ABD-İran mutabakat zaptının kritik başlıklarından biri Lübnan’daki savaş. İsrail ile Hizbullah bir kez daha ateşkes ilan etti. Gelişmeler kısmen gerilimin azaldığını gösteriyor, ancak daha önceki birçok ateşkes gibi bu ateşkes de kırılgan ve bu durum, ABD-İran mutabakatının geleceğini de belirsizliğe sürüklüyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın bir cephesi de Lübnan’da 2 Mart’ta açıldı ve savaş boyunca olduğu gibi şimdi ABD ile İran arasındaki müzakerelerin de önemli bir başlığı yine Lübnan.
Zorluklar daha fazla: İç savaş ihtimali var | Lübnan ateşkesin uzatılmasını isteyecek
ABD ile İran arasında 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından Lübnan ile İsrail arasında da 11 Nisan’dan itibaren görüşmeler başladı ve ardından 16 Nisan’dan itibaren ateşkes ilan edildi. Ancak bu ateşkes, İsrail ile Lübnan heyetleri arasında 4 kez ABD’de gerçekleşen yüz yüze görüşmelere rağmen sahada devam eden İsrail – Hizbullah çatışması nedeniyle karşılık bulamadı.
×Hizbullah’ın 2 Mart’ta İran’ı desteklemek amacıyla ateş açmasından bu yana, Lübnan Sağlık Bakanlığı’na göre İsrail’in Lübnan’daki saldırılarında 773’ü kadın, çocuk ve sağlık çalışanı olmak üzere 4.106 kişi yaşamını yitirdi. Ölenler arasında kaç Hizbullah militanının olduğu ise açıklanmadı.
Lübnan yetkililerine göre, İsrail saldırıları Lübnan’da yaklaşık 1,2 milyon insanı evlerinden etti.
Hizbullah ile yaşanan bu çatışmalarda İsrail’in kayıpları arasında en az 32 asker ve dört sivil bulunuyor.
ABD ile İran arasında uzun süren gerilimli 2 aydan fazla bir görüşme sürecinin ardından 14 Haziran’da bir mutabakat zaptı duyuruldu ve zapt 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından resmen imzalandı. ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik müzakere sürecinde önemli bir adım olan zaptın kritik başlıklarından biri de Lübnan’daki savaş.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
İran, müzakerelerin yürütülebilmesi ve kalıcı bir anlaşma için ateşkesin Lübnan’da da geçerli olmasını, İsrail’in saldırılarını durdurup güçlerini Lübnan’dan çekmesini şart koşuyor.
ABD ise, baştan beri Hizbullah’ın saldırılarına karşılık İsrail’in kendini savunma hakkı olduğunu savunmak ve bu nedenle İsrail’in Lübnan’daki varlığını meşru görmekle birlikte, İran ile duyurulan mutabakat zaptının ardından kısmi bir tutum değişikliği sergiledi. Trump, kameralar karşısında İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’yu Lübnan’daki operasyonları nedeniyle eleştirdi, ABD’li yetkililer de Lübnan’da ateşkesin hayata geçmesi konusundaki ısrarlarını dile getirdi.
19 Haziran’da ABD’nin baskısı sonrasında İsrail ile Hizbullah arasında ateşkes konusunda anlaşma sağlandığı duyuruldu. Reuters haber ajansının bildirdiğine göre, şimdiye kadar Lübnan’da ateşkes büyük ölçüde sürdürüldü ve Lübnan, Hizbullah ile İsrail arasındaki üç aylık savaşta şimdiye kadarki en uzun sakin dönemi yaşadı; ancak yeniden çatışmaların başlaması korkusu, yerinden edilmiş kişilerin evlerine dönmesini engelledi.
Lübnan’da 47 kişi yaşamını yitirdi | Reuters: İsrail ile Hizbullah ateşkeste anlaştı
Lübnan’daki ateşkesin ne derece sürdürülebilir olacağına ilişkin belirsizlik, imzalanan mutabakat zaptının ardından dün (21 Haziran) İsviçre’de ABD ile İran heyetlerinin gerçekleştirdiği görüşmeye de yansıdı. İran bir kez daha İsrail’in saldırılarının sürdüğünü belirterek, Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatma tehdidinde bulundu. Buna karşılık müzakerelerde ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, Lübnan’daki düşmanlıkların sona erdirilmesi yönünde ilerleme kaydedildiğini ve boğazın açık olduğunu söyledi.
Verilerle hedefler ve sonuçlar: ABD İran’da neyi başardı?
