Netanyahu ABD’ye gidiyor. Gündemde İran’daki savaş, Lübnan ile imzalanan çerçeve anlaşma, Trump’ın Şara’dan Hizbullah ile çatışmasını istemesi, Türkiye’nin F-35 uçakları gibi kritik konular var. Ziyaret, Trump’ın İran’a karşı “geniş çaplı bir savaşı dünüşdüğünü” söylediği bir dönemde gerçekleşiyor.
HABER MERKEZİ – İsrail Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamada, Başbakan Benjamin Netanyahu’nun Pazartesi günü Washington’a gideceği ve Salı günü de ABD Başkanı Donald Trump ile görüşeceği bildirildi.
Açıklamaya göre, Netanyahu ayrıca ABD Senatörü Lindsey Graham’ın cenaze törenine de katılacak.
Netanyahu’nun ziyareti daha önce de gündeme gelmişti, ancak 16 Temmuz’da İsrail’den yapılan açıklamada ziyaretin ertelendiği bildirilmişti.
EN ÖNEMLİ GÜNDEM BAŞLIĞI İRAN: “YENİDEN TOPYEKÜN SAVAŞ” MASADA
Netanyahu’nun ABD ziyaretinde en önemli gündem başlığının İran’da devam eden savaş olması bekleniyor.
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş, 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından farklı bir seyir izledi. ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerin ardından 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan bir mutabakat zaptını imzaladı. Zapta göre, iki ülke başta Hürmüz Boğazı’nın statüsü ve İran’ın nükleer programı olmak üzere birçok kritik konuyu 60 günlük sürede müzakere edecekti. Ancak aradan geçen sürede müzakereler başlamadığı gibi, Hürmüz Boğazı nedeniyle taraflar arasında 11 Temmuz’dan bu yana karşılıklı saldırılar yeniden başladı.
ABD-İran mutabakatı belirsizlikte: Tam teşekküllü savaşa dönüş olur mu?
Trump, 10 Temmuz’da İran ile ateşkesin bittiğini, ancak görüşmelerin sürdüğünü söyledi. Mevcut durumda çatışmalar devam ederken, görüşmeler de tıkanmış durumda.
Trump bugün Axios haber portalına yaptığı açıklamada İran’a yönelik geniş çaplı bir savaşı yeniden düşündüğünü dile getirdi.
İran ile varılan mutabakat zaptına olumlu baklayan, ancak ABD’ye karşı da çıkmayan İsrail, son iki haftadır yaşanan çatışmalara dahil değil. ABD’nin özellikle İsrail’i çatışmalardan uzak tutmaya çalıştığı kaydedilirken, tırmanan gerilimin ardından olası bir yeniden topyekün savaşa İsrail’in de yeniden dahil olabileceği kaydediliyor. Netanyahu’nun ABD ziyaretinde bu konunun ele alınması ve İran ile ilgili politikaların yeniden gözden geçirilmesi bekleniyor.
Altyapı tehditleri ve Babu’l Mendeb kozu | Hürmüz’deki ‘rutin’ çatışma topyekûn savaşa işaret ediyor
LÜBNAN: TRUMP İLE NETANYAHU ARASINDA KISMİ ANLAŞMAZLIK VAR
Netanyahu’nun ABD ziyaretinde bir diğer kritik gündem maddesi Lübnan. Lübnan’da Hizbullah ile İsrail arasında, İran’daki savaşın bir başka cephesi olarak, 2 Mart’ta savaş başladı. Şimdiye kadar 4 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiği ve bir milyondan fazla kişinin yerinden edildiği savaşın ardından, 16 Nisan’da ateşkes ilan edildi. Ancak Lübnan’ın güneyinde çatışmalar durmadı. İsrail ile Lübnan heyetleri ise 12 Nisan’dan bu yana 6 kez görüştü. Son olarak 27 Haziran’da ABD’nin arabuluculuğunda taraflar arasında bir çerçeve anlaşması imzalandı. Buna göre, Hizbullah silahsızlandırılacak, İsrail de buna bağlı olarak kademeli şekilde Lübnan’ın güneyinde kontrol ettiği bölgelerden çekilecek ve Lübnan ordusu bu bölgelere yerleşecek.
19 Haziran’da ise İsrail ve Hizbullah arasında, İran ile ABD arasında imzalanan mutabakat zaptına paralel olarak yeni bir ateşkes ilan edildi ve bu tarihten beri bölgede çatışmalar büyük oranda durdu.
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun da 21 Temmuz’da Beyaz Saray’da Trump ile görüştü ve çerçeve anlaşmanın hayata geçirilmesi için destek istedi.
‘Hizbullah sorunu var’ dedi, ama çözümü belirsiz | Trump Aoun ile görüştü, Şara’yı işaret etti
Lübnan’da olası bir çözüme yönelik görece olumlu gelişmeler yaşansa da, çok daha büyük krizlerin yaşanma ihtimali de bulunuyor. İran destekli Hizbullah, Lübnan ile İsrail arasında imzalanan çerçeve anlaşmayı ve silahsızlanmayı kabul etmiyor. İsrail de Hizbullah silahsızlanmadan Lübnan’dan tam olarak çekilmeye yanaşmıyor. Lübnan hükümetinin ise bu zor denklemle başa çıkabilecek kapasitesi bulunmuyor.
