ABD ile İran arasında ikinci tur görüşmeler yeniden gündemde. İran Dışişleri Bakanı Erakçi Pakistan’a ulaşırken; Beyaz Saray, görüşmelerine Trump’ın Özel Temsilcisi Witkoff ile damadı Kushner’in katılacağını, Başkan Yardımcısı Vance’in ise gitmeyeceğini açıkladı. Kalibaf’ın katılımı belirsiz. Olası düşük profilli görüşme, anlaşmazlıkların korunduğunu gösteriyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşa 11 Nisan’da ateşkes arası verildi. 15 günlük ateşkes 22 Nisan’da ABD Başkanı Donald Trump tarafından uzatıldı, ancak bu uzatmanın ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. Trump, İran ile görüşmelerde sonuç almak için fırsat tanıdığını açıklamakla yetindi.
Ateşkes uzatıldı ama… | Savaşta ve diplomaside Hürmüz Boğazı: Bu koz kime kaybettirecek?
ABD ve İran heyetleri ateşkesin ilanından 3 gün sonra 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da bir araya geldi. Bu, mollaların İran’da iktidara geldiği 1979’dan bu yana iki ülke arasında yapılan ilk yüz yüze görüşme olarak kayıtlara geçti. Ancak heyetlerin 21 saat süren görüşmesinden sonuç çıkmadı. Temel anlaşmazlık konuları ise Hürmüz Boğazı, İran’ın nükleer programı ve Lübnan’daki savaştı.
Sonuçsuz kalan görüşmelerden 5 gün sonra, 16 Nisan’da Lübnan’da geçici ateşkes ilan edildi ve bu ateşkes dün akşam 15 gün daha uzatıldı. Bu ABD ile İran arasındaki anlaşmazlık konularından birinin aşılması anlamına geliyordu. Ancak Hürmüz Boğazı’nda düşmesi beklenen gerilim yeniden tırmandı. ABD, İran’ın gemi geçişlerine kapattığı boğazda İran limanlarına yönelik abluka uyguluyor ve ateşkese rağmen ablukayı sonlandırmaya yanaşmıyor. ABD Başkanı Donald Trump, nihai bir anlaşmaya varıncaya kadar ablukanın süreceğini duyurdu. İran ise bu durumu gerekçe göstererek, 16 Nisan’da açıldığını duyurduğu boğazı saatler sonra yeniden gemi geçişlerine kapattı. Boğazla ilgili anlaşmazlık henüz çözülmüş değil.
ABD-İran hattında abluka gerilimi | Trump’tan Hürmüz Boğazı’nda saldırı emri
Bir diğer anlaşmazlık konusu da İran’ın nükleer programı. ABD, İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stoğunun kendisine teslim edilmesini ve İran’ın bir daha nükleer faaliyette bulunmayacağını taahhüt etmesini istiyor. İran ise bu talebi aşırı olarak değerlendiriyor. Bu konuda da henüz bir uzlaşma yok.
Pakistan, 11 Nisan’da başkent İslamabad’da yapılan ve sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından tarafları yeniden görüşmeye ikna etmeye çalışıyor. Geçen hafta sonu İslamabad’da ikinci tur görüşmeler bekleniyordu, ancak İran ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı kaldırmadığı ve “aşırı taleplerde” bulunduğu iddiasıyla görüşmelere katılmayı reddetmişti. ABD tarafı ise, iç çekişmeler nedeniyle İran’ın görüşmelere katılamadığını savunuyor ve ABD Başkanı Trump, İran’a zaman tanımak için 22 Nisan’da sona eren ateşkesi uzattığını duyurmuştu. Ancak bu sürenin ne zamana kadar geçerli olduğu konusu belirsizliğini koruyor.
ERAKÇİ İSLAMABAD’A ULAŞTI
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Pakistan, Umman ve Rusya ziyaretlerine çıkacağı turun ilk durağı İslamabad’a ulaştı. Erakçi, X hesabından paylaştığı mesajında, İslamabad, Maskat ve Moskova’yı ziyaret edeceğini duyurdu.
Erakçi, “Ziyaretlerimin amacı, ortaklarımızla ikili konularda yakın koordinasyon sağlamak ve bölgesel gelişmeler hakkında istişarelerde bulunmaktır. Komşularımız önceliğimizdir” ifadelerini kullandı.
