Hizbullah ile Suriye hükümetinin geçen ay Türkiye’de gizli bir görüşme gerçekleştirdiği ve karşılıklı güvenlik kaygılarını konuştukları ileri sürüldü. Türkiye’nin görüşmeyi istediği, İran’ın ise dışlandığı kaydedildi. ABD Başkanı Trump, Suriye’den Hizbullah’a karşı savaşmasını istemişti.
HABER MERKEZİ – Suriye ile Lübnan’daki Hizbullah arasında geçen ay Türkiye’de bir görüşme yapıldığı ileri sürüldü.
Ahmed El Şara liderliğindeki Heyeti Tahriri Şam (HTŞ), Beşar Esad’ın Aralık 2024’te devrilmesinin ardından iktidara geldi. Lübnan’daki Hizbullah ise Beşar Esad’ı destekliyordu.
Şeybani Lübnan’da: Hizbullah ile görüşmeye açığız
‘SURİYE İLE HİZBULLAH TÜRKİYE’DE GÖRÜŞTÜ: İLERLEME KAYDEDİLDİ, NİHAİ ANLAŞMA YOK’
Reuters haber ajansı, altı kaynağa dayandırdığı haberinde, Suriye hükümeti ve İran destekli Lübnan’daki Hizbullah örgütünün temsilcilerinin, aralarındaki gerilimi azaltmak amacıyla Türkiye’de yüz yüze görüşmeler gerçekleştirdiğini duyurdu.
Görüşmenin geçen ay Türkiye’de gizli gerçekleştirildiği kaydedilen habere göre, toplantıya Hizbullah temsilcileri ile Suriye istihbarat ve dışişleri bakanlığı yetkilileri katıldı ve toplantı, gerilimi azaltma çabasıyla Türk güvenlik ve istihbarat teşkilatlarının daveti üzerine gerçekleşti.
Bu arada Suriye, Hizbullah, Türkiye ve ABD’den konuya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı.
Reuters’a konuşan ABD’li, Suriyeli ve Lübnanlı kaynaklara göre, toplantı iki taraf arasındaki gerilim noktalarının çözülmesine odaklandı ve iyi geçti.
Suriyeli yetkililerden biri, her iki tarafın da birbirine karşı herhangi bir düşmanlık beslemediği konusunda anlaştığını ve Suriye’nin Hizbullah’a grubu silahsızlandırmak için Lübnan’a askeri müdahalede bulunmayacağına dair güvence verdiğini söyledi. Suriyeli yetkililer de bunun üzerine Hizbullah’tan sınır ötesi kaçakçılık girişimlerini durdurmaya ve özellikle Suriye’nin güneyindeki kalan uyuyan hücrelerini dağıtmaya yardım etmesini istedi.
Suriyeli yetkili, Hizbullah temsilcilerinin silah kaçakçılığının durdurulması ve Suriye merkezli hücrelerinin dağıtılması talebine doğrudan bir yanıt vermediğini, ancak Suriye’nin işlerine karışmayacaklarına dair söz verdiklerini söyledi.
Görüşme ve sonuçları hakkında doğrudan bilgi sahibi olan Lübnanlı kaynak, iki tarafın “güvenlik konularında büyük ilerleme kaydettiğini” aktardı.
Hem Suriyeli yetkili hem de Lübnanlı kaynak, henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını ve herhangi bir duyuru yapılmasının planlanmadığını söyledi.
Lübnanlı kaynak Reuters’e verdiği demeçte, iki taraf arasında Türkiye üzerinden temasın yaklaşık iki ay önce başladığını söyledi.
Reuters, Eylül ayındaki toplantının Türkiye’nin neresinde yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde veya sonrasında başka toplantılar yapılıp yapılmadığını teyit edemedi.
‘TÜRKİYE GÖRÜŞME İÇİN BASKI YAPTI, İRAN HAYALKIRIKLIĞI YAŞADI’
Hem Hizbullah hem de Suriye hükümeti birbirleriyle görüşmeye açık olduklarını belirtmişti.
Temmuz ayında Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, Şam’ın Hizbullah ile görüşmeye açık olduğunu söyledi. Bir ay sonra ise Hizbullah lideri Naim Kasem televizyonda yaptığı bir konuşmada, grubun Suriye liderliğiyle görüşmeye itirazı olmadığını belirtti.
