Hak savunucuları ve avukatlara yönelik yargılamalarda “terörle mücadele yasalarının araçsallaştırıldığını”, özellikle İHD üyelerinin hedef alındığını belirten BM uzmanları, Türkiye’ye insan hakları savunucuları ve avukatları cezalandırmaya son vermesi çağrısında bulundu.
HABER MERKEZİ – Birleşmiş Milletler (BM) özel raportörleri Mary Lawlor, Margaret Satterthwaite, Ben Saul, Tlaleng Mofokeng ve Gina Romero, yayımladıkları ortak açıklamada Türkiye’ye insan hakları savunucuları ve avukatları kriminalize etmeye son vermesi çağrısı yaptı.
- Mary Lawlor, İnsan Hakları Savunucularının Durumu Özel Raportörü
- Margaret Satterthwaite, Hakim ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü
- Ben Saul, Terörizmle Mücadele Sırasında İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Geliştirilmesi ve Korunması Özel Raportörü
- Tlaleng Mofokeng, Herkesin Ulaşılabilir En Yüksek Fiziksel ve Zihinsel Sağlık Standardından Yararlanma Hakkı Özel Raportörü
- Gina Romero, Barışçıl Toplanma ve Örgütlenme Özgürlüğü Hakları Özel Raportörü
BM uzmanları, insan hakları savunucularına yöneltilen suçlamaların çoğunun “terörle mücadele mevzuatına dayandığını” belirtti. Özellikle de İnsan Hakları Derneği (İHD) üyelerinin “açık biçimde hedef alındığını” ifade etti.
HATİCE ONARAN VE BAZI DAVALAR HATIRLATILDI
BM uzmanları, İHD üyesi Hatice Onaran’ın 2024’te “terörizmin finansmanının önlenmesine ilişkin kanunu ihlal” suçlamasıyla mahkum edildiğini hatırlattı.
Onaran, cezaevi yönetmeliklerine uygun olarak, “aralarında adil olmayan yargılamalarda terörle ilgili suçlardan hüküm giymiş olanlar da dahil olmak üzere, hasta ve maddi durumu yetersiz mahkumların temel ihtiyaçlarını karşılamak için küçük miktarlarda para sağladığı” için 4 yıl 2 ay hapse mahkum edilmişti. Onaran, 14 Şubat 2026’da sağlık gerekçesiyle 6 aylığına tahliye edildi.
BM, İHD avukatları Osman Süzen ve Suna Bilgin vakalarını da örnek gösterdi. Süzen ve Bilgin’in “silahlı terör örgütüne üyelik” suçlamasıyla yargılandığını anımsattı. Bilgin, geçen Aralık ayında, “PKK’nin eski üyelerine hukuki destek sunduğu” gerekçesiyle 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Süzen ise tüm suçlamalardan beraat etti.
Uzmanlar, “Bilgin’in mahkumiyetinin avukatlık mesleğiyle bağlantılı olmasından endişe duyuyoruz, özellikle de geçen ay İHD üyesi Tuğba Kahraman ve Mehmet Acettin’in de benzer davalarda suçlanmasının ardından” dedi.
BM, İHD’nin bir başka üyesi İsmail Boyraz’ın Mayıs 2024’te Ankara’da Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası’nın protestosuna katıldığı gerekçesiyle “yasa dışı gösteriye katılmak” iddiasıyla soruşturma altında olduğunu hatırlattı.
Yine bir başka insan hakları avukatı Sabri Güngen’in, Mart 2025’te gözaltında kötü muameleye maruz kaldığı görülen müvekkilini filme alırken polis tarafından saldırıya uğramasına ve 2025’in sonlarında bir savcı tarafından sözlü tacize ve polis şiddetine maruz kalmasına açıklamada yer verdi.
BM UZMANLARI: HAK SAVUNUCULARI CEZALANDIRMAYA SON
Mary Lawlor, Margaret Satterthwaite, Ben Saul, Tlaleng Mofokeng ve Gina Romero, Türkiye makamlarıyla temasa geçtiklerini ve devletin insan hakları savunucuları ile avukatların güvenliğini sağlama, onları baskı ve misillemeden koruma yükümlülüğünü hatırlattıklarını söyledi.
“Yetkililere endişelerimizi ilettik ve devletin avukatların güvenliğini ve tehditlerden ve misilleme biçimlerinden korunmalarını garanti altına alma yükümlülüğüne dikkat çektik” diyen raportörler şu açıklamayı yaptı:
DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELMİŞTİ
Türkiye’nin “terörle mücadele yasalarını kötüye kullanması”, 2020 ve 2023’te de BM’nin dikkatini çekmiş, Özel Prosedür mekanizmasını işleterek AKP hükümetine çok sayıda uyarıda bulunmuştu. İHD de yine Türkiye makamlarına yapılan çok sayıda bildirimin konusu olmuştu.
İHD üyelerine yönelik bu tarihlerdeki son vakalar mahpus hakları, işkence iddiaları ve Kürt meselesinde barışçıl çözüm çağrılarına ilişkin çalışmalarla bağlantılıydı.
#Türkiye: UN experts urge end to criminalisation of human rights defenders and lawyers. States have obligation to guarantee safety of lawyers.https://t.co/kPpcEEQ9oY pic.twitter.com/Hfvtb56JOz
— UN Special Procedures (@UN_SPExperts) March 31, 2026
