Diyarbakır Barosu, cezaevlerinde kalan çocuklarla yapılan görüşmeleri raporlaştırdı. Raporda, çocukların maruz kaldığı ihlallerin kronikleştiğine dikkat çekildi ve soruşturulması talep edildi.
HABER MERKEZİ – Diyarbakır Barosu Çocuk Hakları Merkezi, 2025 Nisan – 2026 Nisan döneminde toplam 45 çocukla gerçekleştirdiği görüşmeler sonrası hazırladığı, “Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda Tutuklu Bulunan Erkek Çocuklarına Yönelik Hak İhlalleri ve Tutulma Koşullarına İlişkin Rapor”unu açıkladı.
Baro binasında düzenlenen basın toplantısında raporu paylaşan avukat Berfin Dayan, görüşmeler ve gözlemler neticesinde elde edilen bulguların, çocukların maruz kaldığı ihlallerin münferit olmadığını; süreklilik arz eden, yapısal ve kronik bir nitelik kazandığını açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
TESPİT EDİLEN SORUNLAR
Berfin Dayan, görüşmeler sonucu elde ettikleri bulgulara dair şunları sıraladı:
- Yaklaşık olarak her 4 çocuktan biri cezaevi personelinin onur kırıcı davranışta veya hakarette bulunduğunu ifade ederken her 5 çocuktan biri ise cezaevi personelinin şiddet uyguladığını ifade etmektedir.
- Çocukların yüzde 13,3’ü çıplak aramaya maruz kaldığını, yüzde 20’si arama süreçlerinde mahremiyet ihlali yaşadığını, yüzde 15,6’sı ise personelin mahremiyet ihlaline yol açabilecek fiziksel temasta bulunduğunu ifade etmiştir.
- Kanunda açık olarak yasaklanmasına rağmen çocukların yüzde 53’3 üne kuruma nakil, hastaneye sevk ve muhtelif zamanlarda kelepçe takıldığı anlaşılmaktadır.
- Eğitim hakkı bakımından; çocukların örgün ve yaygın eğitime erişiminde süreklilik sağlanamadığı, eğitim materyallerine erişimde sınırlılıklar bulunduğu ve kurum içi sosyal faaliyetlerin yeterli düzeyde sunulmadığı yönünde bulgular tespit edilmiştir.
- Sağlık hizmetlerine erişim bakımından çocukların yalnızca yüzde 26,7’si gerekli tedbirlerin ivedilikle alındığını belirtmiş; sevk ve tedavi süreçlerinde gecikmeler olduğu tespit edilmiştir.
- Psikososyal destek kapsamında çocukların yalnızca yüzde 28,9’u psikolog ile düzenli görüşebildiğini ifade ederken görüşme gerçekleştirebilen çocukların önemli bir bölümü ise görüşme sürelerinin yetersiz olduğunu ifade etmiştir.
- Haberleşme hakkı bakımından; çocukların aileleriyle düzenli ve etkili iletişim kurmalarını sağlayan mekanizmaların sınırlı olduğu, e- görüşme ücret tarifesindeki yüksek tutarların bu hakkın kullanılmasının önünde ciddi engeller oluşturduğu anlaşılmaktadır.
- Yargıya erişim bakımından; çocukların avukata etkin erişim, savunma hakkı ve yargısal süreçlere katılım açısından çeşitli zorluklar yaşadığı, özellikle tutukluluk ve sevk süreçlerinde hak ihlali risklerinin bulunduğu tespit edilmiştir.
- Barınma koşulları bakımından çocukların yüzde 68,9’u koğuş kapasitesinin aşıldığını belirtmiştir.
- Beslenme hakkı bakımından çocukların yüzde 80’i günde üç öğün yemek verilmediğini ifade etmiştir.
ÖNERİLEN ÇÖZÜMLER
Berfin Dayan, taleplerini ise şu şekilde sıraladı:
- Tespit edilen tüm hak ihlallerinin etkin, bağımsız ve şeffaf şekilde soruşturulmasını,
- Çocuklara yönelik şiddet ve kötü muamele iddialarının derhal sonlandırılmasını,
- Ceza infaz kurumlarında onarıcı adalet yaklaşımını esas alan rehabilite edici politikaların hayata geçirilmesini,
- Eğitim, sağlık, savunma ve başvuru haklarına engelsiz erişimin sağlanmasını,
- Güvenli, gizli ve erişilebilir başvuru mekanizmalarının oluşturulmasını,
- Bağımsız izleme ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesini yetkili kurumlardan talep ediyoruz.
