Federe Kürdistan'da hükümet krizi iyice derinleşti

HABER MERKEZİ - Federe Kürdistan Bölgesi’nde seçimin üzerinden iki yılı aşkın süre geçmesine rağmen Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) 4 Kasım'da Kürdistan Parlamentosu'nu kısmi olarak toplaması üzerine Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) hükümetten çekildi ve böylece bölgedeki kriz iyice derinleşti.

KYB'Lİ BAŞBAKAN YARDIMCISI VE BAKANLAR, HEWLÊR'DEN AYRILIYOR

Çekilme kararının ardından KYB'li Kürdistan Bölgesi Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani ve hükümetteki KYB'li bakanlar, Hewlêr'deki ofislerini boşaltarak Süleymaniye'ye dönme hazırlığı yapıyor.

Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani, X'te Bafil Talabani'nin videosunu yeniden paylaşırken, Planlama Bakanı Dara Reşid ve Tarım Bakanı Begard Talabani, Facebook üzerinden yaptıkları açıklamalarda, hükümetten çekilme dâhil olmak üzere parti yönetiminin kararlarına bağlı olduklarını teyit etti.

TOM BARRACK, IRAK BAŞBAKANI ZEYDİ İLE GÖRÜŞTÜ

Söz konusu çekilme kararından hemen sonra ABD’nin Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, akşam saatlerinde başkent Bağdat'ta Irak Başbakanı Ali Zeydi ile bir araya geldi.

Irak Başbakanlık Ofisi'nin açıklamasına göre görüşmede, "ikili ilişkiler, iki ülke arasındaki ortaklığın geliştirilmesine yönelik perspektifler ve karşılıklı çıkarların gerçekleştirilmesi ve iş birliği düzeyinin yükseltilmesi konuları" ele alındı.

Görüşmede ayrıca "bölgedeki gelişmeler, bölgesel güvenlik ve istikrarın karşı karşıya olduğu zorluklar ile gerilimin azaltılması, krizlerin kontrol altına alınması ve çatışma alanlarının genişlemesinin önlenmesi amacıyla diplomatik çabaların yoğunlaştırılmasının önemi" değerlendirildi.

Barrack, bugün ise Irak Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi.

BARRACK'TAN "GERİLİM YERİNE DİPLOMASİ" VURGUSU

Görüşmeye ilişkin bugün açıklama yapan ABD’nin Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, "Orta Doğu, bir Rubik Küpü gibidir. Her yüzü diğer yüzlerle bağlantılıdır, bir yüzü çevirdiğinizde diğerleri de hareket eder. Hiçbir ülke ve hiçbir dış güç bu sorunu tek başına çözemez. Bu küp ancak bölge ülkelerinin sabır ve işbirliği içerisinde, kendi kararlarıyla harekete geçmesiyle çözülebilir" dedi ve ekledi:

"Bölge genelinde gerilimin düşürülmesi, krizlerin yayılmadan kontrol altına alınması ve gerilim yerine diplomasinin tercih edilmesi gibi daha zorlu konuları da ele aldık. Bu sorumluluk öncelikle bölge ülkelerine, kendi güvenliklerinin ve geleceklerinin sorumluluğunu üstlenmeye hazır olan komşulara aittir. Bölgede yaşanan değişim de tam olarak budur. Amerika bu süreçte bir ortaktır; bölge ülkelerinin yerine geçecek bir aktör değildir.

Egemen ve müreffeh bir Irak'ın, kendi istikrarının sorumluluğunu üstlenen ülkelerin oluşturduğu bir bölgeye dayanması, Irak halkı, komşu ülkeler ve ABD için olumlu sonuçlar doğuracaktır."

HARİRİ: BİRLİKTE BU BÖLGENİN STATÜSÜNÜ KORUMAMIZ GEREKİR

Rûdaw'a konuşan Kürdistan Bölgesi Başkanlığı Divan Başkanı Fevzi Hariri ise "Duhok ve Zaho’dan Süleymaniye’ye kadar tüm Kürdistan Bölgesi halkını birleştirecek şekilde mevcut duruma bir çözüm bulunması konusunda iyimser" olduğunu söyledi.

