NATO Zirvesi başladı. Trump ile Avrupalı liderler arasındaki gerilim sürerken, zirvede on milyarlarca dolarlık silah anlaşmaları duyuruldu. Genel Sekreter Rutte NATO’nun savunma kapasitesini genişlettiğini söylerken, bu adımlarla “Avrupa’nın kendi savunması için daha fazla harcama yapmasını” isteyen Trump’a somut bir karşılık verildiği gösterilmek isteniyor.
HABER MERKEZİ – NATO Zirvesi bugün Ankara’da başlıyor. ABD Başkanı Donald Trump, zirveye katılmak üzere bugün Ankara’ya gelecek. Zirve görüşmeleri kapsamında on milyarlarca silah anlaşması duyuruldu. ABD ile Türkiye arasında da bazı anlaşmaların yapılacağı kaydediliyor.
NATO ülkelerinin liderleri, ABD’nin Avrupa’yı savunmak için daha fazla harcama yapma çağrılarına kulak verdiklerini göstermek amacıyla bugün Ankara’da on milyarlarca dolar değerinde silah anlaşmalarını duyurdu.
Avrupa hükümetleri bugün akşam yemeğiyle başlayacak zirveye katılmak üzere Türkiye’ye gelmeden önce, NATO savunma sanayi forumunda anlaşmalar açıklandı.
RUTTE YENİ ANLAŞMALARI DUYURDU: NATO SAVUNMA KAPASİTESİNİ GENİŞLETİYOR
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara’da düzenlenen savunma sanayii forumunda konuştu. İttifakın stratejik yeteneklerini genişletmek amacıyla yeni askeri havacılık projelerini hayata geçireceklerini açıklayan Rutte, ittifakın bünyesindeki mevcut A330 MRTT çok amaçlı tanker ve nakliye uçağı filosuna bir uçak daha eklenerek bu yapının genişletileceğini kaydetti.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, başkent Ankara’da düzenlenen bir savunma sanayi forumunda, neşeli müzikler ve etkileyici videolar eşliğinde, çeşitli anlaşmaların toplam değerlerinin ekrana yansıtılmasıyla bir dizi girişimi duyurdu.
Rutte, NATO müttefiklerinin, ekonomik ömrünü tamamlamakta olan mevcut AWACS uçak filosunun yerini alması amacıyla Saab üretimi GlobalEye gözetleme uçaklarından 10 adede kadar satın alacağını da belirtti.
Bu adımla eş zamanlı olarak, yüksek irtifa gözetleme yeteneklerini güçlendirmek için 5 adede kadar Northrop Grumman üretimi MQ-4C Triton tipi insansız hava aracının da envantere dahil edileceği açıklandı.
Rutte, NATO müttefiklerinin önümüzdeki beş yıl içinde insansız hava araçlarına karşı savunma kapasitelerine 40 milyar dolardan fazla yatırım yapacağını söyledi.
Söz konusu devasa askeri satın alma anlaşmaları, NATO liderlerinin ABD Başkanı Donald Trump ile Ankara’da bir araya geleceği zirve öncesinde ilan edildi.
Avrupa hükümetleri, on milyarlarca dolar değerindeki bu projeleri NATO Savunma Sanayii Forumu’nda duyurarak, Trump’ın “Avrupa’nın kendi savunması için daha fazla harcama yapması” yönündeki taleplerine somut bir karşılık verdiklerini göstermeyi amaçlıyor.
Rutte dün yaptığı açıklamada ise, Avrupalıların savunma harcamalarında “şaşırtıcı” artışlar yapmasının kısmen Rusya’dan duyulan korkulardan kaynaklandığını, bu korkuların Moskova’nın 2022’deki Ukrayna işgalinden bu yana arttığını, ancak Trump’ın da bu konuda onları “son derece ısrarcı” bir şekilde teşvik etmesinden kaynaklandığını söyledi.
Trump, uzun zamandır Avrupa hükümetlerini, Soğuk Savaş’ın ilk yıllarından beri kıtayı koruyan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) aracılığıyla kendilerini savunmak için ABD’ye aşırı derecede güvenmekle suçluyor.
Rutte, zirve öncesinde Ankara’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Şu anda sürdürülebilir bir ittifak oluşturuyoruz ve ABD bunun adil bir anlaşma olduğunu biliyor” dedi.
Rutte geçen ay yaptığı açıklamada, NATO’nun Avrupa üyesi ülkeleri ve Kanada’nın 2025 yılında savunmaya reel olarak 2024 yılına göre 90 milyar dolar daha fazla harcama yaparak toplamda 570 milyar doları aşan bir harcamaya ulaştığını, bunun da tek bir yılda yaklaşık yüzde 20’lik bir artış anlamına geldiğini söylemişti.
