İran’da savaşın yol açtığı küresel petrol krizi nedeniyle ABD’deki ara seçimler öncesinde destek kaybettiği belirtilen Trump, çareyi Rusya ile dizel anlaşmasında arıyor ve bu nedenle Zelenskiy’e Putin’in şartlarını kabul etmesi için baskı yapıyor. ABD-Ukrayna ilişkilerindeki yeni gerilim, savaşın gidişatını etkiliyor.
HABER MERKEZİ – Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş beşinci yılında devam ediyor. Yüzbinlerce insanın yaşamını yitirdiği savaşın sonlandırılmasına yönelik çabalardan hala bir sonuç çıkmazken, ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu enerji ateşkesi de karşılık bulmadı.
Rusya’nın Ukrayna’daki enerji altyapısına yönelik süren saldırılarına karşılık olarak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılara yeniden başlayacaklarını duyurdu.
Trump Putin ile anlaştı, Zelenskiy’e sert çıktı: ‘Yeni başkan vakti’
×Trump 10 Ekim’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi yaptı ve ardından dizel yakıt anlaşmasını duyurdu.
Bir gün sonra ise, 11 Ekim’de Trump bu kez Ukrayna ve Rusya’nın birbirlerinin enerji altyapılarına yönelik saldırılar gerçekleştirmeyecekleri konusunda ateşkes anlaşmasına vardıklarını duyurdu.
Bu ateşkes duyurusu Ukrayna ve Avrupa ülkelerini şaşırttı; öbür yandan Rusya’dan da olumlu bir karşılık bulmadı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise, Trump’ın ateşkesle ilgili açıklamasının ardından “Haberim yok ama hazırız” dedi.
Bu gelişmeler ABD ile Ukrayna arasında gerilime yol açtı. Rusya’ya karşı Ukrayna’nın müttefiği olan ABD, Donald Trump’ın Ocak 2025’te başkanlık görevine gelmesiyle farklı bir siyaset izlemeye başladı. Trump, savaşın sonlandırılması için devam eden girişimlerde Rusya yanlısı bir eğilim sergilemek ve bu nedenle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in olası bir çözüm için Ukrayna’dan istediği tavizleri desteklemekle suçlanıyor.
Trump’ın Putin ile görüşmesi ve enerji ateşkesini ilan etmesinin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i barış istememekle suçlaması ve Ukrayna’nın yeni başkan edinme vaktinin geldiğini söylemesi, ABD-Ukrayna arasındaki çelişkileri artırdı.
Ukrayna’nın Rusya’ya karşı savaşta son bir yılda insansız hava araçlarıyla sağladığı denge de Trump’ın açıklamalarının ardından sarsıldı. Milyarder iş insanı ve Trump’ın müttefiki Elon Musk’a ait uydu teknolojisi Starlink hizmetinin Ukrayna’nın insansız hava araçları için kısıtlandığı ortaya çıktı. Bu Ukrayna’nın Rusya’ya karşı askeri hareketliliğini ve operasyonel kabiliyetini zor duruma düşüren bir gelişme oldu.
Zelenskiy, Trump’ın son açıklamalarından hareketle önemli bir müttefiklerini kaybettiklerini söyledi.
ZELENSKIY: RUS RAFİNERİLERİNE SALDIRILARA YENİDEN BAŞLAYACAĞIZ
Trump, çoğunlukla savaşın sürmesinden Zelenskiy’nin uzlaşmaz tavrını gerekçe gösterse de, son ilan ettiği enerji ateşkesinin ardından ilk saldırı Rusya’dan geldi. Rusya, Trump’ın ateşkesi ilan etmesinden saatler sonra Ukrayna’nın Kiev ve Harkiv gibi büyük kentlerindeki elektrik ve termik santralleri vurdu.
Rusya ayrıca Zelenskiy’nin 60 günlük ateşkes teklifini de reddetti ve Trump’ın ilan ettiği ateşkesi de geçersiz kabul ederek, sadece görüşmelerin sürdüğünü duyurmakla yetindi.
Rusya’nın devam eden saldırıları sonrasında Zelenskiy, Financial Times’a verdiği mülakatta, Trump’ın enerji alanında ilan ettiği ateşkese uymak amacıyla enerji tesislerine yönelik saldırıları üç gün durdurduklarını, buna karşılık Moskova’nın Ukrayna’nın enerji altyapısını vurmaya devam ettiğini dile getirdi.
