İklim zirvesinden nükleer santral anlaşması doğdu
Kanadalı şirketin sicili karanlık
Antalya'daki COP31 zirvesinde Türkiye ile Kanada arasında 4,5 gigavat kapasiteli yeni bir nükleer santral için fizibilite ve ön tasarım anlaşması imzalandı. Projenin teknoloji sağlayıcısı, Kanada'nın nükleer reaktör teknolojisinin sahibi AtkinsRéalis olacak. Şirket Kanada'yı sarsan büyük yolsuzluk suçlamasıyla gündeme gelmiş, ihale yasağı da 3 yıl önce sona ermişti.

Güler YILDIZ
Türkiye, nükleer enerji kapasitesini genişletme planında Kanada ile işbirliğini yeni bir aşamaya taşıdı. Kanada merkezli mühendislik şirketi AtkinsRéalis'in nükleer enerji iştiraki Candu Energy ile Türkiye Nükleer Enerji A.Ş. (TÜNAŞ), Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında yeni bir nükleer santral projesinin fizibilite ve ön tasarım mühendisliği çalışmalarını başlatmak üzere anlaşma imzaladı.
Anlaşma, toplam 4,5 gigavat elektrik üretim kapasitesine sahip, altı reaktör ünitesinden oluşacak bir santral seçeneğinin teknik ve ticari açıdan değerlendirilmesini öngörüyor. Henüz bir yatırım veya inşaat sözleşmesi niteliği taşımayan anlaşma, projenin uygulanabilirliğinin araştırılması ve olası yatırım kararına temel oluşturacak teknik çerçevenin hazırlanması bakımından önem taşıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'a göre anlaşma, Türkiye'nin uzun vadeli nükleer enerji stratejisinin ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesine katkıda bulunacak.
Anlaşmaya göre santralin fizibilite çalışmalarının 2027 sonuna kadar tamamlanması, 2028 yılı boyunca tasarım çalışmalarının yürütülmesi ve ardından nihai yatırım kararının verilmesi planlanıyor. AtkinsRéalis, projenin öngörülen takvime göre 2036 yılında ilk elektriği üretmesini hedefliyor.
ATKINSREALIS 'İN LİBYA GEÇMİŞİ: YOLSUZLUK, DOLANDIRICILIK VE İHALELERDEN MEN
CANDU teknolojisinin ticari hakları ve mühendislik faaliyetleri, Kanada'nın büyük mühendislik kuruluşlarından biri olan AtkinsRéalis'in bünyesinde bulunuyor.
Şirketin geçmişi, Kanada'nın nükleer teknoloji geliştirme politikasıyla yakından bağlantılı. CANDU reaktörlerini geliştiren kamu kuruluşu Atomic Energy of Canada Limited (AECL), 2011 yılında reaktör tasarımı ve ticari geliştirme faaliyetlerini SNC-Lavalin'e devretti. SNC-Lavalin böylece CANDU teknolojisinin ticari geliştirme, mühendislik ve uluslararası projelerdeki temel aktörlerinden biri haline geldi.
SNC-Lavalin daha sonra Candu Energy iştirakini oluşturdu. Şirket, 2023 yılında kurumsal kimliğini değiştirerek AtkinsRéalis adını aldı.
Eski adı SNC-Lavalin olan kuruluş, Libya'daki faaliyetleri nedeniyle yıllarca süren yolsuzluk ve dolandırıcılık soruşturmalarının merkezinde yer aldı. Şirket 2019'da Libya bağlantılı dolandırıcılık suçlaması kapsamında mahkumiyet kararıyla karşı karşıya kaldı. Sonraki marka değişikliği, şirketin uluslararası faaliyetlerini sürdürdüğü yeni kurumsal dönemin başlangıcı oldu.
KANADA TARİHİNİN EN BÜYÜK KURUMSAL RÜŞVET SKANDALI
SNC-Lavalin’in Muammer Kaddafi rejimiyle kurduğu rüşvet ağı, hem ülke tarihinin en büyük kurumsal yolsuzluk davasına dönüştü hem de Ottawa’da Başbakan Justin Trudeau hükümetini sarsan derin bir siyasi krize yol açtı.
Mahkeme kayıtları ve etik raporlara göre şirketin 2001 ile 2011 yılları arasında Libya’daki dev altyapı ihalelerini kazanmak için milyonlarca dolarlık rüşvet ve lüks harcama mekanizması kurduğunu ortaya koydu.

SNC-Lavalin yöneticileri Riadh Ben Aissa ve Sami Bebawi öncülüğündeki ekip, Muammer Kaddafi’nin oğlu Saadi Kaddafi ve Libyalı kamu görevlilerine paravan danışmanlık sözleşmeleri üzerinden yaklaşık 48 ila 51 milyon Kanada doları aktardı. Şirketin aynı dönemde Libya devlet kurumlarını da yaklaşık 130 milyon Kanada doları tutarında dolandırdığı belirlendi.
Saadi Kaddafi’nin 2008 yılında Kanada’ya gerçekleştirdiği ve faturası 1,9 milyon doları bulan lüks seyahat harcamaları dahil olmak üzere sağlanan bu menfaatler karşılığında SNC-Lavalin, Libya’da yaklaşık 1,8 milyar dolar gelir ve 235 milyon dolar brüt kar getiren kamu projeleri üstlendi. Öte yandan, paravan şirketler aracılığıyla yürütülen bu trafikten şirket yöneticilerinin de 73,5 milyon doların üzerinde kişisel kazanç sağladığı tespit edildi.
SKANDAL "İÇ SAVAŞ GİZLİ BELGELERİ"YLE ORTAYA ÇIKTI
Yolsuzluk ağı, 2011 yılında Libya İç Savaşı’nın patlak vermesi ve Kaddafi rejiminin devrilmesinin ardından ele geçirilen belgelerle gün yüzüne çıktı. Skandalın patlamasıyla SNC-Lavalin üst yönetiminde görev değişiklikleri yaşanırken, eski yönetici Riadh Ben Aissa İsviçre’de tutuklanarak rüşvet suçlamalarını kabul etti ve Kanada’ya iade edildi. Diğer üst düzey yönetici Sami Bebawi ise yargılandığı davada yolsuzluk ve dolandırıcılıktan suçlu bulunarak 8,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Soruşturma kapsamında Dünya Bankası, 2013 yılında SNC-Lavalin ve 100’den fazla iştirakini 10 yıl boyunca desteklediği projelerden men etti. Kanada savcılığı ise 2015 yılında şirket hakkında resmi ceza davası açtı.

280 MİLYON DOLAR CEZA ÖDEDİ
Yargı süreci Aralık 2019’da varılan uzlaşmayla sonuçlandı.
Ana şirket yerine inşaat yan kuruluşu SNC-Lavalin Construction Inc., tek bir dolandırıcılık suçlamasını kabul ederek 280 milyon Kanada doları para cezası ödemeye ve 3 yıl denetimli serbestliğe tabi tutulmaya mahkum edildi.
Bu formülle binlerce kişinin çalıştığı ana şirket federal ihale yasağından kurtulurken, SNC-Lavalin 2023 yılında geçmişteki yolsuzluk imajını geride bırakmak amacıyla adını AtkinsRéalis olarak değiştirdi.

Muzu 1 ay boyunca kararmadan saklamanın yolu: Doğru yöntemle tazeliğini koruyor
Nûmedya24 uygulaması
Nûmedya24'ü cebinize ekleyin
Telefonunuza ya da bilgisayarınıza ekleyin: tek dokunuşla açılsın, okuduğunuz haberler bağlantısız da okunsun.

























