Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, HDP’nin tutuklu eski Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ile Osman Kavala dosyasına ilişkin son kararında, üç ismin derhal serbest bırakılması çağrısını yineledi. Komite, umut hakkını gündemine almadı.
HABER MERKEZİ – Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 9-11 Haziran tarihlerinde Strasbourg’da gerçekleştirilen 1563. İnsan Hakları (DH) toplantısında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) uygulanmayan kararlarını yeniden değerlendirdi.
Komite, “Selahattin Demirtaş ve diğerleri” grubuna ilişkin kararında, dönemin milletvekilleri olan başvurucuların “suç işlediklerine dair makul şüpheyi destekleyen yeterli delil bulunmaksızın” tutuklandıklarının AİHM tarafından tespit edildiğini hatırlattı.
“SİYASİ MOTİVASYON SÜRÜYOR” VURGUSU
Kararda ayrıca tutuklamaların siyasi bir amaç taşıdığı, milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması ve siyasi konuşmalar nedeniyle haklarında yürütülen işlemlerin öngörülebilirlik ve hukukilik kriterlerini karşılamadığı vurgulandı.
Bakanlar Komitesi, AİHM’in yakın tarihte verdiği “Selahattin Demirtaş (No. 4)” kararına atıfta bulunarak, “iç hukuk mahkemelerinin dayandığı delillerin hem Selahattin Demirtaş’ın hem de Figen Yüksekdağ’ın tutukluluğunu veya mahkumiyetini haklı çıkarmaya yeterli olmadığını” bildirdi.
Komite, söz konusu kararın, daha önceki değerlendirmelerini doğruladığını ifade ederek, davaların temelindeki siyasi motivasyonun varlığını sürdürdüğü sonucuna vardı.
KOMİTE’DEN ÇAĞRI: DERHAL SERBEST BIRAKILMALILAR
Kararda, Türk makamlarına Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın “mevcut tüm araçlar kullanılarak derhal serbest bırakılmasının sağlanması” yönündeki çağrı bir kez daha yinelendi.
Üye devletlerin AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğünün koşulsuz olduğunun hatırlatıldığı kararda, Anayasa Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi’nin başvurulara ilişkin karar vermede ilerleme kaydetmemesinden duyulan “derin endişe” de dile getirildi.
Komite, her iki mahkemenin de başvurucuların şikayetlerini daha fazla gecikmeye neden olmadan ve AİHM kararlarıyla tam uyum içinde ele alması gerektiğini vurguladı.
SEÇİLME HAKKI VE YARGILAMALARIN SONUÇLARI
Kararda, daha önce aynı dava grubunda yer alan ve artık tutuklu bulunmayan başvuruculara ilişkin gelişmeler memnuniyetle karşılandı.
Komite ayrıca Türk makamlarından, eski HDP milletvekili Burcu Çelik Özkan’ın kesinleşen mahkeme kararları sonrasında seçimlerde aday olma hakkını koruyup korumadığını netleştirmesini istedi.
Yetkililerden, dava grubundaki başvurucular hakkında yürütülen ceza davalarının doğurduğu tüm olumsuz sonuçların giderilmesi ve seçilme hakkı da dahil olmak üzere hakların eski haline iadesinin sağlanması talep edildi.
DOSYA EYLÜL AYINDA YENİDEN GÖRÜŞÜLECEK
MA‘dan Hivda Çelebi‘nin haberine göre Bakanlar Komitesi, Demirtaş ve Yüksekdağ dosyasındaki bireysel tedbirler ile genel önlemlere ilişkin incelemesini Eylül 2026’da yapılacak 1569. İnsan Hakları toplantısında sürdürme kararı aldı.
OSMAN KAVALA KARARI: “EYLÜLDE EK ADIMLAR ATILACAK”
2017 yılından bu yana tutuklu bulunan Osman Kavala’ya ilişkin verilen kararda önceki kararlar hatırlatılarak, üyelerin Kavala’nın hala tutuklu olması ve AİHM kararlarının uygulanmamasına ilişkin “derin üzüntünün” dile getirildiği belirtildi.
Kararda üyelerin, “Mahkeme kararlarının uygulanmasının, yargı dahil tüm makamların paylaştığı bir sorumluluk olduğunu yineleyerek ve mevcut hukuki yollara ilişkin önceki kararlarını hatırlatarak; tüm Türk yetkilileri, ellerindeki tüm mevcut araçları kullanarak başvurucunun derhal serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla çabalarını büyük ölçüde hızlandırmaya ve somut ilerleme sağlamaya bir kez daha kuvvetle çağırdılar” denildi.
Kararda, “AYM’nin 31 Ağustos 2026’dan önce, Türk yetkililerine meseleyi iç hukuk sistemi içinde hızlı ve etkili bir şekilde çözme fırsatı verecek, aciliyet içeren ve Sözleşme’ye uygun bir karar vermesinin zorunlu bir gereklilik olduğunun” kuvvetle vurgulandığı kaydedildi.
Kararda, Kavala’nın serbest bırakılmasına ilişkin herhangi bir ilerleme olmaması durumunda Eylül ayında gerçekleşecek olan 1569’uncu toplantıda ek adımlar atmaya karar verildiği belirtildi.
UMUT HAKKI GÜNDEME ALINMADI
×Abdullah Öcalan’ın da aralarında bulunduğu “Gurban Grubu” olarak bilinen dosyayı 15-17 Eylül 2025’te gerçekleştirilen toplantıda görüşen Komite, Türkiye’ye kararlar için derhal adım atması çağrısında bulunarak 2026 yılının Haziran ayına kadar bilgilendirme yapılması çağrısında bulunmuştu.
Bu toplantıda “umut hakkı”nı gündemine almayan komite Demirtaş ve Kavala kararlarında yalnızca Kürt sorunun çözümü için Meclis’te kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’na ilişkin tavsiyeleri hatırlatarak tavsiyelere karşılık alınan ya da planlanan tedbirler hakkında düzenli olarak rapor sunulmasını talep etti.
