Anayasa Mahkemesi, Nüfus Hizmetleri Kanunu’ndaki “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti. Karşı oy kullanan üyeler ise düzenlemenin eşler arasında cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğunu belirtti.
HABER MERKEZİ – Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yer alan “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi. AYM’nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı.
Karara göre, İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, önüne gelen bir davada Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır. Kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır. Ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir” hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için AYM’ye başvurdu.
AYM: NÜFUS KÜTÜĞÜ TEKNİK KAYIT SİSTEMİ
Başvuruda, kadının evlenmesiyle nüfus kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığına dikkat çekildi. Bu uygulamanın kadın ile erkek ve eşler arasındaki eşitlik ilkelerine aykırı olduğu, kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu ve nüfus kütüğünde kocanın esas alınmasının meşru bir amacının bulunmadığı ileri sürüldü.
AYM, iptal istemini oy çokluğuyla reddetti.
Kararda, nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu belirtildi. Kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının, kadının hukuki statüsü veya somut bir menfaati üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı değerlendirmesine yer verildi.
AYM, söz konusu düzenlemenin Anayasa’nın hukuk devleti, kanun önünde eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olmadığına hükmetti.
5 ÜYE KARŞI ÇIKTI: CİNSİYETE DAYALI FARKLI MUAMELE
Karara AYM’nin 5 üyesi karşı oy kullandı. 4 üyenin ortak karşı oy gerekçesinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun yapılırken kadının erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuru haline getirilmesinin hukuk devletinin insan onuru ve eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmayacağı belirtildi.
Karşı oy gerekçesinde, düzenlemenin evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı, haklı bir nedene dayanmayan farklı muamele oluşturduğu ifade edildi.
Kadının hukuki kişiliğinin bağımsız bir birey olarak değil, erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırıldığı belirtilen gerekçede, düzenlemenin “eşler arası eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelediği” ve uluslararası insan hakları hukukunda benimsenen kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmadığı kaydedildi.
KARŞI OY: ‘KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK’ MADDESİNE AYKIRI
Bir diğer karşı oy gerekçesinde ise düzenlemenin kadın aleyhine olduğu ve Anayasa’nın 10. maddesindeki “Kanun önünde eşitlik” ile 41. maddesindeki “Ailenin korunması ve çocuk hakları” hükümlerine aykırı bulunduğu belirtildi.
Karşı oy kullanan üyeler, bu gerekçelerle düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği görüşünü dile getirdi.
