Mutabakat zaptına rağmen Hürmüz Boğazı’nda gerilim düşmüyor. ABD, ticari gemilere yönelik saldırıları nedeniyle İran’da 80’den fazla hedefi vurduğunu duyurdu. İran da ABD tesislerine saldırı gerçekleştirdi. Karşılıklı açıklamalarda 18 Haziran’da ilan edilen mutabakatın ihlal edildiği suçlamaları yapıldı.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında 14 Haziran’da duyurulan ve 18 Haziran’da resmen imzalanan mutabakat zaptına rağmen Hürmüz Boğazı’nda gerilim düşmüyor. Dün İran’ın üç ticari gemiye yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD ordusu gece saatlerinde İran’daki hedeflere yönelik yeni saldırılar gerçekleştirdi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada Hürmüz Boğazı’ndan geçen 3 ticari gemiye yönelik saldırıları gerekçe gösterilerek dün İran’a karşı başlatılan misillemenin detayları aktarıldı.
CENTCOM: 80’DEN FAZLA HEDEF VURULDU
“CENTCOM güçleri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik son saldırılarına anında karşılık vererek, hassas güdümlü mühimmatla İran’da 80’den fazla hedefi vurduğu yeni bir saldırı dalgası düzenledi” ifadesi kullanılan açıklamada, İran’a ait hava savunma sistemleri, komuta kontrol ağları ve kıyı radar noktalarının vurulduğu belirtildi.
Açıklamada, İran’ın düzenlediği saldırılarla ateşkesi ihlal ettiği ve seyrüsefer serbestisini zayıflattığı savunuldu.
İRAN: 85 ABD ASKERİ TESİSİ HEDEF ALINDI
İran Devlet Televizyonu, Hürmüz Boğazı yakınındaki Sirik’te patlama sesleri duyulduğunu, ardından Bender Abbas kentinde altı patlamanın meydana geldiğini bildirdi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması 3. Bölge Komutanlığının açıklamasına göre, ABD saldırısında 1 asker yaşamını yitirdi.
Fars Haber Ajansı, Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan yazılı açıklamayı yayımladı. Açıklamada, ABD ordusunun Hürmüzgan ve Mahşehr kıyılarındaki bazı sahil üsleri ile sivil noktalara hava saldırıları düzenleyerek ateşkesi ve mutabakat zaptını ihlal ettiği ileri sürüldü.
ABD’nin bu saldırısına verilen ilk karşılık olarak, Devrim Muhafızları Ordusu’nun, Deniz Kuvvetleri ile Havacılık ve Uzay Kuvvetlerinin ortak füze ve İHA operasyonu kapsamında Bahreyn’deki Selman Limanı ve ABD Beşinci Filo karargahı ile Kuveyt’teki Ali el-Salem Hava Üssü dahil olmak üzere ABD’ye ait 85 askeri tesisin hedef alındığı ifade edildi. Ayrıca bir MQ-9 tipi İHA’nın da düşürüldüğü iddia edildi.
İRAN’DAN PEŞ PEŞE AÇIKLAMALAR: MUTABAKATIN HÜKÜMLERİ GEÇERSİZ KILINDI
ABD ile müzakerelerde İran heyetinin başında bulunan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf’tan da açıklama geldi. Kalibaf, Washington yönetiminin 14 maddelik mutabakat zaptındaki bazı maddeleri ihlal ettiğini savundu. Kalibaf, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki düzenlemelerinin ihlal edildiğini, askeri saldırı tehdidinin sürdürüldüğünü, İran’ın güney bölgelerine saldırı düzenlendiğini, petrol yaptırımlarının yeniden yürürlüğe konulduğunu ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının devam ettiğini ileri sürdü. Kalibaf, “Zorbalık ve baskıyla taviz koparma dönemi sona ermiştir. Bu yöntem sonuç vermez. Biz geri adım atmayız” ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanlığı da, ABD’nin İran’ın güney sahillerinde yer alan bazı izleme noktalarına yönelik saldırılarının, mutabakatın birinci maddesinin ihlali anlamına geldiğini ve mutabakatın temel hükümlerini geçersiz kıldığını bildirdi.