GERİLİM KISMEN DÜŞTÜ, ANCAK GERİ DÖNÜŞLER HALA ZOR
Lübnan’daki belirsizlik, yerlerinden olmuş 1 milyondan fazla kişinin dönüşünü etkiliyor. İsrail’in saldırıları sonrasında boşaltılan Zawtar El Charqiyeh köyünün belediye meclisi, sosyal medyada yayınladığı bir açıklamada, güvenli hale gelene kadar sakinlerin geri dönmemeleri konusunda uyarıda bulundu.
İsrail güçleri, Lübnan’ın güneyinde derinlerde konuşlanmış durumda, ilan edilen güvenlik bölgesinde çekilmiş değil ve buna gerekçe olarak Hizbullah’ın sivil yerleşim alanlarına yerleşmeye çalışmasını gösteriyor.
Bununla birlikte son ateşkes kapsamında İsrail ordusunun bugün sabah saatlerinden itibaren Lübnan sınırına yakın sekiz yerleşim yerindeki güvenlik kısıtlamalarını kaldırdığı bildirildi. Bu gerilimin kısmen azaldığının bir işareti olarak değerlendiriliyor.
VANCE, LÜBNAN CUMHURBAŞKANI AOUN İLE ATEŞKES KONUSUNU GÖRÜŞTÜ
Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğuyla İsviçre’de yapılan ABD-İran görüşmelerinin sonunda yayınlanan ortak açıklamada, tarafların Lübnan’daki düşmanlıkların sona erdirilmesini sağlamak için “bir çatışma önleme birimi” oluşturma konusunda anlaştıkları belirtildi.
İsrail bu konuda henüz bir açıklama yapmadı.
İran’ın ısrarı üzerine, geçen hafta Amerika Birleşik Devletleri ile imzalanan geçici anlaşma, Washington, Tahran ve müttefiklerinin Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son vermelerini şart koşuyor.
İsrail ve Hizbullah Cuma öğleden sonra ateşkes konusunda anlaştı, ancak Cumartesi günü çatışmalar yeniden alevlendi ve İran Hürmüz Boğazı’nı tekrar kapattığını duyurdu.
ABD yetkilileri boğazın kapatıldığını reddetti, ancak ticari olarak elde edilebilen nakliye verileri anında bir etki olduğunu gösterdi.
Cumartesi akşamı, bir İsrail askeri yetkilisi, ordunun siyasi kademeden ateşkes yönünde güncellenmiş direktifler aldığını söyledi. Yetkili, İsrail ordusunun “güvenlik bölgesi içinde savunma amaçlı bir şekilde” faaliyet gösterdiğini belirtti.
Lübnan Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, Vance, Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdulrahman el-Thani ve Beyaz Saray temsilcisi Jared Kushner ile yaptığı telefon görüşmesinde ateşkesi sürdürme ve İsrail’in askeri tırmanışını durdurma çabalarını ele aldı.
BM LÜBNAN’DAKİ YIKIMIN KISMİ MALİYETİNİ AÇIKLADI: 1,38 MİLYAR DOLAR
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), Lübnan Ulusal Bilimsel Araştırmalar Konseyi ile işbirliği içinde, Lübnan’da Litani Nehri’nin güneyindeki bölgelerdeki binalara yönelik hızlı hasar değerlendirmesinin sonuçlarını açıkladı.
UNDP’den yapılan açıklamaya göre çalışma, İsrail’in yoğun saldırılarla hedef aldığı Bint Cubeyl, Mercayun, Nebatiye, Sur ve Sayda bölgelerini kapsıyor.
Sonuçlara göre, Lübnan’ın güneyindeki binalarda meydana gelen doğrudan hasarın toplam maliyeti yaklaşık 1,38 milyar dolar olarak hesaplandı. Bölgede oluşan moloz hacminin ise yaklaşık 3,1 milyon metreküp olduğu belirtildi.
11 bin 95 binanın tamamen yıkıldığı (17 bin 891 konut birimi) kaydedildi. Ayrıca 2 bin 242 binanın kısmen hasar gördüğü (5 bin 219 konut) ve 9 bin 311 binanın az hasarlı olduğu (18 bin 282 konut) ifade edildi.
Öte yandan değerlendirmenin, yollar, köprüler, elektrik, su ve telekomünikasyon ağları gibi kritik altyapılardaki hasarları kapsamadığı, ayrıca verilerin 29 Nisan itibarıyla durumu yansıttığı ve sonrasında gerçekleştirilen onarım veya yeniden inşa çalışmalarını içermediği aktarıldı.
