Trump, Türkiye’ye geliyor ve “her dediğini yaptığını” söylediği Erdoğan’ı “memnun edecek” bir “hediyesi” olacağını da duyurdu. Bunun, KAAN uçakları için gerekli olan jet motorlarının satışına onay olacağı belirtiliyor; maliyet 700 milyon dolardan fazla. Ancak bu “kolay hedefin” aksine Türkiye’nin esas istediği F-35’ler konusunda anlaşmazlık sürüyor.
HABER MERKEZİ – ABD Başkanı Donald Trump, 7-8 Temmuz’da Ankara’da gerçekleştirilecek NATO zirvesine katılacağını söyledi ve ziyaretini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğine bağladı.
“Erdoğan olmasaydı belki zirveye gitmezdim” diyen Trump, Erdoğan’ı bol bol övdü ve ona göre, Erdoğan “şimdiye kadar kendisinden istediği her şeyi yaptı.” Trump, Erdoğan’ın İsrail’in “büyük bir hayranı olmadığının” da hatırlatarak, “İran’ın yanında bile yer alabilirdi. Ondan bu savaşa girmemesini istedim, o da dışarıda kaldı” ifadelerini kullandı.
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, uzun süredir gündemde olan F-35 savaş uçaklarına ilişkin Türkiye’nin talebi de gündeme geldi. Trump, F-35 uçakları ve jet motorlarıyla ilgili sorulan soruya “Türkiye’yi memnun edecek bir şeyler yapacağım” cevabını verdi.
Türkiye’yi memnun edebilecek şeyin ne olduğu ise dün Reuters haber ajansı tarafından gündeme getirildi. Ajansa göre, Trump yönetimi, ABD Kongresi’nin bazı üyelerinin itirazlarına rağmen, yüz milyonlarca dolar değerinde onlarca jet motorunun Türkiye’ye satışını ilerletmeyi planlıyor. Konuyla ilgili bilgi sahibi dört kaynağa göre, bu, Ankara’ya yapılacak NATO zirvesi öncesinde önemli bir jest olacak.
General Electric tarafından üretilen motorların, NATO üyesi Türkiye’nin 2016’da başlatılan ilk yerli savaş uçağı KAAN’a güç sağlayabileceği belirtiliyor. Reuters’a konuşan bir kaynağa göre, ABD’nin Ankara’ya yapmayı planladığı jestin maliyeti 700 milyon dolardan fazla olacak.
MOTORLAR KOLAY, İLİŞKİLERİ BELİRLEYECEK GERÇEK SINAV F-35’LER
Bununla birlikte, Washington’ın Türkiye’yi F-35 hayalet savaş uçağı programından çıkarma ve Ankara’nın Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından yaptırımlar uygulama kararı, uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık konusu. ABD, Rus sistemlerinin güvenlik tehdidi oluşturduğunu belirtiyor.
Motor satışının Ankara’da memnuniyetle karşılanması muhtemel olsa da, analistler bunun Türkiye’nin F-35 programına geri dönme yönündeki daha geniş hedefinin çok gerisinde kaldığına dikkat çekiyor. Washington merkezli Orta Doğu Enstitüsü’nün Türkiye programı direktörü Gönül Tol, Reuters’a yaptığı açıklamada, şunları dile getirdi:
“Motorların temin edilmesi Türkiye için elbette önemli, ancak aynı zamanda Ankara’ya çok daha iddialı vaatlerde bulunan, Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesini de içeren ABD yönetimi için en kolay elde edilebilir hedef. Washington ve Ankara’nın ikili ilişkilerde yeni bir sayfa açıp açamayacağının gerçek sınavı işte burada yatıyor.”
F-35 İÇİN BARRACK BİLE YASALARI İŞARET ETMİŞTİ
ABD yasaları, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılmak istemesi durumunda S-400 sistemini işletmesine veya bulundurmasına izin vermiyor.
Konuyla ilgili Erdoğan yönetimine yakınlığıyla sık sık gündeme gelen ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye ile Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, 10 Aralık’ta sosyal medya hesabında şunları dile getirmişti:
“ABD yasalarında belirtildiği üzere, Türkiye’nin F-35 programına dönebilmesi için artık S-400 sistemini işletmemesi ve elinde bulundurmaması gerekmektedir. Başkan Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki olumlu ilişki, bu konuda neredeyse on yıldır yürütülen en verimli görüşmelere zemin hazırlayan yeni bir işbirliği atmosferi yaratmıştır. Umudumuz, bu görüşmelerin önümüzdeki aylarda hem Amerika Birleşik Devletleri’nin hem de Türkiye’nin güvenlik gereksinimlerini karşılayan bir ilerleme sağlamasıdır.”
