Kültür bütçesinde çoğulculuk tartışması:

HABER MERKEZİ- Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2027 bütçesi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kimlik, inanç ve dil politikaları üzerinden tartışıldı. DEM Partili milletvekilleri, bakanlığın Aleviliği bir inanç olarak tanımak yerine kültürel miras başlığı altında değerlendirmesini ve Türkiye’nin çok dilli yapısının kültür politikalarına yansımamasını eleştirdi. CHP ve Yeni Parti milletvekilleri ise turizm gelirlerindeki sorunlara, kültür-sanat desteklerine ve sektördeki çalışma koşullarına dikkat çekti.

ALEVİLİK İNANÇSAL GÜVENCE ALTINA ALINMALI

DEM Parti İstanbul Milletvekili Celal Fırat, bütçelerin iktidarın hangi toplumsal kesimlerin ihtiyaçlarını gözettiğini gösterdiğini belirterek, Aleviliğin devlet tarafından tanımlanmasına ve yönetilmesine karşı çıktı. Cemevlerine yönelik bazı destekleri olumlu bulduklarını ancak bunun Aleviliğin inanç boyutunun tanınmasının yerini tutamayacağını söyleyen Fırat, Alevilerin kendi kurumlarını ve inanç pratiklerini kendilerinin yönetmesi gerektiğini söyledi.

Fırat, “Bizim talebimiz devletin Aleviliği tanımlaması ve yönetmesi değil, Alevilerin kendi yolunu, itikatını, erkanını özgürce yönetebileceği eşit yoldaşlık temelinde inançsal güvence altına alınmasıdır” dedi.

Aleviliğin bakanlık bünyesinde folklorik bir unsur olarak ele alınmasını eleştiren Fırat, “Sazı koruyup sözünü duymuyorsunuz. Semada kayda geçirip Cem’i tanımıyorsunuz” ifadelerini kullandı. Aleviler adına kurum oluşturulurken toplumun rızasının alınması gerektiğini belirtti.

KÜRTÇE VE DİĞER DİLLER İÇİN KURUMSAL YAPI ÖNERİSİ

DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın da kültür politikalarının Türk dili ve tarihiyle sınırlı tutulmasına tepki gösterdi. Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu için ayrılan kaynaklara dikkat çeken Altın, diğer halkların dillerinin ve kültürlerinin korunması için de bütçe ve kurumsal destek gerektiğini söyledi.

Kürtçe, Roman ve Çerkes dillerinin korunmasının Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sorumluluk alanı dışında görülemeyeceğini belirten Altın, özellikle Zazacanın karşı karşıya olduğu kayıp tehlikesine dikkat çekti. Bakanlığa bağlı dil ve tarih çalışmalarının Anadolu ve Mezopotamya dillerini kapsayan ortak bir kurum altında birleştirilmesini öneren Altın, Kürt Çalışmaları ve Alevi Çalışmaları başkanlıklarının kurulmasını istedi.

Mardin'deki kültür ve turizm politikalarını da eleştiren Altın, Dara Antik Kenti'nin tanıtımında Kürtçe, Arapça ve Süryaniceye yer verilmemesini örnek gösterdi. Kültür Yolu Festivali'nin kentin yerel kültürel birikimini yansıtmadığını savunan Altın, tarihi 1'inci Cadde'nin yönetimi, bakırcılık zanaatının gerilemesi ve Gap Şelalesi'nin geleceği hakkında da değerlendirmelerde bulundu. Yerel kültürün ve zanaatların korunması için kaynakların halklara, dillere ve kültürlere ayrılması gerektiğini söyledi.

TURİZMDE GELİR ARTIŞI BORÇ YÜKÜNÜ KARŞILAMIYOR

Komisyondaki tartışmalar kültür politikalarıyla sınırlı kalmadı. CHP Antalya Milletvekili Sururi Çorabatır, turizm sektöründe açıklanan büyüme rakamlarıyla işletmelerin mali durumu arasındaki farkı gündeme getirdi.

Çorabatır'ın aktardığı verilere göre otellerin yiyecek ve içecek maliyetleri yüzde 63, personel giderleri yüzde 54 artarken döviz kurundaki yükseliş yüzde 18'de kaldı. Konaklama sektörünün cirosu ilk sekiz ayda yüzde 7 artışla 12,6 milyar dolara ulaşırken otellerin banka kredi stoku yıllık yüzde 29,1 artarak 14,1 milyar dolara çıktı. Çorabatır, gelir artışının borçlanma hızının gerisinde kaldığını belirtti.

Yeni Parti Antalya Milletvekili Aykut Kaya, 2026'nın ilk dokuz ayında Antalya'ya 13 milyon 330 bin ziyaretçi geldiğini, buna karşılık yabancı ziyaretçi sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,6 gerilediğini söyledi. Antalya Arkeoloji Müzesi'nin açılışının 2027'ye ertelenmesini eleştiren Kaya, sezonluk çalışanların işsizlik ödeneğinden yararlanması ve turizm sektöründeki yetişmiş personelin korunması gerektiğini dile getirdi.

Yeni Parti İzmir Milletvekili Seda Kaya Ösen ise 2027-2029 Orta Vadeli Program'da turizm gelir hedefinin 100 milyar dolardan 73,5 milyar dolara düşürülmesine dikkat çekti. Ösen, Sayıştay raporuna dayanarak Türkiye'deki yaklaşık 23 bin kiralık konutun denetim sorununu gündeme getirdi; restorasyon çalışmalarındaki gerileme, Kapadokya'daki ihmaller ve sanatçıların statü sorunları üzerinde durdu.

SANATÇILAR İÇİN DESTEK AZALIYOR

CHP İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, bağımsız sanat projelerine verilen desteğin gerilediğini, Bakanlığın tanıtım ve halkla ilişkiler bütçesinin ise 1,5 milyon liradan 67 milyon liraya çıkarıldığını söyledi. Desteklenen bağımsız projelerin oranının yüzde 44'ten yüzde 15'e düştüğünü belirten İlgezdi, Devlet Tiyatroları sanatçılarının çalışma koşullarını da eleştirdi.

İlgezdi, Moskova turnesine katılan “Vanya Dayı” oyununun ekibine harcırahlarının yüzde 50'sinden vazgeçmelerini isteyen belgeler imzalatılmasını gündeme getirdi. Yıllardır sahnelerde çalışan sanatçıların geçici personel statüsünde değerlendirilmesine tepki gösterdi.