Öte yandan İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Erakçi’nin Pakistan’da ABD’li yetkililerle görüşme yapmayacağını duyurdu.
BEYAZ SARAY: VANCE DEĞİL, WITKOFF VE KUSHNER KATILACAK
Öte yandan, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Beyaz Saray’ın bahçesinde gazetecilerin İran gündemine ilişkin sorularını yanıtladı. Leavitt, İslamabad’da bu hafta sonu yapılması beklenen ABD-İran ikinci tur görüşmelerine Başkan Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’in katılacağını, Başkan Yardımcısı JD Vance’in ise Washington’da kalacağını söyledi.
“Özel Temsilci Steve Witkoff ile Jared Kushner yarın sabah Pakistan’a giderek, tüm bu süreç boyunca İran heyetinin temsilcileriyle olağanüstü bir arabuluculuk görevi üstlenen Pakistanlıların aracılık ettiği doğrudan görüşmelere katılacak” diyen Leavitt, görüşmelerin İran’ın talebi üzerine yüz yüze devam edeceğini belirtti.
Leavitt, “Bunun verimli bir görüşme olmasını ve umarız bir anlaşmaya doğru ilerleme sağlanmasını umuyoruz” değerlendirmesini yaptı.
NEDEN DÜŞÜK PROFİL?
Bu gelişmelerde dikkat çeken husus ise, İran ve ABD heyetlerindeki düşük profil oluyor. 11 Nisan’daki İslamabad görüşmelerinde ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance, İran heyetine ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf başkanlık etmişti.
Vance’in bu hafta sonu İslamabad’da yapılabileceği bildirilen olası görüşmelere Kalibaf’ın dahil olması durumda katılacağı da ileri sürülüyor. Ancak Kalibaf ile ilgili belirsizlik sürüyor. Bu hafta içinde Kalibaf’ın, ABD ile görüşmelere karşı olan İran Devrim Muhafızları yöneticilerinden gelen itirazlar sonucunda heyetten istifa ettiği ileri sürülmüştü. Ancak bu iddia doğrulanmadı. ABD Başkanı Trump da dün İran’da liderlik konusunda kaos yaşandığını iddia etmişti.
TRUMP’TAN YENİ AÇIKLAMALAR
ABD Başkanı Donald Trump, Oval Ofis’te basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.
İran’daki hedeflerinin yaklaşık yüzde 75’ini gerçekleştirdiklerini söyleyen Trump, “Anlaşma yapmak istiyorlar. Onlarla konuşuyoruz. Ancak ülkeyi kimin yönettiğini bile bilmiyorlar. Tam bir kaos içindeler” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, kalıcı bir anlaşma yapmak istediğini belirtirken, İran’ın 2 hafta içinde silah stoklarını yenilemiş olabileceğini ancak bu stokları yok edeceklerini dile getirdi.
Bir gazetecinin İran’a karşı nükleer silah kullanılıp kullanılmayacağına dair sorusuna yanıt veren Trump, “Hayır. Neden ihtiyacım olsun?” derken “Hiç kimsenin nükleer silah kullanmasına izin verilmemeli” ifadesini kullandı.
Öte yandan, iki haftalık süreçte silah stoklarını yenilediklerini işaret eden Trump, “Hiç bu kadar mühimmatımız olmamıştı. Gemilerimiz yüklü” dedi.
‘ACELE ETMEK İSTEMİYORUM’
ABD Başkanı, anlaşma konusunda acele etmek istemediğini belirtirken, “Zaman ayırmak istiyorum. Bolca vaktimiz var. Harika bir anlaşmaya varmak istiyorum. Ulusumuzun ve dünyanın nükleer silahlı çılgınlardan güvende olduğu bir anlaşma yapmak istiyorum” diye konuştu.
“İran’la anlaşma konusunda ne kadar bekleyeceksiniz?” şeklindeki bir soruya yanıt veren Trump, soruya tepki göstererek, “Beni acele ettirmeyin. Vietnam’da 18 yıl geçirdik, Irak’ta uzun yıllar harcadık. (İran’da) Bu işi daha 6 haftadır yapıyoruz ve ordularını yendik” görüşünü paylaştı.
Diğer yandan Trump, İran’da idam edilmeyi beklediğini söylediği 8 kadının, kendi ricasının ardından idamlarının durdurulduğunu ve bu kişilerin serbest bırakılacağının kendisine iletildiğini söyledi.