Hariri, "Mevcut tüm engellere rağmen sorunların çözüleceği konusunda umutluyum. Hep birlikte bu bölgenin statüsünü korumamız gerekiyor. Tek bir Kürdistan ve tek bir bölge. İnanıyorum ki Kürdistan Bölgesi halkının gayesi de tam olarak budur" diye ekledi.

HEWLÊR VE BAĞDAT NASIL BİR TUTUM ALACAK?

KYB'nin hükümetten çekilme kararına ilişkin şu ana kadar ne Kürdistan Bölgesi hükümeti, ne KDP ne de merkezi Irak hükümetinden henüz bir açıklama yapıldı.

Özellikle Bağdat'ın bu krizde nasıl bir tavır alacağı merak ediliyor.

TALABANİ'NİN RESTİ: IRAK ANAYASASINA GÖRE İKİNCİ BİR BÖLGESEL HÜKÜMET MÜMKÜN MÜ?

Peki, Talabani'nin ikinci bir bölgesel hükümet kurmak anlamına gelen, "Siz orada ne yaparsanız, biz de burada aynısını yaparız. Siz başbakan atarsanız, biz de atarız" restinin Irak Anayasası'nda yeri var mı?

Irak Anayasası’nın 119. maddesi, bir veya daha fazla valilikten, ilgili valilik konseyi üyelerinin üçte birinin veya kayıtlı seçmenlerin yüzde 10’unun desteklediği bir talep üzerine, referandum yoluyla federal bir bölge oluşturma girişiminde bulunulmasına izin verir.

Irak’ın 2008 Bölge Oluşturma Yürütme Usulleri Yasası’na göre, seçmen kaynaklı süreç, seçmenlerin yüzde 2’sinin desteklediği bir ilk dilekçeyle başlar. Ardından yüzde 10 eşiğine ulaşmak için bir kayıt süreci izlenir. İmzalar doğrulandıktan sonra, Irak Bağımsız Yüksek Seçim Komisyonu talebi federal Bakanlar Kurulu’na havale eder. Bu kurul referandum tarihini belirler.

Al Monitor'a konuşan Orta Doğu merkezli stratejik danışmanlık şirketi Geopol Labs'in kurucusu Ramzy Mardini'ye göre, Irak Anayasası, Federel Kürdistanı'nı "federal bir bölge olarak tanımlıyor ve Süleymaniye de bu bölgenin ayrılmaz bir parçasını" oluşturuyor.

Mardini, “Anayasal olarak tanınmış bir bölgeye hâlihazırda dâhil olan bir vilayet, bu bölgeden ayrılmak amacıyla tek taraflı olarak yeni bir bölge kurma prosedürünü başlatabilir mi?” Irak Anayasası bu soruya açık bir yanıt vermiyor.

KÜRDİSTAN PARLAMENTOSU 'KISMEN' TOPLANMIŞTI

Kürdistan Parlamentosu, 2024 yılında yapılan seçimlerden iki yılı aşkın bir süre sonra 4 Kasım'da toplanmış ve Parlamento Başkanı olarak Dr. Vala Ferid'i seçmişti. Dün ise yabancı ülkelerin konsolos ve temsilcileri parlamentoyu ziyaret etmişti.

KDP’nin tüm parlamenterleriyle katıldığı oturuma KYB ve Yeni Nesil Hareketi katılmamıştı. Kürdistan İslami Birlik Partisi'nden de hiçbir milletvekilinin dünkü oturuma katılmamıştı. Helwest Hareketi de parlamentoyu boykot kararı almıştı.

Ancak partilerin kararlarına rağmen bazı fireler verilmişti Buna göre, Halk Cephesi'nden 2 milletvekili ve 1 sosyalist temsilcinin yanı sıra, KYB’den 3 milletvekili, Yeni Nesil'den 3 milletvekili ve Helwest Hareketi 2 üyenin de parlamento açılışına katıldığı ve başkanlık divanı seçiminde oy kullandığı belirtilmişti.

Helwest Hareketi, parti kararı aleyhine hareket eden milletvekilleri Sara Muhsin ve Sazgar Fayiq’ı ihraç etmişti.