Bosna Hersek’te seçmenler, ülkenin siyasi geleceği açısından kritik önem taşıyan seçimler için sandık başında. Seçimde Devlet Başkanlığı Konseyi, parlamentolar ve entite yönetimleri için oy kullanılırken, Dayton düzeni ve Avrupa Birliği üyelik süreci de öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
HABER MERKEZİ – Bosna Hersek’te seçmenler, genel seçimlerde oy kullanmak üzere sandık başına gitti. Oy verme işlemi TSİ 08.00’de başladı ve 20.00’ye kadar sürecek. Merkez Seçim Komisyonuna (CIK) göre 3 milyon 414 bin 364 seçmenin oy kullanma hakkı bulunuyor.
Seçimlerde üç üyeli Devlet Başkanlığı Konseyi’nin yanı sıra Bosna Hersek Parlamenter Meclisi, Bosna Hersek Federasyonu Temsilciler Meclisi ve Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi için de oy kullanılacak. Sırp Cumhuriyeti’nde başkan ve başkan yardımcıları, Bosna Hersek Federasyonu’nda ise 10 kantonun meclis üyeleri belirlenecek.
DAYTON DÜZENİ SANDIKTA
Bosna Hersek’in siyasi sistemi, 1995’te Bosna Savaşı’nı sona erdiren Dayton Barış Anlaşması’yla şekillendi. Ülke, merkezi devletin yanı sıra Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki entiteye ayrılıyor. Brcko Bölgesi ise özel statüye sahip.
Anayasal sistemde Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatlar “kurucu halklar” olarak kabul ediliyor. Ülkenin en üst makamı olan üç üyeli Devlet Başkanlığı Konseyi’nde her halktan bir temsilci bulunuyor. Parlamentonun üst kanadı ve devlet kurumlarındaki önemli görevlerde de etnik denge gözetiliyor.
Bu yapı, savaş sonrası üç halk arasındaki güç dengesini korumayı amaçlasa da siyasi karar alma süreçlerinde sık sık tıkanmalara neden oluyor.
SIRP CUMHURİYETİ’NİN TUTUMU BELİRLEYİCİ
Seçimin önemli başlıklarından birini Sırp Cumhuriyeti ile merkezi yönetim arasındaki yetki tartışması oluşturuyor. Sırp entitesindeki siyasi çevreler, merkezi kurumların yetkilerinin sınırlandırılmasını ve entitenin özerkliğinin güçlendirilmesini savunuyor.
Sırp Cumhuriyeti’nin uzun süreli siyasi liderlerinden Milorad Dodik’in ayrılıkçı söylemleri de ülke siyasetindeki temel gerilim başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Hırvat siyasi temsilciler ise merkezi yönetim karşısında daha fazla özerklik ve siyasi temsil talep ediyor.
GÖZLER AB ÜYELİK SÜRECİNDE
Bosna Hersek’in Avrupa Birliği’ne üyelik süreci de seçimlerin önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Ülke 2016’da üyelik başvurusunda bulundu. Avrupa Konseyi ise Mart 2024’te üyelik müzakerelerinin başlatılmasına yeşil ışık yaktı.
Ancak sürecin ilerlemesi; hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, organize suçla mücadele ve devlet kurumlarının işleyişinin güçlendirilmesi gibi alanlarda reform yapılmasına bağlı.
ULUSLARARASI DENETİM SÜRÜYOR
Dayton düzeninin bir diğer unsuru ise Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği. Yüksek Temsilci, Dayton Anlaşması’nın sivil hükümlerinin uygulanmasını denetliyor ve geniş yetkilere sahip bulunuyor.
Yüksek Temsilcinin seçilmiş yetkilileri görevden alma ve bazı düzenlemeleri hayata geçirme yetkileri ülkede uzun süredir tartışılıyor. Destekleyenler bu makamı ülkenin siyasi bütünlüğünün güvencesi olarak görürken, eleştirenler uluslararası denetimin demokratik kurumların gelişimini sınırladığını savunuyor.
SEÇİMDE YENİ TEKNOLOJİLER KULLANILIYOR
Bu seçimlerde ilk kez biyometrik seçmen kimlik doğrulama sistemi, oy pusulası tarayıcıları ve sonuçların elektronik olarak iletilmesi kullanılacak.
Seçimin sonuçları, Bosna Hersek’teki etnik güç dengelerinin yanı sıra merkezi devlet ile entiteler arasındaki ilişkiler ve ülkenin Avrupa Birliği’ne entegrasyon süreci açısından da önem taşıyor.
