Dört yılı geride bırakan Rusya-Ukrayna savaşı, İran’daki savaşın gölgesinde kalsa da savaşan taraflar Orta Doğu’daki durumu bir fırsat kapısı olarak görüyor. Rusya petrol ürünleriyle, Ukrayna ise insansız hava araçlarıyla bu fırsatı değerlendirmeye çalışıyor. Ukrayna, bu yıl 2 milyar dolarlık silah ihracı öngörüyor.
HABER MERKEZİ – Rusya-Ukrayna savaşı 4 yılı geride bıraktı, savaşın sona erdirilmesi için ABD-Rusya-Ukrayna heyetleri arasında Kasım 2025’ten sonra başlayan müzakereler ABD-İsrail ve İran savaşı nedeniyle askıya alınmış durumda. İran’daki savaş bir yandan Ukrayna’daki savaşı gölgede bıraksa da, öbür yandan savaşan taraflar Orta Doğu’daki durumu yeni bir fırsat kapısı olarak da görüyor.
×Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 20 Mart’ta yaptığı açıklamada, ABD dahil 11 ülkenin İran’ın insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılar nedeniyle kendilerinden yardım istediğini ve bunun için bölge ülkelerine 280 uzman gönderdiklerini duyurmuştu.
Ukrayna, Rusya ile savaşında insansız hava araçları konusunda önemli bir deneyime sahip ve ABD ile müttefiği Arap ülkeleri, İran’daki savaşta Ukrayna’nın bu deneyiminden faydalanmak istiyorlar. İran ise bu gelişmeler üzerine Ukrayna’yı savaşın tarafı haline gelmekle suçlamıştı, nitekim 28 Mart’ta Zelenskiy’nin ziyaret ettiği gün Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Ukrayna personelini hedef alan saldırılar yapmıştı.
Öbür yandan Rusya ise İran ile yakın ilişkilerini sürdürüyor. Savaş boyunca İran’a açıktan bir desteği görülmemekle birlikte Rusya’nın İran’a bazı konularda istihbarat desteği sunduğuna ilişkin iddialar gündeme gelmişti.
RUSYA’NIN EN ÖNEMLİ FIRSATI: PETROL ÜRÜNLERİ
Rusya’nın Orta Doğu’daki savaşta gördüğü en önemli fırsat ise, petrol fiyatlarında yaşanan küresel kriz. İran’ın savaşta önemli bir koz olarak gördüğü Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla küresel petrol ve finans piyasalarında tedarik sorunları ve buna bağlı olarak da fiyat artışları baş gösterdi. Hürmüz Boğazı, savaştan önce günde 20 milyon varil petrolün ihraç edildiği ve böylece dünya petrol ihracatının yüzde 25’nin gerçekleştirildiği önemli bir bölgeydi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 9 Mart’ta Moskova’da Rus hükümet yetkilileriyle enerji sektöründe yaşanan gelişmelere ilişkin düzenlenen toplantıda konuşmuş ve Rus şirketlerinin mevcut yüksek enerji fiyatlarından faydalanmaları gerektiğini belirtmişti.
ABD’den gelen yeni bir adım da Rusya’yı memnun eden türdendi. ABD Hazine Bakanlığının yayımladığı genel lisansa göre yaptırımlar kapsamında yasak olan Rusya menşeli petrol veya petrol ürünlerinin satışı, teslimi ya da gemiden boşaltılması için gerekli işlemlere bu ürünlerin 12 Mart’a kadar gemiye yüklenmesi şartıyla 11 Nisan’a kadar izin verilmişti.
ZELENSKIY’NİN KÖRFEZ ZİYARETİ, UKRAYNALI SİLAH ŞİRKETLERİNİ HEYECANLANDIRDI
Ukrayna, Rusya’ya karşı başarılı bulunan insansız hava araçları nedeniyle İran’ın hedefi olan Arap ülkelerinin başvurduğu bir ülke haline geldi.
Reuters’a göre Rusya ile savaş, Ukrayna’yı insansız hava aracı önleme konusunda öncü olmaya zorladı ve Orta Doğu’daki çatışma ise, bu teknolojiyi küresel ölçekte yaygınlaştırmak için belirleyici bir an olabilir.
Ukrayna sistemlerini ve bilgi birikimini ihraç etme çabasıyla, Zelenskiy hafta sonu, İran’ın insansız hava aracı saldırılarının hedefi olan ülkelerle anlaşmalar sağlamak üzere Körfez bölgesini ziyaret etti.
