Rojava’da Kürtçe eğitim için protestolar devam ederken, Suriye Cumhurbaşkanı Şara, daha önce yayımladığı 13 No’lu kararnameyi Kürtlere tanınan haklar için yeterli görüyor. Türkiye’nin askeri üslerine yasal statü kazandıracaklarını belirten Şara, İsrail ile doğrudan görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
HABER MERKEZİ – Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmelerine katılmak üzere ABD’nin New York kentine giden Suriye geçici hükümeti Cumhurbaşkanı Ahmed El Şara, Atlantic Council’de bir konuşma yaptı.
Şara’nın Atlantic Council’deki söyleşisinin moderatörlüğünü ABD’nin eski diplomatı Brett McGurk yaptı.
×McGurk, ABD eski Başkanı Barack Obama tarafından 2015-2018 yılları arasında IŞİD ile Mücadele Küresel Koalisyonu’nun özel temsilcisi olarak görevlendirildi, 2018’den sonra Trump’ın başkanlığı sırasında bu görevden alındı ve 2021’de Joe Biden’ın başkan seçilmesinin ardından yeniden Ortadoğu Özel Temsilcisi görevine getirildi. Trump’ın 2025’te başlayan ikinci başkanlık döneminde ise resmi görevlerinden ayrıldı ve siyasi analist olarak çeşitli kuruluşlarda çalışıyor.
ŞARA KÜRTÇE EĞİTİM İÇİN KONUŞTU
Atlantic Council’deki söyleşi sırasında McGurk, Suriye’de yayımlanan ve Kürtlerin kısmi hakları haklarını içeren 13 No’lu kararnameye dikkat çekti ve daha sonra Haseke Tugayı’nda görevli Sipan Hazni adlı askerin kaçırılarak öldürülmesi olayına değindi. Bu tür olayların gerilimi yeniden yükseltebileceğine ilişkin endişelerini dile getiren McGurk, daha sonra Suriye Cumhurbaşkanı Şara’ya Kürtçe eğitim ve ülkedeki farklı toplulukların haklarının nasıl güvence altına alınabileceğine ilişkin sorular yöneltti.
Şara, Suriye’nin çok uluslu ve çok dinli toplulukların barış içinde bir arada yaşadığı köklü bir geçmişe sahip olduğunu belirterek, “Kürtler Suriye toplumunun bir parçasıdır ve bu devletin içinde yaşamaktadır. Kürtlerin kültürel ve dil haklarının resmi olarak tanınması bir görev ve meşru bir hak olduğu için, birleşmeden önce kararnamemizi çıkardık ve 100 yılın ardından büyük bir memnuniyetle karşılandı” ifadelerini kullandı.
Kürtçe eğitim konusunda da açıklama yapan Şara, Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde eğitimin Kürtçe yapılması (Kürtçenin 3 saat olarak öğretilmesi) konusunda anlaşmaya vardıklarını belirtti. Şara, Suriye Eğitim Bakanlığı’nın teknik ekiplerinin şu anda söz konusu kararnamenin uygulanması için gerekli mekanizmayı hazırladığını söyledi.
×Suriye Eğitim ve Öğretim Bakanlığı tarafından Kürtçenin okullarda haftada 3 saat olarak okutulmasına ilişkin bir kararname yayımlamıştı ve bu kararname, Rojava’da büyük tepkiyle karşılandı. Rojava’nın birçok kentinde Kürtçenin okullarda sınırlı sürede öğretilmesi yerine eğitim dili olarak tüm müfredatta kabul edilmesi için bir süreden beri eylemler yapılıyor.
DSG’NİN ENTEGRASYONU İÇİN KONUŞTU
Şara öte yandan Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) Suriye ordusuna entegresyonuna ilişkin de konuştu. Şara, “Onlarla yaptığımız anlaşmanın ardından devlet artık Suriye topraklarının neredeyse tamamını kontrol ediyor” dedi.
Şara ayırca askeri güçlerle sivil halkın birbirinden ayrılması gerektiğini belirterek, “Entegrasyon, belirli bir silahlı grupla ilgiliydi, Kürt toplumuyla değil. Bu ikisini birbirinden ayırmak çok önemli. Çünkü söz konusu silahlı grup, Kürt halkının tamamını temsil etmiyor” iddiasında bulundu.
McGURK: ŞARA 13 NO’LU KARARNAME İÇİN TAAHHÜTTE BULUNDU
Bu arada ABD’nin eski Ortadoğu Özel Temsilcisi Brett McGurk, Atlantic Council’deki söyleşinin ardından Rûdaw televizyonuna yaptığı açıklamada, Şara’nın Kürtlerin haklarını güvence altına alan 13 No’lu kararnamenin anayasal bir yapıya kavuşturulması konusunda açık bir taahhütte bulunduğunu belirtti.