TRUMP İTİRAZLARI AŞABİLİR, AMA F-35’LER İÇİN DURUM BAŞKA: VANCE YASALARI İŞARET ETTİ
Trump ile Erdoğan yakınlığının şimdilik jet motorları konusunda bir alışverişe izin vermesi mümkün görünse de, diğer başlıklarda umulan ilerlemenin o kadar kolay olmayabileceği belirtiliyor. Türkiye’nin 2019’da Rus hava savunma sistemlerini satın alması, ABD müttefiki olan Türkiye’ye yönelik Kongre desteğini sekteye uğrattı ve jet motorlarının satışı konusunda da itirazlar devam ediyor.
Reuters’a göre, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin en kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, gayri resmi bir inceleme sürecinde itirazlarını dile getirdi ve pakete onay vermedi.
Meeks Çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Bu ürünler yıllarca teslim edilmeyecek ve yönetim, ABD politikasının kilit noktalarına ilişkin bilgi ve açıklama taleplerini defalarca görmezden geldi” dedi.
Kaynaklara göre, itirazına rağmen satışın gerçekleşmesine ilişkin kararın önümüzdeki günlerde kesinleşmesi ve ardından Dışişleri Bakanlığı’ndan Kongre’ye resmi bir bildirim yapılması bekleniyor. Kongre inceleme süreci, yasa koyucuların büyük satışlar konusunda görüş bildirmelerine olanak sağlamak üzere tasarlanmış durumda, ancak bir ABD yönetimi satışı gerçekleştirmek isterse itirazlar bağlayıcı olmuyor.
Trump yönetimi de, çeşitli silah satışlarına ilişkin Kongre’nin koyduğu kısıtlamaları ya hiçe saydı ya da hiçe saymakla tehdit etti.
Öte yandan Trump yardımcısı JD Vance, Trump’ın Erdoğan’ı övdüğü basın açıklaması sırasında, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını alabilmesi için ABD yasalarına uyup uymadığının incelendiğini söyledi. Savaş Bakanı Pete Hegseth’e atıfta bulunan Vance, “Pete ve tüm ekip şu anda bunu inceliyor, çünkü Amerikan yasalarına uymak için gerçekleştiğini onaylamamız gereken bazı şeyler var” dedi.
×
BEYAZ SARAY’DA ÇÖZÜMSÜZ KALMIŞTI: F-35, F-16 VE EUROFIGHTER
Erdoğan’ın 25 Eylül 2025’te Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesinde uçaklar önemli bir yer tutmuştu.
Ticari amaçlı olarak Türk Hava Yolları (THY) tarafından kullanılmak üzere Boeing uçakları önemli bir başlık olarak ele alınmış ve Erdoğan ile Trump görüşmesinin ardından THY ABD’den 225 Boeing uçağı sipariş etmişti.
Bir diğer önemli başlık da hükümetin “yerli ve milli” olarak nitelediği yeni nesil KAAN uçaklarıyla ilgiliydi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 27 Eylül 2025’te Erdoğan’ın Trump ile görüşmesinin ardından KAAN uçağı için gereken motorların ABD’den alınamadığını açıklamıştı. “KAAN’ın motorları ABD Kongresi’nde bekliyor, onların lisansı durmuş durumda” diyen Fidan, bunun “müttefiklik ruhuna, stratejik ortaklık ruhuna yakışmadığını” kaydetmişti.
Tartışmalara neden olan bu açıklama, KAAN uçaklarının iddia edildiği gibi yerli üretim olmadığını ortaya koymuştu. Bu uçaklarda kullanılması düşünülen motor, Amerikan yapımı F110 motoru. BBC’nin aktardığına göre, General Electric (GE) Aerospace tarafından üretilen bu motor, F-16 ve F15EX Eagle II’lerde de kullanılıyor. GE’nin internet sitesindeki bilgilere göre 17 ülke, savaş uçaklarında bu motoru kullanıyor.
Fidan’ın açıkladığı haliyle, ABD’li şirketlerin geliştirdiği ve savaş sanayisinde kullanılan bu tür ürünlerin diğer ülkelere satılabilmesi için ABD Kongresi’nin onayı gerekiyor. Bugüne kadar Türkiye lehine herhangi bir gelişme yaşanmadı, ancak Trump’ın NATO Zirvesi öncesinde yaptığı açıklama durumu değiştirebilir. Bununla birlikte KAAN uçaklarının 2028’e ulaşıp ulaşmayacağına ilişkin belirsizlik ortadan kalkmıyor.