Zelenskiy geçen hafta Reuters’e verdiği demeçte, “Ukrayna, Ortadoğu’da bulunmayan bir uzmanlığı paylaşıyor. Uzmanlık bir insansız hava aracı değil, bir beceri, bir strateji, bir sistemdir; insansız hava aracı ise savunmanın bir parçasıdır” dedi.
Nitekim Ukrayna son günlerde Suudi Arabistan ve Katar ile çerçeve işbirliği anlaşmaları imzaladı ve Birleşik Arap Emirlikleri ile de bir anlaşmanın üzerinde çalışıldığını duyurdu. Zelenskiy, silah satışlarının hükümet düzeyinde kararlaştırılması gerektiğini vurgulayarak, işletmeleri müşterilerle doğrudan temas kurmaktan kaçınmaları konusunda uyardı.
Bu gelişmeler, Reuters’ın aktardığına göre, Ukrayna’nın insansız hava aracı sektöründe büyük bir heyecan yaratmış durumda.
İngiltere merkezli Ukraynalı askeri teknoloji şirketi UForce’un CEO’su Oleg Roginskiy, “Herkes oturup bekliyor” dedi ve Magura denizaltı insansız hava aracının Orta Doğu’dan yoğun ticari ilgi gördüğünü belirtti.
Çeşitli sektör temsilcileri, ABD-İsrail-İran savaşının modern savaşta saldırı dronlarının gücünü vurguladığını ve birçok ülkenin bu tehdide karşı savunmasızlığını ortaya çıkardığını söylüyor.
Bazılarına göre, bu çatışma Ukrayna’ya ihracatı canlandırmak ve savaş sonrası yeniden yapılanma ve refahın omurgasını oluşturabilecek dünya lideri bir endüstri yaratmak için eşsiz bir fırsat sunuyor.
Ukrayna’nın önde gelen diğer iki insansız hava aracı üreticisi Wild Hornets ve SkyFall da Orta Doğu ülkelerinden talepler aldıklarını ancak UForce gibi Kiev’den onay almadan doğrudan sözleşme görüşmesi yapmadıklarını belirtti.
Ukrayna’da yaklaşık 100 savunma şirketini bünyesinde barındıran Tech Force adlı birliğin genel müdürü Anastasiia Mishkina, bazı üyelerin hükümetten ihracat izni istediğini ve yanıt beklediklerini söyledi ve ekledi: “Uluslararası piyasa beklemediği için fırsatı kaçırma riski var.”
ENGELLEME CİHAZLARIYLA DONATILMIŞ DENİZ İHA’LARI
Ukrayna, Rusya’nın insansız hava aracı saldırılarına karşı koymak için yıllar içinde teknoloji ve uzmanlık geliştirdi; Körfez ülkeleri şimdi de İran’ın nispeten ucuz Şahed insansız hava araçlarından kaynaklanan bir tehditle karşı karşıya.
Sıklıkla tek bir gecede yüzlerce Rus insansız hava aracı Ukrayna’ya ateşleniyor; bu durum, düşman araçlarının hedeflerine ulaşmadan önce düşürülmesi için önleyici insansız hava araçları geliştiren askeri ve özel firmalar arasında bir inovasyon yarışına yol açıyor.
Bu önleme füzelerinin her birinin maliyeti birkaç bin dolar olsa da, her zaman başarılı olamıyorlar ve Rusya sürekli olarak bunları aşmanın yollarını buluyor.
UKRAYNA 2 MİLYAR DOLARLIK SİLAH İHRAÇ EDEBİLİR
Ukrayna Savunma Sanayi Konseyi’nin (bir üretici birliği) CEO’su İhor Fedirko, müttefiklerle ortak üretim girişimleri hariç, Ukrayna’nın bu yıl toplamda yaklaşık 2 milyar dolarlık silah ihraç edebileceğini tahmin etti ve en iyimser senaryoda, yıllık savunma ihracatının beş yıl içinde 10 milyar dolara ulaşabileceğini öngördü.
Ukrayna hükümetine göre, ülke Ocak ayında 40.000 adet önleme insansız hava aracı üretti ve ülke, kendini savunmak için ihtiyaç duyduğu hiçbir silahı ihraç etmeyeceğini açıkça belirtti. Zelenskiy, yeterli finansman sağlandığı takdirde Ukrayna’nın üretimini günde 2.000 önleme insansız hava aracına çıkarabileceğini ve bunun için sadece 1.000 adedinin kendi ihtiyacı olacağını, dolayısıyla ihracat için bol miktarda insansız hava aracı kalacağını söylüyor.
