Dersim Katliamı’na ilişkin tanık anlatımları, sürgün hikayeleri, inanç pratikleri, kayıp kız çocukları ve askeri operasyon tanıklıklarından oluşan sözlü tarih arşivi, 21-22 Mayıs’ta Berlin’de tanıtılacak.
HABER MERKEZİ – Dersim Kültür ve Tarih Merkezi (DKG) e.V., 21-22 Mayıs tarihlerinde Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenecek “Dersim Arşivi” açılış programına ilişkin basın açıklaması yayımladı.
Ruhr Üniversitesi Bochum (RUB), Berlin Hür Üniversitesi ve DKG ortaklığında yürütülen çalışma kapsamında oluşturulan arşiv, Dersim 1937-38 Katliamı’na dair kapsamlı sözlü tarih materyallerinden oluşuyor.
TANIKLIKLARDAN SÜRGÜN HİKAYELERİNE
Arşivde tanık anlatımları, sürgün hikayeleri, inanç pratikleri, kayıp kız çocuklarına ilişkin anlatılar, askeri operasyon tanıklıkları ve toplumsal hafızaya dair kayıtlar yer alıyor.
Yaklaşık 9 bin dakikalık sözlü tarih külliyatı Kürtçe, Türkçe ve Almanca dillerinde hazırlandı. Arşiv, “Oral History Digital” ağı üzerinden araştırmacıların ve kamuoyunun erişimine açılacak.
SEMPOZYUM VE AÇILIŞ TÖRENİ
DKG’nin açıklamasına göre Berlin’deki program kapsamında uluslararası akademik sempozyum, arşivin resmi açılış töreni, Almanya Federal Kültür Bakanlığı temsilcilerinin katılımı, Ruhr Üniversitesi Bochum ve uluslararası akademisyenlerin sunumları yer alacak.
Etkinliğe katılım için kayıt formuna buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
×
DERSİM KATLİAMI HAKKINDA
Dersim Katliamı, 1937-1938 yıllarında dönemin Dersim bölgesinde yürütülen askerî operasyonlar, toplu öldürmeler, idamlar, sürgünler ve zorunlu iskân politikalarıyla anılıyor.
Sürecin hukuki ve idari zemini, 25 Aralık 1935 tarihli ve 2884 sayılı “Tunceli Kanunu” ile oluşturuldu. Bu kanunla bölge özel bir idari ve askeri yönetime bağlandı. 4 Mayıs 1937 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla Dersim’e yönelik askeri harekat başlatıldı.
1937 baharından 1938 sonbaharına uzanan süreç, resmi belgelerde “tedip” ve “tenkil” harekatları olarak adlandırıldı. Operasyonlar sırasında köyler yakıldı, siviller topluca öldürüldü ve sürgün edildi.
Seyit Rıza ve oğlu Reşik Hüseyin’in de aralarında bulunduğu yedi kişi, Dersim İsyanı davaları kapsamında 15 Kasım 1937’de Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edildi. 1938’de ise operasyonlar daha da genişletildi. Bölgedeki nüfus, zorunlu göç, sürgün ve iskân politikalarıyla dağıtıldı.
Dersim halkı, 1937-1938’de yaşananları “Tertele” olarak adlandırıyor. Tertele, Dersim hafızasında yalnızca askeri operasyonları değil, toplu ölümleri, yerinden edilmeyi, kayıp çocukları, zorunlu asimilasyonu ve kuşaklar boyunca aktarılan travmayı ifade ediyor.
