ortaya koyacak yeterli bir gerekçe de sunmadı. Böylece kamu yararı ile başvurucunun özel hayatının korunmasına ilişkin menfaati arasında kurulması gereken denge gözetilmedi.
Mahkeme, Anayasa’nın 20. maddesiyle güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı kapsamında, kişilerin cinsiyet geçişleri ve önceki kimlik bilgilerinin mahremiyetinin korunması gerektiğini belirtti.
Bu gerekçelerle AYM, E.D.’nin özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
İKİ ÜYE KARŞI OY KULLANDI
Karara AYM üyeleri Muhterem İnce ve Ömer Çınar karşı oy verdi.
Karşı oy gerekçelerinde, isim değişikliğinin kişinin hukuki durumunu değiştirmediği, diploma üzerine açıklama eklenmesinin yeterli olduğu ve diplomanın yeniden düzenlenmemesinin başvurucuya aşırı bir külfet yüklemediği savunuldu.