Dışişleri Bakanlığı, özellikle Basra Körfezi’nin güney kıyısındaki komşu ülkeler olmak üzere tüm devletlere, topraklarının ve imkanlarının İran’a yönelik saldırılar için kullanılmasına izin vermemeleri yönündeki uluslararası yükümlülüklerini hatırlattı. İran Silahlı Kuvvetleri’nin BM Şartı’nın 51. maddesi kapsamında ülkenin toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve ulusal güvenliğini savunmakta tereddüt etmeyeceği, saldırının kaynağı ve merkezlerini hedef alacağı uyarısında bulundu.
PETROL LİSANSI DA İPTAL EDİLDİ
Askeri gerilimin yanı sıra Washington, İran’a yönelik ekonomik baskıyı da artırdı. ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışına geçici olarak izin veren genel lisansı iptal etti.
Yeni düzenlemeyle birlikte 7 Temmuz’dan itibaren İran menşeli petrol ve petrol ürünlerinin satın alınması, yüklenmesi ve diğer ticari işlemleri yasaklandı. Daha önce izin verilen işlemlerin tamamlanabilmesi için ise 17 Temmuz’a kadar geçiş süresi tanındı.
Söz konusu lisans, 21 Haziran’da yürürlüğe girmiş ve normal şartlarda yaptırım kapsamında bulunan petrol ticaretine 60 günlük geçici muafiyet sağlamıştı.
NATO GENEL SEKRETERİ RUTTE: KESİNLİKLE GEREKLİYDİ
NATO Zirvesi için Ankara’da bulunan Genel Sekreter Mark Rutte, ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırılarını değerlendirdi. Rutte, “Bence bu kesinlikle gerekliydi. Çünkü bir ateşkes yürürlükteyken İran’ın esasen bu ateşkesi ihlal ettiğini görüyoruz. Dün gemilere yönelik saldırılarda neler yaşandığını gördük. Bu nedenle ABD’nin güçlü ve kararlı bir şekilde karşılık vermesi son derece önemlidir” diye konuştu.
×
MUTABAKAT ZAPTINA RAĞMEN HÜRMÜZ GERİLİMİ SÜRÜYOR
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ve daha sonra 8 Nisan’da ilan edilen ateşkes sürecindeki görüşmelerin seyrini etkileyen Hürmüz Boğazı ile ilgili gerilim, devam ediyor.
Savaştan önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin beşte birini karşılayan Hürmüz Boğazı, savaşın başlamasıyla birlikte İran tarafından gemi geçişlerine kapatıldı. İran, 8 Nisan’daki ateşkesten sonra da boğazı açmaya yanaşmadı. 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından resmen imzalanan mutabakat zaptının da önemli bir başlığı Hürmüz Boğazı.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
İran’ın küresel ölçekte petrol maliyetlerinin artışını tetiklemek ve böylece ABD üzerinde baskı oluşturmak amacıyla önemli bir koz olarak kullandığı Hürmüz Boğazı, mutabakat zaptının öngördüğü 60 günlük müzakere sürecinde kritik bir başlık olarak masada yer alacak.
Mutabakat, İran ve ABD’nin, Hürmüz Boğazı’ndan gemi trafiğinin yeniden başlamasına izin vermesini öngörüyor. Trafik kısmen yeniden başlamış olsa da, stratejik su yolunun durumu hala belirsizliğini koruyor. ABD tarafı boğazın savaştan önce olduğu gibi gemi geçişlerine ücretsiz olmasını istiyor. İran ise, yeni dönemde boğaz üzerinde yeni bir statüko oluşturmak niyetinde ve buna göre gemilerden ücret alınacağını savunuyor.
ABD-İran mutabakatı | Doha’da teknik görüşmeler yapıldı: İran’ın şartları var
Mutabakat zaptına rağmen 27 ve 28 Haziran’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Bu saldırılar, mutabakat zaptında öngörülen 60 günlük müzakere sürecinin geleceğine ilişkin kuşkuları ve belirsizlikleri artırdı.
Belirsizliği artıran son gelişme ise dün yaşandı. İran boğazdan geçen üç ticari gemiye yönelik saldırı gerçekleştirdi ve buna karşılık olarak ABD de gece saatlerinde İran’daki bazı hedefleri vurdu.
