Maraş 4. İdare Mahkemesi, Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan 5. ve 6. üniteler için verilen “ÇED olumlu” kararını iptal etti. Mahkeme, projenin insan sağlığı, tarım arazileri, su kaynakları ve ekolojik yapı üzerindeki olası etkilerinin yeterince değerlendirilmediğine hükmetti.
HABER MERKEZİ – Maraş 4. İdare Mahkemesi, Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne eklenmesi planlanan iki yeni ünite için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 27 Aralık 2024’te verdiği “Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu” kararını iptal etti.
Greenpeace Türkiye’nin yöre sakinleriyle birlikte açtığı davada mahkeme, Afşin-Elbistan A Termik Santrali 5. ve 6. Ünite İlavesi Projesi’ne dayanak yapılan Nihai ÇED Raporu’nun “usul ve teknik yönlerden yeterli olmadığına” karar verdi.
İNSAN SAĞLIĞI VE EKOLOJİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ YETERİNCE DEĞERLENDİRİLMEDİ
Greenpeace Türkiye’nin açıklamasına göre projenin çevredeki insan sağlığı, tarım arazileri, su kaynakları ve ekolojik yapı üzerindeki olası etkilerinin bütünlüklü biçimde ortaya koymadığına hükmetti.
Mahkeme, kararında “projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun ortaya konulamadığı” sonucuna ulaştı. Bu nedenle 27 Aralık 2024 tarihli “ÇED olumlu” kararında hukuka uyarlık bulunmadığına hükmetti.
BİLİRKİŞİ RAPORLARI: KÜMÜLATİF ETKİLER EKSİK DEĞERLENDİRİLDİ
Mahkeme kararında, dosyaya sunulan bilirkişi raporu ve ek bilirkişi raporuna geniş yer verdi. Raporda, ek ünitelerin kömür ihtiyacını karşılamak için maden üretim kapasitesinin artırılması gerekeceği, ancak bu artıştan doğacak çevresel etkilerin ÇED hesaplamalarına dahil edilmediği tespit edildi.
Bilirkişi heyeti, bu nedenle kümülatif etki değerlendirmesinin ve toz emisyonu hesaplarının eksik yapıldığını belirtti. Ek raporda, kömür üretim kapasitesindeki artışla birlikte işletme dönemi toz kütlesel debisinin ÇED raporunda belirtilenden daha yüksek olacağı raporda yer aldı.
Kararda ayrıca, linyit üretimi için yapılacak susuzlaştırmanın yeraltı su seviyelerinde düşüşe, kaynak ve kuyularda kurumaya, oturma/çökme riskine ve bitki örtüsünde değişimlere yol açabileceği; bu etkilerin birçoğunun kalıcı ve sonradan giderilemez nitelikte olduğu kaydedildi.
SAĞLIK KORUMA BANDI VE HALK SAĞLIĞI ANALİZİ YETERSİZ BULUNDU
Mahkeme, ÇED raporunda sağlık koruma bandına ilişkin bilgilerin de çelişkili olduğunu belirtti. Kararda, İl Sağlık Müdürlüğü’nün proje alanı çevresinde 500 metrelik sağlık koruma bandı öngörmesine rağmen raporun farklı bölümlerinde 25-30 metrelik mesafelerden söz edildiği aktarıldı.
Bilirkişi raporunda, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalar gibi hassas gruplar için ayrı bir risk analizi yapılmadığı; fosil yakıtların yanması sonucu açığa çıkan kimyasallar, partikül madde ve ağır metallerin uzun vadeli solunum ve kalp hastalıkları bakımından yeterince değerlendirilmediği belirtildi.
TARIM ARAZİLERİ VE EKOLOJİK YAPI
Kararda, proje etki alanındaki tarım arazilerine olası zararların ve bu zararları önlemek için alınacak tedbirlerin de ortaya konulmadığı ifade edildi. Bilirkişi raporuna göre, proje etki alanı olan 7 kilometre yarıçaplı yaklaşık 153,94 kilometrekarelik alanın yaklaşık 74 kilometrekaresi tarımsal kullanıma sahip.
Mahkeme, mevcut üretim alanlarının çevresel etkileri dikkate alınarak ek ünitelerin ekolojik etkilerinin ve alınacak önlemlerin belirlenmediğini de kararda yer verdi.
NE OLMUŞTU?
Maraş’ta Afşin Elbistan A Kömürlü Termik santraline toplam 688 MW kapasiteye sahip iki ünite daha eklenmesi planlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 27 Aralık 2024’te yeni bir termik santral büyüklüğünde olan bu ek üniteler için “ÇED Olumlu” kararı vermişti.
Kararın iptali istemiyle Greenpeace Türkiye bölge halkıyla, Elbistan ve Nurhak Belediyeleri, Türk Tabipleri Birliği (TTB), TEMA Vakfı da ayrı ayrı davalar açmıştı.
Eylül 2025’te hazırlanan bilirkişi raporunda projenin kamu yararı taşımadığı değerlendirilirken, Şubat 2026 tarihinde sunulan ikinci bilirkişi raporu da projenin uygun olmadığı yönündeki tespitleri teyit etmişti. Afşin-Elbistan A Termik Santrali’nin 5. ve 6. ünitelerine ilişkin Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararının iptali istemiyle açılan üç ayrı davanın duruşmaları 11 Haziran’da görülmüştü.
