Yenilgiye rağmen dış politikada Trump'ın eli güçlü

HABER MERKEZİ - ABD’de 3 Kasım’da yapılan Kongre ara seçimlerinde ABD Başkanı Donald Trump’ın partisi Cumhuriyetçiler ağır bir yenilgi aldı. Demokratlar Kongre’nin iki kanadında da, Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu ele geçirdi ve bu sonucun geriye iki yıllık görev süresi kalan Trump için önemli bazı zorlukları beraberinde getirmesi bekleniyor.

Cumhuriyetçiler'in kaybının Trump'ı Washington'da zayıflattığı ve onu daha sıkı yasama denetimi ve incelemesiyle karşı karşıya bıraktığı konusunda hemen hemen tüm analistler hemfikir.

Ancak Demokratlar'ın zaferinin Trump’ı dış politikada ne derece kısıtlayabileceği konusu daha belirsiz bir başlık olarak değerlendiriliyor. Çoğu yoruma göre, Kongre'yi kontrol eden Demokratlar'ın Trump’ı dizginlemeye çalışacaklarından kuşku yok, ancak Trump, görevdeki son iki yılında İran ve İsrail'den Ukrayna ve Çin'e kadar dünya genelindeki hedeflerini takip etmek için geniş bir hareket alanına sahip olmaya devam edecek.

Trump, seçimin ertesi günü yaptığı açıklamada İran’daki savaşın seçimin kaybedilmesinde etkili olduğunu kabul etti, ancak bunu yaparken, bu başlığı seçim kaybının en önemli nedeni olarak deklare eden yardımcısı JD Vance’e kısmen hak verdi. Trump, İran ile savaştan pişmanlık duymuyor ve aksine Tahran'ın nükleer silah edinmesini engellemenin şart olduğunu özellikle yeniden vurguladı.

İran ile sekiz ayı geride bırakan savaşın ABD ara seçimlerinde tercihleri doğrudan etkileyen en önemli başlıklardan biri olduğundan kuşku duyan yok. Ancak partisinin ağır kaybının ardından Trump’ın bundan sonra nasıl bir politika izleyeceği de tartışılmaya devam ediliyor.

DEMOKRATLAR İÇTE ETKİLİ OLABİLİR, AMA DIŞ POLİTİKADA ETKİLERİ SINIRLI OLACAK

Demokratlar, daha önce Cumhuriyetçiler'i Kongre'nin savaş ilan etme yetkilerini Trump’a devretmekle ve ayrıca uluslararası alanda, sadece İran'a karşı değil, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına yaklaşımı, gümrük vergileri kampanyası, Venezuela lideri Nicolas Maduro’nun yakalanması ve Güney Amerika açıklarında ölümcül tekne saldırıları gibi konularda Trump’a serbestiyet tanımakla suçlamıştı.

Demokratlar'ın Senato lideri Chuck Schumer, ara seçimlerin ertesi günü yaptığı açıklamada, partisinin görevinin "Trump'ın yurt içinde ve yurt dışında yarattığı kaosa bir son vermek" ve İran savaşını sona erdirmek olduğunu söyledi.

Reuters haber ajansına göre, ABD başkanlarının uzun zamandır dış politika ve askeri operasyonlar konusunda sahip olduğu geniş yetki göz önüne alındığında, bu söylendiği kadar kolay değil.

Atlantik Konseyi Orta Doğu programları kıdemli direktörü William Wechsler de Reuters’a yaptığı açıklamada, "Demokrat bir Kongre, Trump'ın iç politikadaki yasama gündemini durdurma yeteneğine sahip, ancak bir başkanın başkomutan olarak yetkilerini kullanmasını engelleme konusunda pek bir yeteneği yok" dedi.

Demokratlar'ın başlıca araçları soruşturmalar, Trump'ın adaylarının onay oturumları ve onun dış operasyonlarını kısıtlamak için fon sağlama yetkisi olabilir, ancak analistler etkilerinin sınırlı olacağını söylüyor.

İRAN’A KARŞI SALDIRI İHTİMALİ YÜKSEK, KÜBA DA HALA BİR HEDEF

Reuters’a göre, görev sürelerinin sonuna yaklaşan, yeniden aday olmaları engellenen ve ülke içindeki etkilerinin azaldığını gören ABD başkanları genellikle dış politika meselelerine odaklandılar ve birçok analist Trump'tan da benzer bir şey bekliyor.

Trump'ın İran’a yönelik kapsamlı bir yeniden saldırıyla Orta Doğu'da daha fazla istikrarsızlığa yol açma veya başka yerlerde, muhtemelen petrol ambargosu altına aldığı ve defalarca tehdit ettiği Küba’yı hedef alarak çatışmayı tetikleme ihtimalleri göz ardı edilmiyor.

