Aylardır ABD ile İran arasındaki savaşta ve müzakere sürecinde kritik bir başlık olan Hürmüz Boğazı’nın geleceği hala belirsiz ve Ankara’daki NATO Zirvesi’nin de bir gündemi. NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, Körfez ülkelerinin temsilcileriyle Hürmüz Boğazı’nı görüşecek.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ve daha sonra 8 Nisan’da ilan edilen ateşkes sürecindeki görüşmelerin seyrini etkileyen Hürmüz Boğazı, şimdi de Ankara’daki NATO Zirvesi’nin gündeminde.
Savaştan önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin beşte birini karşılayan Hürmüz Boğazı, savaşın başlamasıyla birlikte İran tarafından gemi geçişlerine kapatıldı. İran, 8 Nisan’daki ateşkesten sonra da boğazı açmaya yanaşmadı. 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından resmen imzalanan mutabakat zaptının da önemli bir başlığı Hürmüz Boğazı.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
İran’ın küresel ölçekte petrol maliyetlerinin artışını tetiklemek ve böylece ABD üzerinde baskı oluşturmak amacıyla önemli bir koz olarak kullandığı Hürmüz Boğazı, mutabakat zaptının öngördüğü 60 günlük müzakere sürecinde kritik bir başlık olarak masada yer alacak.
Mutabakat, İran ve ABD’nin, Hürmüz Boğazı’ndan gemi trafiğinin yeniden başlamasına izin vermesini öngörüyor. Trafik kısmen yeniden başlamış olsa da, stratejik su yolunun durumu hala belirsizliğini koruyor. ABD tarafı boğazın savaştan önce olduğu gibi gemi geçişlerine ücretsiz olmasını istiyor. İran ise, yeni dönemde boğaz üzerinde yeni bir statüko oluşturmak niyetinde ve buna göre gemilerden ücret alınacağını savunuyor.
ABD-İran mutabakatı | Doha’da teknik görüşmeler yapıldı: İran’ın şartları var
Mutabakat zaptına rağmen 27 ve 28 Haziran’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Bu saldırılar, mutabakat zaptında öngörülen 60 günlük müzakere sürecinin geleceğine ilişkin kuşkuları ve belirsizlikleri artırdı.
HÜRMÜZ BOĞAZI NATO’NUN DA GÜNDEMİNDE
Ankara’daki NATO Zirvesi’nde de Hürmüz Boğazı gündem maddeleri arasında yer alacak.
NATO dışişleri bakanları, İran’ın şimdiye kadar reddettiği, Fransa-İngiltere’nin çok uluslu bir deniz misyonu önerisi de dahil olmak üzere, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusundaki çıkmazı ele almak üzere bugün Körfez Arap ülkeleriyle bir araya geliyor.
Ankara’da düzenlenen NATO zirvesi çerçevesinde yapılacak toplantıya Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden bakanları bir araya getirecek.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı (UKMTO), bugün erken saatlerde Umman’ın Limah kentinin doğusunda bir tankerin vurulduğunu açıkladı. Axios internet portalı daha önce İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere en az iki füze ateşlediğini bildirmişti.
Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prevot, toplantı öncesinde yaptığı açıklamada, “Körfez bölgesinde, bu bahar aylarında Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri doğrudan İran saldırılarının hedefi oldu. Onların istikrarı ve bizim istikrarımız ayrılmaz bir şekilde birbirine bağlıdır. Bu, Avrupa’nın enerji güvenliği için ne kadar önemli olursa olsun, Hürmüz Boğazı’nın çok ötesine uzanmaktadır” diye konuştu.
TRUMP, HÜRMÜZ KONUSUNDA NATO’YU ELEŞTİRDİ
İran, Şubat ayında ABD ve İsrail’in askeri harekât başlatmasının ardından su yolunu abluka altına aldı. Haziran ortasında varılan geçici anlaşmaya rağmen, geçiş zor olmaya devam ediyor ve bu durum petrol fiyatlarını, nakliye maliyetlerini ve küresel tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
NATO müttefikleri, çatışmaya doğrudan müdahil olmaktan kaçınmaya çalışarak, bunun yerine ittifak dışındaki planlara odaklanarak, normalde dünyanın petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazı yeniden açmayı hedefliyor.
Bugün Ankara’ya gelmesi beklenen ABD Başkanı Donald Trump, NATO müttefiklerini su yolunun yeniden açılması çabalarına katkıda bulunma konusundaki isteksizlikleri nedeniyle birçok kez eleştirdi.
İngiltere, Fransa ve AB’den açıklama |Trump: NATO’dan çekilmeyi ciddi olarak düşünüyorum
FRANSA – İNGİLTERE GİRİŞİMİ
Avrupa ülkeleri, kendilerine danışılmadan başlatılan savaşa dahil olmak istemediklerini, ancak savaş sonrasında boğazın güvenliğinin sağlanmasına yardımcı olmaya hazır olduklarını açıklamışlardı.
Fransa ve İngiltere, gerilimler azaldığında veya çatışma çözüldüğünde boğazdan güvenli geçişi garanti altına almak için yaklaşık bir düzine ülke arasında bir koalisyon kurma çabalarına öncülük etti; ancak uzun vadeli herhangi bir düzenleme nihayetinde İran’ın rızasını gerektiriyor.
İran, bölgedeki herhangi bir yabancı askeri varlığa defalarca karşı çıktı ve geçen hafta Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un misyonun devam edeceği yönündeki açıklamalarını reddetti.
NATO müttefiklerinden birçoğu halihazırda bölgede mayın avlama gemileri, savaş gemileri ve destek gemileri işletiyor.
Diplomatlar, Paris ve Londra’nın önümüzdeki günlerde Umman Körfezi’nde, Arap Denizi’ni Hürmüz Boğazı’na bağlayan ve İran, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri ile çevrili bitişik bir su yolunda ilk misyonlarını açıklayacaklarını umduklarını söylüyor.
3 Temmuz’da yapılan ortak Fransız-İngiltere açıklamasında, “Umman Sultanlığı, egemenlik alanındaki sularının seyrüsefer için güvenli olmasını sağlamak amacıyla Birleşik Krallık ve Fransa ile birlikte çalışmayı kabul etmiştir” denildi.
Hürmüz Boğazı ablukası | NATO ülkelerinden Trump’a yine destek yok