Bir diğer tartışmalı başlık ise F-16 uçaklarıyla ilgili. İddiaya göre, Türkiye KAAN uçakları 2028’de hazır oluncaya kadar ABD’den 40 adet F-16 uçağını da alacak.
Ancak Erdoğan’ın 25 Eylül’de Trump ile görüşmesinde de gündeme gelen F-16’lar konusunda henüz bir gelişme yok ve Türkiye’ye yeni F-16’ların ancak en erken 2030’a kadar teslim edilebileceği öngörülüyor. Çok daha gelişmiş savaş uçağı modeli olan ve parasını verdiği halde CATSA yaptırımları nedeniyle Türkiye’nin dışında tutulduğu F-35 uçakları ise belirsizliğini koruyor.
ABD Başkanı Donald Trump, 29 Aralık 2025’te İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile yaptığı görüşmenin ardından, gelen soruya yanıt olarak, Türkiye’ye F-35 uçaklarını satmayı “ciddi olarak düşündüklerin” açıklamıştı.
NATO üyesi Türkiye, 2019 yılında Rus yapımı S-400 füze savunma sistemlerini satın almasının ardından ABD liderliğindeki F-35 savaş uçağı programından çıkarılmış, CATSA yaptırımları devreye konulmuştu.
Türkiye, ABD’den F-35 ve F-16 uçaklarıyla ilgili istediğini alamayınca, Erdoğan, 27 Ekim 2025’te İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Eurofighter anlaşması imzalamıştı. Türkiye, 10,7 milyar dolar karşılığında İngiltere’den 20 Eurofighter satın alacak. Ayrıca Katar ve Umman’dan da 24 ikinci el Eurofighter Türkiye’ye verilecek.
24‘ü ikinci el | Türkiye ile İngiltere Eurofighter anlaşmasını imzaladı
S-400 GELİNCE F-35 GİTTİ
Türkiye, 2002’den 2019’a kadar F-35 projesinde hem alıcı hem de ortak üretici olarak yer alıyordu. Türkiye’nin ABD ile F-35 modeli uçaklar konusundaki ihtilafı tam da 2019’da başladı. Türkiye Rusya’dan S-400 hava savunma sistemini alınca, ABD tarafından 2021’de F-35 programından resmen çıkarıldı. 2,5 milyar dolara satın aldığı S-400’leri elinde tutan ve fakat kullanamayan Türkiye’nin F-35 programı için de önemli miktarda para ödediği ve fakat bunu da alamadığı kaydediliyor. ABD’nin şartı ise çok açık: Türkiye S-400 sistemini elinden çıkarmalı.
23 MİLYAR DOLARLIK F-16 ANLAŞMASI HALA SONUÇSUZ
Hava savunma sistemini güçlendirmek isterken, F-35’lerden olan Türkiye, bu kez yaşlanan F-16 filosunu gençleştirme ve NATO standartlarına ulaştırma çabasına girişti.
Türkiye, 2021’de ABD’den 40 adet yeni F-16 Block 70 (Viper) savaş uçağı ve mevcut 79 adet F-16 uçağı için modernizasyon kiti satın alma talebinde bulundu ve bu talebin karşılığı yaklaşık 23 milyar dolara denk geliyordu.
Bunun için de öncelikle ABD Kongresi’nin onayını gerekiyordu. Bu arada ikili ilişkilerdeki bozulmalar, S-400’ler nedeniyle gelen CAATSA yaptırımları ve benzeri gelişmeler kongre sürecini 2 yıl uzattı. Türkiye’nin İsveç’in NATO’ya üyeliğine onay vermesinin ardından dönemin ABD Başkanı Joe Biden da Türkiye’ye F-16’lar için onay verdi. ABD Dışişleri Bakanlığı 26 Ocak 2024’te Türkiye’ye 40 yeni F-16V ve 79 modernizasyon kiti satışını onayladı. Savunma Güvenliği İşbirliği Ajansı da (DSCA) bu olası satışı Kongre’ye bildirdi. Ancak hala ne ABD Kongresi’nden bir onay çıkmış durumda, ne de Türkiye’nin tam olarak bu proje kapsamında neyi talep ettiği belli. Zira Türkiye 2024’te kısmi oranda anlaşmadan vazgeçmişti ve nitekim ardından İngiltere ile yeni savaş uçakları anlaşması yapmıştı.