İRAN SAVAŞI İLE BİRLİKTE TRUMP’IN NATO’YA ELEŞTİRİLERİ DE ARTTI
Trump, son aylarda NATO üyesi ülkeleri sert bir şekilde eleştirmeye devam ederek, İran’la savaşında ABD’ye yeterince yardım etmemekle suçladı ve ittifaktan ayrılabileceğini veya karşılıklı savunma anlaşmasını hiçe sayabileceğini ima etti.
Avrupalı yetkililer, ekonomilerini alt üst eden ve Avrupa’da destek görmeyen İran’daki savaş konusunda kendilerine danışılmamış olmasına rağmen, ABD’nin ülkelerindeki hava sahalarını ve üslerini kullanmasına izin verme taahhütlerine büyük ölçüde sadık kaldıkları konusunda ısrar ediyor.
ABD ayrıca Avrupa’dan asker çekme kararı aldığını, NATO’nun savunma planlarına tahsis ettiği kuvvetleri (uçak gemisi, yakıt ikmal uçakları, savaş jetleri ve insansız hava araçları dahil) azalttığını ve kıtadaki askeri varlığına ilişkin altı aylık bir inceleme başlattığını duyurdu.
Avrupalı yetkililer, zirvede Trump’ın son eleştirilerinden bazılarının tekrarlanmasına hazırlıklı olduklarını ancak Erdoğan ve Rutte’nin ABD Başkanı ile olan yakın ilişkilerini kullanarak zirvenin dengeli bir şekilde ilerlemesini sağlayacaklarını umduklarını söylüyor.
Ancak Grönland ve İran konusunda süregelen gerilimler ve Trump’ın bazı liderlerle olan istikrarsız ilişkisi, en son İtalyan Başbakanı Giorgia Meloni ile yaşadığı anlaşmazlık göz önüne alındığında, Avrupalı liderlerin olumlu bir sonuçtan emin olamayacakları kaydediliyor.
SAVUNMA ANLAŞMALARI GİZLİ TUTULDU
NATO, zirve öncesinde halkla ilişkiler açısından büyük bir etki yaratmak amacıyla, bugün açıklanacak silah anlaşmalarının detaylarını gizli tutuyor.
Ancak Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz dün Reuters’a verdiği demeçte ülkesinin Belçika ile hava savunması ve İngiltere ile deniz gemileri konusunda ortaklıklar da dahil olmak üzere 3 milyar Euro’dan (3,43 milyar dolar) fazla değere sahip anlaşmalar ve planlar açıklayacağını söyledi.
Reuters’e geçen hafta dört kaynak tarafından verilen bilgilere göre, NATO ayrıca yaşlanan ABD yapımı AWACS gözetleme uçak filosunun yerine İsveç yapımı Saab’ın GlobalEye uçağını kullanacağını duyurmayı planlıyor.
TÜRKİYE İLE ABD ARASINDA YENİ ANLAŞMALAR YAPILACAK
New York Times gazetesinin dün dört üst düzey yetkiliye dayandırarak verdiği habere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, ülkenin F-35 hayalet savaş uçağı programına yeniden katılmasına izin vermeye hazır olduğunu söylemesi bekleniyor.
Bu haber, Trump’ın Erdoğan ile görüşeceği NATO zirvesi için Ankara’ya gitmesinden önce gündeme geldi.
New York Times’ın haberine göre, yetkililer Trump’ın kongre ve yasal kısıtlamaları nasıl aşacağına dair ayrıntılar konusunda farklı görüşlere sahipti, ancak iki lider arasında bu konuda mektup alışverişi olabileceğini öne sürdüler.
Türkiye’nin 2019’da Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın alması, Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkileri bozdu ve Ankara’ya yönelik Kongre desteğini engelledi. Buna karşılık Washington, yaptırımlar uyguladı ve Türkiye’yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı.
Kongre ayrıca, Ankara S-400’lere sahip olduğu sürece Türkiye’ye F-35 satışını yasaklayan bir yasa çıkardı ve Rus sisteminin ABD yapımı savaş uçakları için güvenlik riski oluşturduğunu belirtti.
Türkiye’nin Trump döneminde Washington ile daha sıcak ilişkiler kurmasına rağmen, bu konu iki ülke arasında önemli bir anlaşmazlık noktası olmaya devam ediyor.
Bu arada Trump yönetimi Haziran ayında ABD Kongresine Türkiye’ye 700 milyon dolardan fazla değerde düzinelerce jet motoru satma niyetini bildirmişti. Trump, 25 Haziran’da Ankara’daki NATO Zirvesi’ne Erdoğan’ın daveti olmasaydı katılmayacağını söylemiş ve ardından uzun süredir gündemde olan F-35 savaş uçaklarına ilişkin Türkiye’nin talebine ilişkin gazetecilerin sorularını yanıtlamıştı. Erdoğan ile ilişkilerini öven Trump, F-35 uçakları ve jet motorlarıyla ilgili sorulan soruya “Türkiye’yi memnun edecek bir şeyler yapacağım” karşılığını vermişti.
Maliyeti 700 milyon dolardan fazla | Trump’ın ‘hediyesi’ jet motorları, F-35’ler ise hala belirsiz
