İsrail’de yeniden seçim ihtimali görünüyor

HABER MERKEZİ - Ortadoğu’da düşük gerilimle de olsa devam eden çok cepheli savaş nedeniyle dikkatle takip edilen İsrail’deki seçimlerin sonuçları önemli ölçüde netleşmiş durumda.

Netanyahu’lu, Netanyahu’suz: Ne fark eder?

İsrail’de yapılan seçim sadece iç siyasetin yeniden şekillenmesini ilgilendirmiyor; İran’da başlayan ve Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak’ın da birer cephe haline geldiği savaş ve aynı zamanda doğrudan Körfez ülkelerini de etkileyen çatışmalar nedeniyle, İsrail’deki seçimler bölgesel düzeyde kritik önemde değerlendiriliyor.

Görevde bulunduğu dört yıl içinde Gazze’de, Lübnan’da, Yemen’de ve İran’da savaş kararı veren başbakan Benjamin Netanyahu, benzer politikaya devam edeceğini belirtti ve ABD Başkanı Donald Trump ile birlikte İran’da başladıkları "işi bitirmeyi" vaat etti. Trump da seçimden hemen önce Netanyahu’ya destek amacıyla yaptığı iki açıklamada aynı mesajları verdi.

Netanyahu karşıtı koalisyon ise, dış politikada ciddi düzeyde bir siyaset vaat etmemekle birlikte, özellikle İsrail iç siyasetinde yolsuzlukla mücadele gibi kritik başlıklarda taahhütlerde bulundu. Ancak ortaya çıkan sonuçlar, İsrail’in dış siyasetinin değişmeyeceğine işaret ediyor ve iç siyasette da Netanyahu’yu zorlayan bir tabloyu göstermiyor. İsrail’de tamamen güvenlik üzerine inşa edilen dış politika vurgularının seçimde belirleyici olduğu kaydediliyor.

Seçim sonuçlarına göre, Netanyahu, seçim öncesi anketlerin gösterdiği sonuçların aksine ve 2022’deki seçimde elde ettiği sonuçlara göre oy kaybı yaşamasına rağmen, Yahudi seçmenden beklenmedik düzeyde güçlü bir destek gördü. Bu sonuç, muhalefetin Netanyahu’yu görevden almasını engellemiş görünüyor.

Bununla birlikte İsrail’deki seçimlerde Netanyahu’nun başını çektiği blok da, Gadi Eisenkot’un liderliğindeki bir diğer sağcı blok olan muhalefet grubu da hükümeti kurmak için yeterli çoğunluğu elde edemedi. Yeni bir hükümetin kurulabilmesi için 120 sandalyeli Knesset’te (İsrail parlamentosu) en az 61 sandalye elde edilmesi gerekiyor.

İsrail seçimleri: Sandıktan belirsizlik çıktı

Şimdiye kadar oyların en az yüzde 86’sı sayılmış durumda ve buna göre, Netanyahu’nun sağcı bloğu Knesset’te 53, Eisenkot’un sağcı bloğu ise 48 sandalye elde etmiş görünüyor. Sonuçlar ayrıca Arap partilerin oluşturduğu blokun ise ilk kez 19 sandalye kazandığını gösteriyor.

İsrail seçime gidiyor: Ana aktörler kim?

Bu sonuçlar hükümetin kurulmasını zorlaştırıyor. Ortaya çıkan sonuçlara göre, olası bir hükümet kurma girişiminde Arap blokunun desteği şart. Ancak Netanyahu ve Eisenkot seçim öncesinde blok ile mesafeli duracaklarını duyurdu ve halihazırda bu tutumlarını sürdürüyor.

SEÇİM SONUÇLARINA GÖRE ÜÇ SENARYO ORTAYA ÇIKIYOR

Sonuçlardan hareketle İsrail’in Haaretz gazetesi, üç olası senaryoyu gündeme getirdi.

Birincisi, Eisenkot’un Arap blokunun desteğiyle bir azınlık hükümeti kurması. Bu pek olası görünmüyor.

İkincisi, ABD’nin de baskısıyla Netanyahu ve Eisenkot’un bir araya gelerek, ultra-Ortodoks küçük Yahudi partilerini dışlayan bir birlik hükümetini kurmaları. Netanyahu’nun aşırılıkçı yanlısı küçük ortaklarına sırt dönmesi beklenmiyor ve ayrıca ana rakipler olarak Eisenkot ile Netanyahu’nun ortak hareket etmesi de pek olası görülmüyor.