Bu kritik hususlarla birlikte ABD ile İsrail arasında da Lübnan konusunda kısmi anlaşmazlıklar bulunuyor. ABD Başkanı Trump, son aylarda sık sık İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını durdurması için baskı uyguladı ve hatta Netanyahu’ya öfkelendiğini de söyledi. Lübnan’daki meseleyi, Hizbullah’ın tavrına rağmen, İran’daki gelişmelerden ayrı olarak ele almaya çalışan ve İsrail’i dizginleyerek burada bir çözüm bulmaya çalışan ABD’nin ne kadar başarılı olacağı tartışma konusu iken, İsrail ile kısmi de olsa farklı bir siyaset izlemesi bu tartışmanın en önemli başlıklarından birini oluşturuyor.
Lübnan için Netanyahu’ya ‘öfkelendi’ | Trump: Hamaney ile görüşmek isterim
ŞARA İLE HİZBULLAH’I KONUŞTU; NETANYAHU İLE GÖRÜŞMEDE GÜNDEM OLABİLİR
ABD Başkanı Donald Trump, Lübnan konusunda İsrail ile yaşadığı kısmi görüş ayrılığını gizlemiyor, ancak bu, tamamen İsrail’den ayrı düştüğü anlamına da gelmiyor. Bununla birlikte Trump, son günlerde Lübnan’daki krizin çözümü için farklı bir görüş ortaya attı.
8 Temmuz’da NATO Zirvesi kapsamında bulunduğu Ankara’da Suriye geçici hükümeti Cumhurbaşkanı Ahmed El Şara ile görüşen Trump’ın Lübnan konusuna tekrar değindi. Trump, ortağı Netanyahu için “harika bir savaş dönemi başbakanı. Bu kadar iyi olmasaydı İsrail bugün olmazdı” diye konuştu ve ardından ise Suriye’nin Lübnan’da rol alabileceğine değindi.
Trump, 15 Haziran’da yaptığı açıklamada, eski IŞİD ve El Kaide militanı olan Suriye geçici hükümeti Cumhurbaşkanı Ahmed El Şara liderliğindeki Suriye’nin Lübnan’da Hizbullah’a karşı “İsrail’den daha iyi iş çıkaracaklarını” söylemişti. Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’ya “Bırakın Hizbullah ile Suriye ilgilensin” dediğini de aktarmıştı.
Şara ile 8 Temmuz’daki görüşmesinde bu konu gazeteciler tarafından yeniden soruldu. Trump, Suriye’den Lübnan’daki Hizbullah varlığının çözülmesine yardımcı olmasını hâlâ isteyip istemediği sorulduğunda, “Yardım edebilirler. Göreceğiz. Bence bu konuda büyük ilerleme kaydediyoruz. Yardım edebilirler. Bu işi çok iyi yaparlar” cevabını verdi.
Trump’tan İsrail’e: Bırak Hizbullah ile Suriye ilgilensin | Şara, Hizbullah ile çatışmaya girer mi?
Trump, son olarak 21 Temmuz’da Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ile Beyaz Saray’da yaptığı görüşmede de, Suriye’nin Lübnan’da Hizbullah konusunda rol üstlenebileceğini dile getirdi.
İsrail’in Şara liderliğindeki Suriye’nin Lübnan’da rol almasına sıcak bakmadığı kaydediliyor. Daha önce İran destekli Suriye’nin Esad rejimi de on yıllar boyunca Lübnan’da bulunmuştu. Esad rejimi Hizbullah’ı destekliyordu. Şara’nın ise Hizbullah’a karşı savaşması isteniyor. Ancak değişmeyen şeyin İsrail’in her iki durumda da Suriye’nin Lübnan’da nüfuz sahibi olmasını istememesi olduğuna dikkat çekiliyor. Daha önce Suriye aracılığıyla İran Lübnan’da ciddi bir etki alanı bulurken, İsrail’in Şara’nın Suriye aracılığıyla bu kez Türkiye’nin Lübnan’da etkili olabileceğinden endişe ettiği belirtiliyor.
Suriye, Doğu Akdeniz, Filistin gibi konularda İsrail ile Türkiye arasında son yıllarda önemli ihtilaflar yaşanıyor.
NETANYAHU F-35’LERİ GÜNDEME GETİRECEK Mİ?
Netanyahu’nun ABD’ye yapacağı kaydedilen görüşmesinde bir diğer başlığın ise Türkiye’yi ilgilendiren F-35 savaş uçakları olacağı belirtiliyor. Trump, NATO Zirvesi sırasında Türkiye’nin bu konudaki talebinin karşılanacağını söyledi, ancak ABD’ye dönüş yolunda bu konuda henüz karar vermediğini belirtti. Türkiye ise Trump’ın bu konuda atacağı adımlardan umutlu.
Ancak Ortadoğu’da bu uçaklara sahip olan İsrail, birçok konuda ihtilaflı olduğu Türkiye’nin de bu uçakları edinmesini istemiyor. Netanyahu Türkiye’nin daha önce çıkarıldığı F-35 uçakları programına yeniden dahil edilmesine ve bu uçakları edinmesine karşı olduğunu sık sık dile getirdi.
ABD’nin Türkiye’ye F-35’leri vermemesini sağlamak için büyük çaba gösteren Tel Aviv yönetimi, eğer bu çabasında başarısız olursa en azından uçakların özellikleri düşürülmüş versiyonlarının Türkiye’ye verilmesi için çalışıyor.
ABD, İsrail ve Türkiye arasında yaşanan F-35 uçaklarıyla ilgili esas mesele, bu bölgesel güç dengelerine yönelik hassasiyetlerin çok ötesinde, doğrudan ABD’deki süreçle de ilgili. Zira ABD’nin Türkiye’yi F-35 programından çıkarmasının nedeni, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerini satın almasıydı ve tartışmalara neden olan bu konudaki karmaşık süreçlerin nasıl aşılacağı hala da belli değil.
Trump’ın ‘hediyesi’ jet motorları, F-35’ler ise hala belirsiz
