ABD-İsrail ve İran arasındaki savaş bugün yedinci ayını tamamladı, büyük maliyetlere yol açan savaşın sonlandırılmasına yönelik girişimlerden henüz sonuç çıkmadı. ABD ile İran heyetleri New York’ta bir kez daha görüşecek, ancak taraflar şartlarında ısrarcı ve bu da olası bir uzlaşmanın zorluğuna işaret ediyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedinci ayını geride bıraktı. Hem savaşan taraflar hem bölge ülkeleri hem de petrol ticareti nedeniyle küresel çapta büyük maliyetlere yol açan savaşın ne zaman ve nasıl sonlandırılacağı belirsizliğini koruyor. Bununla birlikte 22 Eylül’de ABD’nin New York kentinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri, ABD ile İran arasında tıkanan görüşmelerin yeniden canlandırılmasına vesile oldu.
Çıkmazda olduğu değerlendirilen savaşı sonlandırmak ve yeni müzakerelere zemin hazırlayabilmek için taraflar arasında son olarak 23 Eylül’de New York’ta görüşme gerçekleşti.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran ABD’ye çatışmaları 7 gün içinde müzakerelere yeniden imkan sunabilmesi amacıyla bir plan sundu ve bu planda büyük oranda daha önceki görüşmelerin tıkanmasına neden olan şartlarını korudu. Bu da ABD Başkanı Donald Trump’ın tepkisine yol açtı ve Trump, İran’ın teklifini reddettiğini duyurdu.
New York’tan da çözüm çıkmadı | Trump: İran’ın teklifini reddediyorum
Ancak New York’taki ilk sonuçsuz deneme taraflar arasında tüm bağların koptuğu anlamına gelmiyor. İran adına 23 Eylül’de dolaylı olarak ABD’nin temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşen Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, BM Genel Kurulu’ndan bu yana New York’ta ve yeni görüşmeler için bekliyor.
TRUMP YENİ GÖRÜŞMELERİN İŞARETİNİ VERDİ
ABD Başkanı Donald Trump, dün Axios haber portalına yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması için İran’ın yaptığı 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ardından bu hafta İran ile daha fazla görüşme gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.
Trump, “(Bu hafta) İran’la daha fazla görüşme bekliyorum. Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak bu benim yapmak istediğim anlaşma değil” diye konuştu.
ERAKÇİ AYNI TEKLİFTE ISRARCI
New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise dün NBC News’e konuştu. Erakçi, arabulucular yoluyla ABD’ye ilettikleri son teklifin Trump tarafından reddedildiğini duyduklarını ancak henüz “resmi bir yanıt” almadıklarını belirterek, “Masada çok makul bir plan var. Eğer sebepsiz yere reddederlerse, bu onların hatası olur” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca “Şartlarımız açık ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik her türlü adım, bu şartların yerine getirilmesine bağlıdır” dedi ve savaşta yaşanan çıkmazın ancak müzakere yoluyla çözülebileceğini ekledi.
İran’ın yedi günlük planı, İran ve Lübnan’daki tüm cephelerde çatışmaların durmasını, milyarlarca dolar değerindeki İran varlıklarının serbest bırakılmasını, İran petrolüne uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını öngörüyor.
Bunun karşılık olarak Tahran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına izin vereceğini ve nükleer programı konusunda görüşmelere yeniden başlayacağını taahhüt ediyor.
Erakçi’nin açıklaması, Trump’ın reddetme gerekçesini oluşturan şartlarında ısrar ettiğini gösteriyor ve bu da, taraflar arasında olası bir anlaşmanın zorluğuna işaret ediyor.
İRAN PAZARTESİ GÜNÜ ARABULUCULARLA GÖRÜŞECEK
Bu arada Reuters haber ajansı da görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, Katarlı arabulucuların savaşı sona erdirmek için yeni bir girişimde bulunarak Pazartesi veya Salı günü New York’ta Abbas Erakçi ile ve ayrı olarak da ABD tarafıyla görüşmeler yapabileceğini duyurdu.
Haberde, yeni görüşmelerin İran’ın sunduğu ve Trump’ın reddetiği teklifin değiştirilmiş bir versiyonuna odaklanmasının beklendiği kaydedildi.
İran’ın yarı resmi haber ajansı ISNA da Erakçi’nin Pazartesi günü New York’ta ABD’de arabulucularla görüşeceğini doğruladı. ISNA’nın bildirdiğine göre, iki taraf “mevcut duruma ilişkin en son önerileri ve görüşleri inceleyecek.”
×
SONUÇ VERMEYEN GÖRÜŞMELER VE KİLİT KONUMDAKİ HÜRMÜZ BOĞAZI
ABD ile İran arasında 8 Nisan’da ateşkes ilan edilmiş, ardından savaşı sonlandırmak amacıyla doğrudan ve dolaylı görüşmeler yapılmış ve son olarak 18 Haziran’da bir mutabakat zaptı imzalanmıştı. Bu zapta göre taraflar 60 günlük müzakere sürecine başlamayacaktı. Ancak Temmuz ayı başında bu zapt çöktü ve ABD Başkanı Donald Trump 10 Temmuz’da İran ile ateşkesin sona erdiğini duyurdu. Bundan sonra büyük oranda Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı saldırılar gerçekleşti ve gerilim hala sürüyor.
Savaşta ve diplomaside Hürmüz Boğazı: Bu koz kime kaybettirecek?
Savaştan önce küresel petrol ürünü ihracatının yüzde 20’sinin gerçekleştirildiği Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasında devam eden gerilim, küresel çapta büyük kayıplara yol açmış durumda. Büyük ölçüde ekonomileri petrol ticaretine bağlı olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Irak ise, Hürmüz Boğazı’nda yaşananlardan doğrudan etkileniyor.
ABD, İran, Körfez ülkeleri ve enerji ithalatçıları | İran’daki savaş ekonomik yıkım getirdi
Hürmüz Boğazı ile ilgili ABD ve İran arasında süren ihtilaf, yedinci ayında süren savaşın da çıkmaza girmesine yol açtı. İran boğazda yeni bir statüko oluşturmaya ve gemi geçişlerinden ücret almaya çalışıyor. ABD ise savaştan önce olduğu gibi bundan sonra boğazın açık kalmasını şart koşuyor. Taraflar, halihazırda boğazla ilgili bu tutumlarından geri adım atılmasını tıkanan görüşmelerin yeniden başlamasının ön koşulu olarak ortaya koyuyor.
Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb | Husiler boğazda: ABD-İran savaşında dengeler sarsıldı
