İran’da 2026’nın ilk sekiz ayında en az 532 kişi idam edildi. İnsan hakları kuruluşlarına göre bunların 18’i kadın. Ancak ölüm cezasıyla karşı karşıya olan kadınların sayısına ilişkin kapsamlı bir resmi veri bulunmuyor.
HABER MERKEZİ- İran’da ölüm cezasının uygulanması artarken, kadınların siyasi faaliyet, güvenlik suçlamaları ve protestolarla bağlantılı davalarda idam cezasına çarptırıldığı dosyalar da çoğalıyor. İran İnsan Hakları Örgütü’nün verilerine göre 2026’nın ilk sekiz ayında en az 532 kişi idam edildi; bunların 18’i kadın.
Ağustos ayında altı kadının idam edilmesi, bu yıl içinde bir ayda kaydedilen en yüksek kadın infazı oldu. Örgüte göre 2025’te ise en az 48 kadın idam edildi. Bu sayı, bir önceki yıla göre yüzde 55 artış anlamına geliyor.
Ancak bu rakamlar, idam cezasına çarptırılan kadınların sayısını göstermiyor. İran’da bu konuda resmi ve kapsamlı bir istatistik bulunmuyor. İnsan hakları kuruluşları, aileler, avukatlar ve yerel kaynaklardan doğrulayabildikleri dosyaları takip ediyor. Bu nedenle aşağıdaki liste, İran’da idam cezasıyla karşı karşıya olan tüm kadınları kapsamıyor.
SİYASİ DOSYALARDAKİ KADINLAR
Kadın haber ajansı JİNHA, siyasi davalarda idam cezasıyla karşı karşıya olan İranlı ve Kürt kadınlarının güncel durumunu derledi. Habere göre kadın idamlarına ilişkin tablo yalnızca infaz edilenlerin sayısıyla sınırlı değil. İdam sırasındaki kadınların hangi suçlamalarla yargılandığı, kararların hangi aşamada bulunduğu ve bu kadınların yargılama öncesindeki yaşam koşulları da dosyaların önemli bir bölümünü oluşturuyor.
×Pexşan Ezizi, sosyal hizmet uzmanı ve Kürt siyasi tutuklu. Ağustos 2023’ten bu yana cezaevinde bulunan Ezizi, Tahran Devrim Mahkemesi tarafından “baği” suçlamasıyla idama ve dört yıl hapse mahkum edildi. Karar İran Yüksek Mahkemesi tarafından onandı. Yeniden yargılanma talepleri şimdiye kadar kabul edilmedi. Ezizi Evin Cezaevi’nde tutuluyor.
68 yaşındaki Zehra Şehbaz Taberi ise Nisan 2025’te gözaltına alındı. Hakkındaki ilk idam kararı Yüksek Mahkeme tarafından bozuldu. Dosyanın yeniden görülmesinin ardından aynı mahkeme tarafından yeniden idam cezasına çarptırıldı. Taberi, Reşt Lakan Cezaevi’nde tutuluyor.
Meryem Hedavend, 8 Ocak 2026’daki protestolarla bağlantılı olarak Pakdeşt’te gözaltına alındı. İki Besic üyesinin öldürülmesine katılmak, dini bir mekanı ateşe vermek, kamu mallarına zarar vermek ve İran’ın güvenliğine karşı eylemde bulunmakla suçlandı. İdam kararı verilen dosyası halen ilk derece aşamasında.
Leyla Ebulhaseni de Ocak 2026’da İsfahan’ın Şahinşehr kentindeki protestolar sırasında gözaltına alındı. İsfahan Devrim Mahkemesi tarafından “muharebe” suçlamasıyla idama mahkum edildi. Avukatının itirazının ardından dosya Yüksek Mahkeme’ye gönderildi. İnsan hakları kuruluşu Herana’nın aileye yakın bir kaynaktan aktardığına göre suçlamanın temelinde, bir mağazanın yandığı sırada olay yerinde bulunması ve görüntü çekmesi bulunuyor. Yargı makamları ise onu yangına katılmakla suçluyor.
Terane Rahimi, Aralık 2025 protestoları sırasında gözaltına alınanlardan. “İsfahan Şehitler Meydanı” dosyasında dokuz kişiyle birlikte idam ve 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Dosyası henüz ilk derece aşamasında.
İDAM KARARLARI HENÜZ KESİNLEŞMEYENLER
Bazı kadınların idam kararları ise daha sonra bozuldu. Ancak bu, davaların sona erdiği anlamına gelmiyor.
Erguvan Felahi, daha önce “baği” suçlamasıyla idama mahkum edilmişti. Yüksek Mahkeme ağustos ayında kararı onamış, ancak eylül ayında yeniden yargılama talebini kabul ederek idam kararını bozmuştu. Dosya yeniden mahkemeye gönderildi. Felahi şu anda geçerli bir idam kararıyla karşı karşıya değil ancak dava henüz sonuçlanmış değil.
Mehnaz Çarduli hakkında da Aralık 2025 protestolarıyla bağlantılı olarak verilen idam kararı eylül ayında bozuldu. Dosyanın yeniden görülmesi bekleniyor.
Kürt siyasi tutuklular Werîşe Muradî ve Bita Hemeti hakkında verilen idam kararları da Yüksek Mahkeme tarafından bozuldu. Her iki dosya da yeniden yargılama aşamasında. Muradî için temmuz ayında yapılması planlanan duruşma gerçekleşmedi; Hemeti’nin dosyasındaki süreç de devam ediyor.
İDAMIN KAPSAMI GENİŞLİYOR
İran İnsan Hakları Örgütü’nün verilerine göre 2025’te 795 kişi uyuşturucuyla bağlantılı suçlardan, 747 kişi ise cinayet ve kısas dosyalarından idam edildi. En az 57 kişi ise “baği”, “yeryüzünde fesat” ve “muharebe” gibi güvenlik suçlamaları kapsamında infaz edildi.
2026’nın ilk sekiz ayında kaydedilen 532 infazın 270’i kısas, 180’i uyuşturucuyla bağlantılı suçlar, 71’i ise güvenlik ve siyasi suçlamalar nedeniyle gerçekleştirildi.
Bu rakamlar, kadınlar hakkındaki idam kararlarının sayısının ne ölçüde arttığını tek başına ortaya koymuyor. Bunun temel nedeni, İran’da ölüm cezasıyla karşı karşıya olan kadınlara ilişkin kapsamlı resmi verilerin bulunmaması. İnsan hakları kuruluşlarının kayıtları da yalnızca bağımsız biçimde takip edilebilen dosyaları kapsıyor.