Üçüncüsü, İsrail’de yeniden seçimlerin gündeme gelmesi. Bu, Netanyahu’nun en fazla bir yıl süreyle başbakanlığını sürdürmesi demek. Geçici süreyle Netanyahu görevde kalabilecek, ardından seçimler yenilecek. Bu, İsrail’in aşina olduğu bir tablo değil. Bunun en yakın örneği hemen Netanyahu öncesi dönemde yaşandı. 2019-2022 yılları arasında yaşanan siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle İsrail’de yaklaşık 3,5 yıl içinde 5 kez seçim yapıldı. Ayrıca İsrail’de 1948-2022 arası dönemde koalisyon hükümetlerinin ortalama ömrü 2 yıl olarak hesaplanıyor.

GEÇİCİ BAŞBAKANLIK: NETANYAHU’NUN GÜVENLİK SİYASETİ VE İRAN HESAPLARI

Seçim sonuçlarından hareketle İsrail’de en olası ihtimal olarak yeniden seçim görülüyor. Netanyahu sonraki seçime kadar geçici başbakan olarak görevde kalacak. Bazı kısıtlamalarla karşı karşıya kalmasına rağmen, genel kanı, Netanyahu’nun başbakanlığındaki geçici hükümetin İran'la olan savaş da dahil olmak üzere yetkilerini koruyacağı yönünde. Nitekim Reuters haber ajansına konuşan İsrail Demokrasi Enstitüsü'nde araştırma görevlisi Guy Lurie, geçici hükümetin resmi olarak normal bir hükümetle aynı yetkilere sahip olduğunu söylüyor; ancak "kısıtlama görevi" taşıdığını da işaret ederek bazı alanlarda daha az takdir yetkisine sahip olduğunu belirtiyor.

Netanyahu’nun başbakanlığını sürdürmesi, önümüzdeki bir yılın da Ortadoğu’daki savaş açısından kritik olacağına işaret ediyor. Netanyahu’nun bu sürede çok sert şekilde güvenlik kaygılarını işleyen bir kampanyayı gündeme getireceği, bu sırada ABD ile birlikte İran’daki gerilimi yeniden tırmandırabilecek hamlelerde bulanabileceği kaydediliyor. Nitekim dün akşam yaptığı konuşmada Netanyahu, Trump ile birlikte İran’a karşı yeniden ortak askeri harekat başlatma ihtimalini gündeme getirdi ve iki ülkenin İran tehdidini "bir kez ve tamamen" ortadan kaldırmak için "eşsiz bir tarihi fırsata" sahip olduğunu söyledi.

Eisenkot, Netanyahu'nun geçici başbakan olarak görevine devam ettiğini kabul etti ancak güvenlik meselesini siyasi amaçları için kullanmaması konusunda uyardı.

Netanyahu’nun İran’a karşı olası bir başarıyla yeniden seçime gitmeyi ve böylece liderliğini yaptığı sağ bloğun yeniden tek başına hükümet kurma çoğunluğunu elde etmesini sağlamayı hedeflediği kaydediliyor.

İSRAİL SİYASETİ NEREDEYSE TAMAMEN SAĞA KAYDI; SOL GÖRÜNMEZ OLDU

İsrail’deki seçimlerin ortaya çıkardığı dikkat çekici bir sonuç da, İsrail Yahudileri arasında sağa doğru yaşanan büyük kayma. 1948’de kurulan İsrail’in tarihinin ilk yarısında egemen olan merkez sol, artık küçük bir marjinal gruba dönüşmüş durumda.

Son seçim sonuçlarının da gösterdiği üzere, neredeyse tüm Yahudi partileri, Netanyahu’nun bağımsız bir Filistin devletine karşı çıkan tutumunu paylaşıyor; en büyük rakip Eisenkot da Netanyahu ile aynı politikaya sahip. Olası bir Filistin devleti planı, 1990'lardan beri uluslararası alanda desteklenen barış çabalarının temelini oluşturuyor ve İsrail’de bir zamanlar etkili olan İşçi Partisi iki devletli bir çözüme karşı çıkmıyordu.

Orta Doğu’da milat oldu | İsrail 7 Ekim’in kurbanlarını anıyor: Gazze’de ise geriye yıkım kaldı