ABD ile İran karşılıklı teklifleri masada, ancak daha önce kabul görmeyen öneriler tekrarlanıyor. Bu, ilerleme kaydedilmesinin zor olabileceğine işaret etse de; görüşmelerin süreceği belirtiliyor. Bununla birlikte 8 Nisan’daki ateşkesin ilanından bu yana savaş ihtimali, en yüksek düzeye çıktı.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında Pakistan arabuluculuğunda doğrudan görüşmelerden sonuç çıkmamasının ardından başlayan dolaylı görüşmeler devam ediyor. ABD’nin hafta sonunda İran’a sunduğu 5 maddelik yeni teklife karşılık İran dün 14 maddelik yeni bir teklifle karşılık verdi. Ancak teklifler, daha önce karşılıklı kabul görmeyen maddeleri içeriyor ve bu da görüşmelerde ilerlemenin kaydedilmesinin zor olabileceği yorumlarına yol açıyor.
Hamaney: Başka cepheler açılacaktır | Trump’tan İran’a yine ret: ‘Yarınki saldırı ertelendi’
ABD, İran’dan küresel petrol ihracatının yaklaşık yüzde 25’inin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı açmasını ve herhangi bir ücret alınmamasını istiyor. ABD’nin bir diğer talebi ise, İran’ın nükleer programıyla ilgili. ABD, İran’ın bu programı sonlandırmasını, elindeki zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesini, nükleer tesisleri devre dışı bırakmasını ve nükleer silah edinmeyeceğine ilişkin taahhütte bulunmasını şart koşuyor.
Hürmüz Boğazı’nda ‘kontrollü gerilim’ sürüyor | ABD İran’ın yanıtını bekliyor
İran ise, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukayı kaldırmasını, dondurulmuş milyar dolarlarca İran mal varlığını serbest bırakmasını, askerlerini geri çekmesini, bir daha saldırmayacağına ilişkin garanti vermesini talep ediyor. İran önceki teklifinde olduğu gibi dünkü teklifinde de öncelikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin çözüme kavuşturulmasını ve savaşın sonlandırılmasına yönelik adımların atılmasını, ardından daha sonra nükleer programla ilgili başlığın müzakere edilmesini öneriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın benzer içerikteki önceki teklifini “saçmalık” olarak nitelemiş ve reddetmişti. Dünkü teklife ilişkin ilk yorumu da benzer oldu ve İran’ın yeni teklifini de yetersiz bulduğunu duyurdu.
Trump, zamanın daraldığı ve askeri seçeneklerin masada olduğu mesajını da veriyor. Trump, ayrıca dünkü açıklamasında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar’ın liderleriyle görüştükten sonra bugün yapılması planlanan saldırıyı ertelediklerini duyurdu.
Trump, daha önce de İran’a yönelik olası saldırıları müzakerelere şans vermek amacıyla ertelendiğini söylemişti. Bu nedenle son açıklamasının da İran’ı şartlarını kabule zorlamaya yönelik olduğu kaydediliyor, ancak bununla birlikte 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesten bu yana ilk kez savaşın yeniden başlama ihtimalinin en yüksek düzeyde olduğuna da dikkat çekiliyor.
Trump, bugün güvenlik ekibiyle toplanacak ve masada savaşa dair ihtimallerin değerlendirileceği belirtiliyor.
İsrail’de ise son iki günde iki kez güvenlik kabinesi Başbakan Benjamin Netanyahu başkanlığında toplandı.
İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’den de savaşın başlaması halinde yeni cephelerin açılabileceğine ilişkin karşı açıklama geldi.
PEZEŞKİYAN: UZUN VADELİ BİR BAKIŞ AÇISIYLA HAREKET ETMELİYİZ
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Çalışma ve Sosyal Refah Bakanlığı yetkilileriyle gerçekleştirdiği toplantıda, savaşın ekonomik ve sosyal etkilerinin hedef odaklı politikalarla yönetilmesi, sürdürülebilir istihdamın artırılması ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Toplantıda çalışanların maaş ve gelir durumu, emeklilerin yaşam koşulları, iş piyasası göstergeleri ve işsizlik sigortası ödemelerine ilişkin raporlar sunuldu.
Bakanlık yetkilileri savaş koşulları nedeniyle bazı üretim ve hizmet sektörlerinde yaşanan kayıplar hakkında bilgi vererek, işçiler, çalışanlar ve düşük gelirli kesimlere yönelik destek önlemlerini anlattı.
Raporların sunulmasının ardından konuşan Pezeşkiyan, “Savaşın etkilerini ve sonuçlarını aşmak için ihtiyatlı, planlı ve uzun vadeli bir bakış açısıyla hareket etmeliyiz” dedi. Geçici ekonomik önlemlerin tek başına yeterli olmayacağını belirten Pezeşkiyan, “Mevcut bazı önlemler gerekli olsa da bunlar geçici rahatlama niteliğindedir. Ekonomik ve sosyal sorunların temel nedenlerini çözmek için yapısal ve sürdürülebilir planlamaya ihtiyaç vardır” dedi.
‘İSRAFI ÖNLEMEK ULUSAL BİR ZORUNLULUK’
Pezeşkiyan, savaş nedeniyle işini kaybedenler için kalıcı istihdam oluşturulmasının önemine de dikkat çekerek, “Planlama yalnızca işsizlik sigortası ödemelerine dayanmak yerine, sürdürülebilir iş fırsatları oluşturacak şekilde yapılmalıdır” dedi. Kamu kurumlarında tüketim alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Pezeşkiyan, “Mevcut durumda tüketimi yönetmek ve israfı önlemek ulusal bir zorunluluktur” değerlendirmesinde bulundu.
Pezeşkiyan su, elektrik, doğal gaz ve yakıt tüketiminde tasarruf sağlanması, toplu taşıma kullanımının yaygınlaştırılması ve gereksiz idari maliyetlerin azaltılması çağrısı yaptı. Düşük gelirli kesimlere yönelik elektronik market alışveriş sistemi uygulamasının sürdürülmesini isteyen Pezeşkiyan, desteklerin öncelikli olarak düşük gelir grubuna sahip hanelere yönlendirilmesi gerektiğini belirtti. Pezeşkiyan, toplantının sonunda, ekonomik ve sosyal göstergelerin sahada izlenmeye devam edilmesi, kurumlar arası koordinasyonun artırılması ve destek programlarının uygulanmasına ilişkin düzenli raporlama yapılması talimatını verdi.
TAHRAN BORSASI 80 GÜN SONRA AÇILDI
İran devlet televizyonunun haberine göre, savaş nedeniyle 80 gün boyunca kapalı kalan ülkenin en büyük ve ana hisse senedi piyasası Tahran Borsası, 19 Mayıs itibarıyla işlem görmeye başladı.
Açılışla birlikte hisse senetleri, hisse fonları ve hisseye bağlı türev ürünlerin işlemleri yeniden başlatıldı.
Piyasa çalışma süresi savaş sırasında zarar gören ve önemli bilgiler açıklayacak olan büyük firmalara ve durdurma sırasında hissedar toplantıları düzenleyen firmalara daha geniş bir zaman dilimi sağlamak amacıyla bir saat uzatılacak.
ABD’nin tek taraflı yaptırımları sonucu küresel endekslerden izole olan Tahran Borsası, ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle bugüne kadar kapalı kalmıştı.
