Fransa’da, Suriye’de IŞİD kontrolündeki bölgede bir Êzidî çocuğun köleleştirilmesine yardım ettiği iddia edilen bir kadın hakkında “soykırıma ortaklık” suçlamasıyla dava açıldı. Benzer suçlara dönük yargılamalar devam ediyor.
HABER MERKEZİ- Fransız adalet sistemi, IŞİD’in azınlıklara karşı işlediği insanlığa karşı suçlarda, özellikle IŞİD’e katılan Fransız vatandaşı kadınların rolünü belgelemeye çalışıyor. 2022 yılında açılan ilk soruşturmanın ardından, Suriye’den dönen bir Fransız kadın hakkında “soykırıma ortaklık” suçlamasıyla dava açıldı.
9 Nisan tarihli soruşturma hakimi kararının, Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı’nın (PNAT) talepleri doğrultusunda verildiği belirtildi.
Hol kampından Fransa’ya getirilen Lolita Cacitti hakkında daha önce “soykırım faili” suçlaması yöneltilmişti. Ancak savcılık, Cacitti’nin rolünün doğrudan fail değil, suç ortaklığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna vardı. Cacitti, IŞİD’in Êzidîlere yönelik suçlarıyla bağlantılı olarak Fransa’da bu kapsamda yargılanması beklenen ikinci Fransız vatandaşı oldu.
Daha önce Grenoble doğumlu Sonia Mejri de benzer dosya kapsamında Paris’te özel yetkili ağır ceza mahkemesine sevk edilmişti. Mejri’nin “soykırım” suçlamasıyla yargılanmasına 2027’nin ilk yarısında başlanması planlanıyor.
Soruşturma dosyasına göre Cacitti, Ağustos 2014’te iki çocuğuyla birlikte Fransa’dan ayrılarak Suriye’ye gitti. Daha sonra Suriye’nin Rakka kentinde, IŞİD saflarına katılan Strasbourg ağı üyesi Lakhdar Sebouai ile evlendi ve bu evlilikten iki çocuğu daha oldu. Fransız yargısı, Cacitti’yi IŞİD saflarına gönüllü gitmesi, IŞİD’in “kötü şöhretli savaşçısı” ile yaptığı dini evlilik, silah ve patlayıcı eğitimi almakla suçluyor.
ÊZIDÎ SOYKIRIMINA ORTAKLIK SUÇLAMASI
Terörle mücadele savcılığı, soruşturma hakimlerinin ardından yaptığı başvurularda, Ağustos 2021’de Fransa’ya dönen Lolita Cacitti’nin Êzidîlere karşı insanlık suçu ve soykırımda rol almasıyla da yargılanmasını talep etti.
Savcılığa göre Cacitti, 2017 yılında en az bir ay boyunca sekiz yaşındaki bir Êzidî kız çocuğunu evinde tutarak köleleştirilmesine yardım etmiş ve daha sonra çocuğu IŞİD üyesi olduğu belirtilen Suudi bir kişiye teslim etmişti. Bu eylemlerin, Êzidîlere yönelik soykırım ve insanlığa karşı suçlara bilinçli destek anlamına geldiği belirtiliyor.
KIZ ÇOCUĞU BULUNAMADI
Cacitti’nin ‘köle’ olarak kullandığı ve sonra başka bir IŞİD’liye verdiği Êzidî kız çocuğunun akıbeti ise bilinmiyor. Çocuğun izini süren soruşturma hakimi, STK’lerin yardımı sayesinde Avustralya’da bir kız çocuğunu tespit etti, ancak onun Êzidî olup olmadığı doğrulanamadı.
SURİYE’DEN DÖNEN YÜZLERCE KİŞİ YARGILANDI: YENİ DAVALAR YOLDA
Fransa, Irak ve Suriye’de IŞİD’e katılan vatandaş sayısı bakımından Avrupa’da ilk sırada yer aldı. Resmi verilere göre, 2014-2016 yılları arasında yaklaşık 1.200 ila 1.300 Fransız vatandaşı örgüte katıldı.
Bu grubun yalnızca silahlı savaşçılardan oluşmadığı, kadınlar ve çocukların da önemli bir yer tuttuğu belirtiliyor. Uzmanlara göre söz konusu kişilerin yaklaşık yüzde 40’ını erkekler, yüzde 20’sini kadınlar, geri kalanını ise çoğu çatışma bölgesinde doğmuş çocuklar oluşturuyor.
Fransa’ya dönenlerin sayısı 250 ila 300 arasında tahmin ediliyor. Bu kişiler, ülkeye girişlerinin ardından neredeyse istisnasız şekilde gözaltına alındı ve haklarında terör suçlarından soruşturma başlatıldı.
KADINLAR: SİSTEMATİK SORUŞTURMA VE ARTAN CEZALAR
Suriye’nin kuzeyindeki kamplardan geri getirilen kadınlar da benzer şekilde yargı sürecine tabi tutuluyor. Fransa’nın bugüne kadar 60’tan fazla kadını ülkeye geri aldığı biliniyor.
Bu kişiler hakkında en yaygın suçlama “terör amaçlı suç örgütüne katılım” olurken, son yıllarda daha ağır suçlamaların öne çıktığı görülüyor. Özellikle Êzidîlere yönelik suçlarla bağlantılı dosyalarda “soykırım” ve “insanlığa karşı suçlar” suçlamaları giderek daha sık gündeme geliyor.
Mahkemeler, sanıkların Suriye’ye gönüllü olarak gitmesini, örgüt üyeleriyle evlilik yapmasını ve IŞİD kontrolündeki bölgelerde yaşamayı suçun unsurları arasında değerlendiriyor.
5 YILDAN 30 YILA VARAN CEZALAR
Fransa’da IŞİD bağlantılı davalarda verilen cezalar dosyanın ağırlığına göre değişiyor: Kadınlar için cezalar genellikle ağır suçlarda 10 ila 20 yıl, aktif katılımda 8 ila 12 yıl, daha sınırlı katılımda ise 5 ila 8 yıl arasında. Erkekler için ise örgüt içinde savaşçı olanlara 15 ila 20 yıl, üst düzey isimlere ise 20 ila 30 hapis öngörülüyor.
Fransa’nın Suriye bağlantılı en karmaşık dosyalarından birini çocuklar oluşturuyor. Yaklaşık 400 ila 500 Fransız çocuğun bu süreçten etkilendiği tahmin ediliyor.
Fransa’nın şimdiye dek 350’den fazla çocuğu geri aldığı ve bu çocukları devlet korumasına vererek, psikososyal destek programlarına dahil ettiği biliniyor.
YENİ DÖNEM: SOYKIRIM DAVALARI
Son yıllarda Fransız yargısında dikkat çeken en önemli değişim, bazı dosyaların artık yalnızca “terör” kapsamında değil, uluslararası suçlar çerçevesinde ele alınması.
Özellikle Êzidîlere yönelik suçlarla ilgili soruşturmalarda soykırım, insanlığa karşı suçlar ve köleleştirme gibi başlıklar dava dosyalarına girmeye başladı.
Paris’te açılan son dava da bu kapsamda görülüyor. Fransa medyasında yer alan haberlere göre IŞİD bağlantılı yargılamaların önümüzdeki dönemde daha ağır suçlamalarla yürütüleceğine işaret ediyor.