Ankara, kendisini Suriye’nin yeniden inşası ve istikrara kavuşturulmasında kilit bir bölgesel paydaş olarak görüyor. Reuters’a konuşan kaynaklar, Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara’nın önemli bir müttefiki olan Türkiye’nin, bu çabalara doğrudan dahil olmak istediği için görüşmeyi ısrarla talep ettiğini söyledi.
Ancak toplantılara Hizbullah’ın ana destekçisi olan İran katılmadı. Lübnanlı bir güvenlik kaynağı, Hizbullah’ın toplantıya İran’ın bilgisi dahilinde katıldığını, ancak Tahran’ın doğrudan katılımcı olmamasından dolayı hayal kırıklığına uğradığını ve Şara’nın şimdilik İran’la doğrudan bağ kurma fikrini reddettiğini söyledi. Kaynak, bu hayal kırıklığının nihai bir anlaşmaya varılamamasının ve toplantıyla ilgili herhangi bir duyuru yapılmamasının başlıca nedeni olduğunu söyledi.
ESAD GİTTİ, ŞARA GELDİ: HİZBULLAH GERİLİMİ VE TRUMP’IN TALEBİ
Suriye ile Lübnan ilişkilerinde Beşar Esad öncesi ve sonrasına göre farklılıklar bulunuyor. Lübnan’da etkili olan Hizbullah, Beşar Esad yönetimini yıllarca savundu ve 2011’den sonra başlayan iç savaşta muhaliflere karşı silahlı destek verdi. Esad ve Hizbullah’ın esas destekçisi ise İran’dı. Esad’ın devrilmesinin ardından İran Suriye’den çekildi, ancak Lübnan’da hala Hizbullah ile bağlantıları bulunuyor. Nitekim ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın bir cephesi Lübnan oldu ve Hizbullah İran’a destek vermek amacıyla 2 Mart’tan itibaren İsrail’e yönelik saldırılara başladı. İsrail-Hizbullah çatışması, Nisan ayından bu yana devam eden görüşmelere rağmen devam ediyor.
Vekil güçler: İran’daki savaşın gerekçelerinden biriydi
Hizbullah’ın Esad’a verdiği aktif destek, aynı zamanda Suriye’nin yönetimiyle ihtilafının önemli bir nedenini oluşturuyor. Bununla birlikte Esad’ın devrilmesinden sonra Şara liderliğindeki Suriye ve Hizbullah çatışan bir pozisyonda olmadı, ama karşılıklı gerilim devam etti. Şam, Hizbullah’ı Suriye üzerinden silah tranfer etmekle suçluyor; ABD ise Suriye ordusunu Hizbullah ile savaşması için Lübnan’a girmesini talep etti.
ABD Başkanı Donald Trump, 8 Temmuz’da Ankara’da Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüştü ve “Suriye’de Şara’nın yaptığı işten gurur duyuyoruz” dedi. Trump, görüşmede Lübnan meselesini de gündeme getirdi. 28 Şubat’ta başlayan İran’daki savaşın kritik cephelerinden biri de Lübnan’dı ve İsrail ile Hizbullah arasında 2 Mart’ta başlayan çatışmalardan beri bölgede gerilim devam ediyor.
Trump, 15 Haziran’da yaptığı açıklamada, Şara liderliğindeki Suriye’nin Lübnan’da Hizbullah’a karşı “İsrail’den daha iyi çıkaracaklarını” söylemişti. Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’ya “Bırakın Hizbullah ile Suriye ilgilensin” dediğini de aktarmıştı.
Ankara’da Şara ile görüşmesinde bu konu gazeteciler tarafından yeniden soruldu. Trump, Suriye’den Lübnan’daki Hizbullah varlığının çözülmesine yardımcı olmasını hâlâ isteyip istemediği sorulduğunda: “Yardım edebilirler. Göreceğiz. Bence bu konuda büyük ilerleme kaydediyoruz. Yardım edebilirler. Bu işi çok iyi yaparlar” cevabını verdi.
Trump’tan İsrail’e: Bırak Hizbullah ile Suriye ilgilensin | Şara, Hizbullah ile çatışmaya girer mi?