Johns Hopkins Üniversitesi'nde dış politika analisti olan Laura Blumenfeld, Reuters’a yaptığı açıklamada, "Eğer kışkırtılır ve köşeye sıkıştırılırsa, Trump başkanlık yetkilerini tek taraflı olarak yurt dışında güç kullanarak sergilemeyi tercih edebilir" dedi.

Trump’ın gerilimin devam ettiği İran'a yeni bir hava saldırısı başlatmak, müzakere yoluyla bir çıkış yolu aramak veya statükoyu korumak arasında bir seçim yapması bekleniyor: Bu gerginlik, küresel enerji fiyatlarını yüksek tutarken Körfez ülkelerini de tedirgin ediyor.

İranlı liderler Trump'ın ara seçimlerde yaşadığı yenilgiyi sevinçle karşılarken, Trump'ın hâlâ askeri harekâta başvurabileceği ihtimali yüksek görülüyor. Reuters’a konuşan bir kaynağa göre, Trump'ın artık siyasi olarak kaybedecek hiçbir şeyi yok.

Ancak Washington'daki Uluslararası Politika Merkezi'nde İran uzmanı olan Sina Toossi, "Gerginliğin tırmanması net bir zafer yolu sunmuyor ve seçmenleri Cumhuriyetçiler'i cezalandırmaya iten ekonomik şikayetleri daha da artırma riskini taşıyor" diye konuşuyor.

Ayrıca büyük çaplı çatışmalara geri dönülmesi, Trump'ın MAGA hareketi içinde de daha fazla muhalefete yol açabilir; bu hareketin giderek artan sayıda takipçisi, Trump'ın 2024 seçim kampanyasında verdiği yabancı müdahalelerden kaçınma sözünü tutmamasından rahatsız.

Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimin ertesi günü Trump'ın İran politikasından kendini uzaklaştırarak, bunun bedeline değip değmediğini sorguladı ve Cumhuriyetçilerin seçimlerdeki hezimeti için de bu politikayı suçladı.

DEMOKRATLAR UKRAYNA VE İSRAİL POLİTİKASINA KARŞI AMA TRUMP’TAN DEĞİŞİM BEKLENMİYOR

Ocak ayında Kongre'nin kontrolünü ele geçirecek olan Demokratlar, Trump'ın baskısı altında olan ve 4,5 yıldır Rus işgaliyle mücadele eden Ukrayna'ya desteği yeniden canlandırmayı hedefleyecekler.

Demokratlar, Ukrayna'ya yeni yardımların onaylanması için daha fazla Cumhuriyetçiyi bu çabalara çekmeyi ve doğrudan yardımı durduran Trump'ın vetosuna karşı koyabilecek bir çoğunluk oluşturmayı umuyor.

Trump'ın Rusya'dan dizel ihracatına yönelik yaptırımları kaldırması, Moskova'nın yanında yer aldığı izlenimini güçlendirdiği gerekçesiyle bazı Cumhuriyetçiler de dahil olmak üzere eleştirilere yol açtı.

Aynı zamanda Demokratlar, yeni kazandıkları gücü Avrupa müttefikleriyle ve Kanada ile ilişkileri onarmaya başlamak için kullanmak istiyor; ancak analistler, yasa koyucuların tek başına Trump'ın gümrük vergileri ve baskı taktikleriyle sarsılan hükümetlerle güveni yeniden kazanmalarının mümkün olmayacağını söylüyor.

Trump’ın ayrıca İsrail’e eskisinden daha az destek veren bir Kongre ile karşı karşıya kalması beklenirken, bazı Cumhuriyetçiler de partilerinin Washington'ın Orta Doğu'daki en yakın müttefikine olan geleneksel desteğini sorguluyor.

Seçimi kazanan Demokrat adayların çoğu, İsrail'e askeri yardıma ve ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşına karşı kampanya yürüten isimlerdi ve yıllık milyarlarca dolarlık yardıma son verilmesi için çaba gösterecekler.

Trump, seçim günü bizzat bu tür yardımların yıl sonunda durdurulacağını duyurdu; ancak yasal yetkiye sahip olup olmadığı net değildi.

İsrail'in Gazze'deki askeri harekatı, Başbakan Benjamin Netanyahu'nun Trump ve Cumhuriyetçi Parti'yi kucaklaması ve işgal altındaki Batı Şeria'da yerleşimcilerin şiddet dalgası, on yıllardır süregelen iki partili desteği zaten aşındırmıştı.

Bununla birlikte, Trump'ın veto yetkisi, Demokratlar'ın büyük politika değişikliklerini zorlama yeteneğini sınırlayabilir.

Sonuç olarak, çoğu analist Trump'ın ikinci döneminin geri kalanındaki dış politikasının, şimdiye kadar büyük ölçüde yurtdışında askeri güç kullanımına dayanan vizyonu tarafından yönlendirileceğini düşünüyor.