Aralarında Uluslararası PEN ve Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’nun (IFJ) da bulunduğu Türkiye ve dünyadan 25 basın ve ifade özgürlüğü kuruluşu, dezenformasyon yasasının uluslararası basın özgürlüğü standartlarıyla bağdaşmadığını belirterek TCK 217/A’nın yürürlükten kaldırılmasını istedi.
HABER MERKEZİ – Türkiye ve dünyadan 25 basın ve ifade özgürlüğü kuruluşu, dezenformasyon yasasının gazetecilere karşı artan biçimde kullanılmasına tepki gösterdi.
Kuruluşlar ortak bir açıklama yaparak kamuoyunda “dezenformasyon yasası” olarak bilinen Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” başlıklı 217/A maddesinin gazetecileri tutuklamak, gözaltına almak ve yargılamak için kullanıldığını vurguladı.
EN AZ 83 GAZETECİ 114 KEZ DEZENFORMASYONLA SUÇLANDI
Yasanın Ekim 2022’de yürürlüğe girmesinden bu yana en az 83 gazetecinin 114 kez dezenformasyonla suçlandığının bilgisini verdi.
Bu suçlamayla en fazla karşı karşıya kalan gazetecilerin BirGün muhabiri İsmail Arı ve DW Türkçe muhabiri Alican Uludağ olduğunu belirten imzacı kuruluşlar, “Arı altı kez, Uludağ da dört kez suçlandı. Her iki gazeteci de şu anda cezaevinde” dedi.
×
MEŞRU GAZETECİLİK, KRİMİNALİZE EDİLİYOR
Kuruluşlar, son aylarda TCK 217/A’nın “daha yoğun ve hızlandırılmış bir şekilde” uygulandığını anlatarak bunun Türkiye’de “meşru gazeteciliği kriminalize eden daha geniş bir yasal baskı örüntüsünün parçası” olduğu kaydetti.
Gazetecilere ve medyaya karşı ‘dezenformasyon yasası’nın bu şekilde kötüye kullanıldığına dair belgelenmiş örnekler, Türkiye’yi medya özgürlüğünü ve ifade özgürlüğünü bastırmak amacıyla gerici sahte haber ve dezenformasyon mevzuatını kötüye kullanma konusunda bölgesel ve hatta küresel bir istisna haline getiriyor. Ülkedeki özgür ve bağımsız gazetecilik için zaten düşmanca olan ortamı daha da zayıflatıyor.
YASA, ULUSLARARASI STANDARTLARLA BAĞDAŞMIYOR
Türkiye’nin dezenformasyon yasası, uluslararası basın özgürlüğü standartlarıyla yapısal olarak bağdaşmıyor. Yasa, ‘gerçek dışı bilgi’nin ne olduğunu, hangi içeriğin ulusal güvenliğe veya kamu düzenine tehdit oluşturduğunu açıkça tanımlamıyor. Yasa kapsamında yargılanan bir gazetecinin de vurguladığı gibi, hükümet her türlü bilgiyi yanlış olarak değerlendirebilir. Yasadaki muğlaklık, mahkemelere suçun varlığını belirleme konusunda sınırsız yetki vererek eleştirel gazeteciliğin yargılanmasına olanak tanımaktadır.
Özgür ve bağımsız basın, yanlış bilgilerin yayılmasına karşı en kalıcı güvencedir. Gazeteciliği suç saymak, buna karşı ne yasal ne de etkili bir yanıttır.
TÜRKİYE’YE ÇAĞRI: 4 TALEP SIRALANDI
Kuruluşlar, Türkiye’yi “derhal ve koşulsuz olarak” şu adımları atmaya çağırdı:
- TCK 217/A maddesi uyarınca tutuklanan tüm gazetecilerin serbest bırakılması,
- Gazetecilerin haber veya yorumlarıyla ilgili olarak haklarında açılan tüm davaların düşürülmesi,
- TCK 217/A’nın tamamen yürürlükten kaldırılması,
- Türkiye’nin ifade özgürlüğünü düzenleyen tüm mevzuatının uluslararası yükümlülükleriyle uyumlu hale getirilmesi.
İMZACI KURULUŞLAR
İmzacı kuruluşlar şöyle:
×Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Articolo 21, Avrupa Gazeteciler Birliği (AEJ), Kadın Gazeteciler Koalisyonu (CFWIJ), Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ), Sivil Haklar Savunucuları (CRD), Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi (ECPMF), Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), Yabancı Medya Derneği (FMA) Türkiye, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), IFEX, IPS İletişim Vakfı/bianet, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Norveç Helsinki Komitesi, Balkanlar, Kafkaslar, Trans-Avrupa Gözlemevi (OBCT), Güneydoğu Avrupa Medya Örgütü (SEEMO), PEN Amerika, Uluslararası PEN, PEN Danimarka, PEN Norveç, PEN İsveç, İlerici Gazeteciler Birliği (PJA), P24 Bağımsız Gazetecilik Platformu, Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) ve Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS).
🇹🇷 Turkey’s “disinformation law” is being used to jail journalists. 83 journalists charged 114 times since 2022 with arrests accelerating in recent months. ECPMF and partners call for repeal of Article 217/A and an end to criminalising reporting: https://t.co/mukeTY0RgZ pic.twitter.com/OOAVqyI84N
— European Centre for Press and Media Freedom (@ECPMF) April 28, 2026