Rusya’nın ülkesine saldırılarının sürdüğü dönemde ABD’nin istihbarat desteğini “tehlikeli” biçimde geri çektiğini ve Starlink uydu internet hizmetinin zayıflatıldığını kaydeden Zelenskiy, “(Rusya’daki) Rafinerilere yönelik saldırılara dair engel kalktı. Bu iş bitti” ifadelerini kullandı.
Zelenskiy, ülkesinin saldırılarını durdurmasına rağmen Rus saldırılarına karşı ABD tarafından sağlanan erken uyarı bildirimlerinden mahrum bırakıldıklarını belirtti.
SpaceX’in sahibi Elon Musk’a ait uydu teknolojisi Starlink hizmetinin ülke genelinde yavaşlatıldığına, bunun cephedeki operasyonlarını aksattığına dikkati çeken Zelenskiy, Ukraynalı askeri yetkililere ABD’li mevkidaşları tarafından “Eğer enerji saldırılarını durdurmazsanız istihbaratı engelleyeceğiz” mesajının verildiğini bildirdi.
Zelenskiy, sonrasında bunun “teknik arıza olarak sunulduğunu” öne sürerek, “Bu, teknik bir sorun değildi. Bu, bir irade meselesiydi” ifadelerini kullandı.
Ülkesinin ABD ile ilişkilerine dair Zelenskiy, “Herhangi bir ilişkiyi bozan biz değildik” değerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna’nın Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarını durdurma ihtimaline ilişkin soru üzerine bunun ancak ABD’nin daha fazla Patriot önleme füzesi vermesi halinde mümkün olabileceğini ifade eden Zelenskiy, daha fazla hava savunma sistemi istediklerinde ise ABD’nin buna Starlink hizmetini zayıflatarak karşılık verdiğini belirtti.
MOSKOVA YİNE TRUMP’A ZELENSKIY VE AVRUPA’YI ŞİKAYET ETTİ
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Moskova’da gazetecilere yaptığı açıklamada, Zelenskiy’nin, Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırı yasağının kaldırıldığına ilişkin sözlerini değerlendirdi. Peskov, Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını sürdürdüğünü ileri sürerek, bu durumun ABD’nin barış girişimleriyle çeliştiğini savundu.
Dmitriy Peskov, küresel enerji piyasalarının gergin bir dönemden geçtiğine işaret ederek, Rusya’nın önemli miktarda petrol ve petrol ürününü ihraç edememesinin de piyasalardaki olumsuz durumu etkileyen faktörler arasında bulunduğunu belirtti.
Rus petrol ürünlerinin dünya piyasalarına yeniden ulaşmaya başladığını anlatan Peskov, “Şu anda önemli miktarda dizel yakıt sevk ediliyor ve bu yakıt dünya piyasalarına ulaşmaya başladı. Bunun petrol piyasalarının istikrar kazanmasına olumlu etkisi olacak ancak piyasaları tamamen istikrara kavuşturamayacak” diye konuştu.
Peskov, Avrupa ülkelerinin söz konusu enerji anlaşmasına yönelik tutumunu da eleştirerek, Avrupa’nın anlaşmayı memnuniyetle karşılamak yerine ABD Başkanı Donald Trump’ı ve Amerikan yönetiminin kararını sert şekilde eleştirdiğini iddia etti.
×SAVAŞ BEŞİNCİ YILINDA SÜRÜYOR
Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş beşinci yılında devam ediyor. Bir yandan savaşın sonlandırılmasına yönelik geçen yılın sonbaharında başlatılan ancak ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş nedeniyle akamete uğrayan görüşmelerin yeniden canlandırılması için yeni girişimler gündemdeyken, öbür yandan Rusya şartlarını kabul ettirebilmek için kış ayları öncesinde Ukrayna’yı zora sokacak sert saldırılarını sürdürüyor. Rusya, son aylarda özellikle Ukrayna’nın başkenti Kiev’e yönelik saldırılarının dozunu artırmış durumda.
Savaşı sonlandırma çabaları hala sonuçsuz | Zelenskiy ABD’nin yeni teklifini açıkladı
