ABD ile İran arasında devam eden savaş Hürmüz Boğazı’ndaki ihtilaf nedeniyle çıkmaza girerken, BM 81. Genel Kurulu yeni görüşmelere vesile oldu. Ancak ABD ile İran yetkilileri arasındaki dolaylı görüşmelerde yine sonuç çıkmadı, taraflar şartlarında ısrar ediyor.
HABER MERKEZİ – Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri ABD’nin New York kentinde dün başladı. 190 ülkeden liderler ve temsilciler görüşmelere katıldı. Bunlar arasında İranlı yetkililer de bulunuyor.
BM Genel Kurulu’nun bu yılki temel gündemi, ABD-İsrail ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş oldu. Yedinci ayında devam eden savaştaki çıkmazın aşılması için BM Genel Kurulu bir şans olarak değerlendirildi. Ancak ortaya çıkan sonuçlar, çözüm yönünde pek olumlu bir gelişmenin yaşanmadığını gösteriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, 3 Kasım’da ABD’de yapılacak ara seçimlere atıfla, “Ara seçimlerde nasıl performans sergileyeceğimi bekliyorlar” dedi. Trump bununla birlikte İran yönetiminin Kasım ayından sonra barış anlaşması yapmaya yanaşacağına inandığını da söyledi.
Trump, “51 yıl boyunca fanatik İran rejimi kan ve kitlesel katliamla yönetti, Orta Doğu ve ötesine ölüm saçtı. Orta Doğu’nun zorbası idiler ama artık değiller. İran’ın nükleer silaha sahip olmasına asla izin vermeyeceğim” dedi.
GÖZLER 3 KASIM’DAKİ SEÇİMDE: TARAFLAR ŞARTLARINDA ISRARCI
Şimdiye kadar ABD’nin ortaya koyduğu genel çerçeveye bir kez daha bağlı kalan Trump’ın savaşta yaşanan çıkmazın aşılması için ABD’deki ara seçimlerden önce olası bir çözümün ortaya çıkmasının pek mümkün olmadığına ilişkin değerlendirmelere de ilk kez katıldığı görülüyor.
Sonbahar hesapları: ABD anlaşma arıyor, İran şartlarını dayatıyor
Bununla birlikte BM Genel Kurulu için New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner arasında görüşmeler yapıldı. Arabulucular vasıtasıyla gerçekleştirildiği kaydedilen görüşmelerde tarafların tutumlarını bir kez daha ortaya koyduğu kaydediliyor. ABD’nin İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmasını istediği, İran’ın ise bunun için üç şart ileri sürdüğü belirtiliyor: ABD ablukasının kaldırılması, saldırıların durdurulması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması.
Daha önceki görüşmelerde de benzer şartlar ortaya konulmuş ve taraflar tutumlarında ısrar ettikleri için de bugüne kadar herhangi bir gelişme yaşanmadı.
×Savaşta ve diplomaside Hürmüz Boğazı: Bu koz kime kaybettirecek?
Savaştan önce küresel petrol ürünü ihracatının yüzde 20’sinin gerçekleştirildiği Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasında devam eden gerilim, küresel çapta büyük kayıplara yol açmış durumda. Büyük ölçüde ekonomileri petrol ticaretine bağlı olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Irak ise, Hürmüz Boğazı’nda yaşananlardan doğrudan etkileniyor.
ABD, İran, Körfez ülkeleri ve enerji ithalatçıları | İran’daki savaş ekonomik yıkım getirdi
Hürmüz Boğazı ile ilgili ABD ve İran arasında süren ihtilaf, yedinci ayında süren savaşın da çıkmaza girmesine yol açtı. İran boğazda yeni bir statüko oluşturmaya ve gemi geçişlerinden ücret almaya çalışıyor. ABD ise savaştan önce olduğu gibi bundan sonra boğazın açık kalmasını şart koşuyor. Taraflar, halihazırda boğazla ilgili bu tutumlarından geri adım atılmasını tıkanan görüşmelerin yeniden başlamasının ön koşulu olarak ortaya koyuyor.
Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb | Husiler boğazda: ABD-İran savaşında dengeler sarsıldı
NEW YORK GÖRÜŞMESİ: İLK AÇIKLAMA TRUMP’TAN
New York’taki görüşmelere dair ilk açıklama ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, dün akşam “Yaklaşık üç saat süren bir görüşme oldu. Çok iyi geçti. Bir saat kadar önce sona erdi” açıklamasını yaptı. İran’ın neden anlaşma yapmak istemediğini anlamadığını belirten Trump, “Tahran’la ya bir anlaşma yapacakları ya da bu ülkeyi yok edecekleri” şeklindeki söylemini yineledi.
İRAN ŞARTLARINI TEKRARLADI: BU ZATEN YENİ BİR KONU DEĞİL
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de New York’taki görüşmenin ardından bazı ülkelerin dışişleri bakanlarıyla bir araya geldi ve Hürmüz Boğazı hakkındaki İran’ın tutumunu tekrarladı. İran ve Umman arasında güvenli denizcilik rotalarının belirlenmesi konusunda varılan mutabakata değinen Arakçi, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliğin sağlanmasının ABD’nin saldırılarını durdurmasına bağlı olduğunu belirtti ve bölge ülkelerinin de saldırılar için kendi topraklarını kullandırmaması gerektiğini ifade etti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de, ABD ile kurulan temasların Katar aracılığıyla gerçekleştiğini belirterek, “Bu etkileşim; tüm cephelerde savaşın sona ermesi, ABD’nin saldırgan eylemlerinin, deniz ablukasının ve ekonomik savaşının durdurulması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması dahil şartlarımızın iletilmesi amacıyla sağlandı” dedi.
İran resmi devlet ajansına konuşan Bekayi, “Bu zaten yeni bir konu değildi. Geçtiğimiz hafta içinde İran’ın Hürmüz Boğazı, bölge güvenliği ve diplomasi şartları ile ilgili tutum ve görüşleri dile getirilmişti. Şimdi ise İran heyetinin New York’taki varlığı fırsat bilinerek, bu hususların Amerikan tarafına bir kez daha açık bir şekilde aktarılması sağlandı” ifadelerini kullandı.
WITKOFF: ARABULUCULAR ÇALIŞMALARINI SÜRDÜRECEK
ABD’nin Özel Temsilcisi Steve Witkoff, sosyal medya hesabından Erakçi ile görüşmelere dair açıklama yaptı. Görüşmenin arabulucular vasıtasıyla yapıldığını kaydeden Witkoff, “Gün boyu taraflar arasında gidip gelen arabulucular vasıtasıyla İran heyetiyle uzun görüşmeler yürüttük. Yapıcı ve umut verici olmasını temenni ettiğimiz bir müzakere turunu başarıyla tamamladık. Arabulucular çalışmalarını sürdürecek” dedi.