McGurk, bu sözün Suriye’deki Kürt halkının geleceği açısından son derece önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti.
ŞARA: MESUD BARZANİ İLE MÜKEMMEL İLİŞKİLERİMİZ VAR
Şara Federe Kürdistan Bölgesi ile ilişkileri konusunda da konuştu. Kürdistan Bölgesi yönetimiyle ortak ekonomik, siyasi ve güvenlik çıkarlarına dayanan son derece iyi ilişkileri bulunduğunu ifade eden Şara, KDP lideri Mesud Barzani ile mükemmel bir ilişkilerinin olduğunu, kendilerinin Suriye’deki istikrara ve DSG’nin Suriye ordusuna entegre olmasına büyük katkı sağladığını belirtti.
İSRAİL İLE DOĞRUDAN GÖRÜŞMELER SÜRÜYOR: ‘TEMEL ŞARTIMIZ 1974 ANLAŞMASI’
Şara, İsrail ile ilişkiler konusunda da konuştu. İsrail ile yaklaşık bir yıldır doğrudan görüşmelerin sürdüğünü kaydeden Şara, “İsrail’le birkaç tur müzakere yapıldı. Bir anlaşmanın neredeyse yüzde 90’ına ulaşmıştık. Ancak tam o noktada İsrail farklı gerekçeler ileri sürerek anlaşmadan geri çekildi” dedi.
Şara, Beşar Esad yönetiminin devrilmesinden sonra İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarının devam ettiğini, Suriye topraklarında operasyonlar, gözaltılar ve bombardımanlar yapıldığını söyledi. Buna rağmen Şam yönetiminin diplomasi yolunu seçtiğini belirten Şara, “Suriye bu sorunu konuşarak ve müzakere ederek çözmeyi tercih etti. Hâlâ bu süreçteyiz. Fakat Suriyelilerin güvenliğini ve haklarını korumamız gerekiyor. Bunlar sağlanmadan barıştan söz edemeyiz” diye konuştu.
Şara’ya göre görüşmelerin başlangıcında Şam’ın temel şartı, İsrail’in 1974 anlaşmasında belirlenen hatlara geri dönmesiydi. Şara, “İsrail’in 1974’te bulunduğu hatlara çekilmesini talep ettik. Bunun ardından güvenlik düzenlemeleri konuşulabilir. Bu düzenlemeler başarılı olursa kalıcı barış görüşmelerine geçilebilir” ifadelerini kullandı.
“Cumhurbaşkanlığı Sarayı bile İsrail tarafından iki kez bombalandı. Havalimanlarımız İsrail tarafından bombalanıyor. Peki bunlar İsrail vatandaşlarına güvenlik sağlayacak mı?” diyen Şara, Suriye’nin diğer ülkelerle ilişkilerini örnek gösterdi ve ekledi: “ABD, İngiltere ve Lübnan’la ilişkilerimize bakın. Bunlar başarılı ilişkiler. Sorunun Suriye’de değil, İsrail’de olduğuna inanıyorum.”
Şara, 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından ortaya çıkan güvenlik yaklaşımının İsrail’in Suriye politikasını belirlememesi gerektiğini söyleyerek, şunları dile getirdi:
“7 Ekim’de yaşananların İsrail’in Suriye politikasını belirlemesi doğru değil. Bu mantıklı değil. Bu yaklaşım daha fazla güvenlik tehdidi yaratıyor. Kendi güvenliğinizi korumak istiyorsanız başkalarının güvenliğine de saygı göstermeniz gerekir. İsrail politikasını değiştirmeli. Çünkü kendi güvenliğini sağlamak amacıyla çevresinde sorunlar yaratıyor. Bu politika onlar için işlemiyor.”
‘TÜRK ÜSLERİNE YASAL STATÜ KAZANDIRIYORUZ’
Şara Suriye’deki yabancı askeri varlıklarla ilgili de konuştu. Rusya’nın Suriye’de geçmişte yaklaşık 170 askeri noktada bulunduğunu söyleyen Şara, bu varlığın iki üsse kadar indirildiğini ve söz konusu tesislerin Suriye ordusunun eğitimi ve kapasitesinin geliştirilmesi için kullanılan merkezlere dönüştürüldüğünü söyledi.
Türkiye’nin kuzeybatı Suriye’deki askeri varlığı için ise yeni bir hukuki çerçeve hazırlandığını belirten Şara, “Şimdi Suriye’nin kuzeybatısındaki Türk üslerine yasal statü kazandırılması aşamasına giriyoruz. Çünkü herhangi bir yabancı varlığın halkın onayına dayanması ve hukuki bir statüye sahip olması gerekir” diye konuştu.
