Hakkari’de tarihi Bay Kalesi’nde yürütülen ‘kazı’ çalışmaları bölge halkını tedirgin ediyor. Kazıların kamuoyuna yeterince açıklanmadığı ve ekolojik tahribata neden olduğu belirtiliyor.
HABER MERKEZİ – Hakkari kent merkezine yaklaşık 7-8 kilometre uzaklıkta bulunan ve Demir Çağı’na kadar uzanan geçmişe sahip olduğu değerlendirilen Bay Kalesi‘nde kayıtlarda görülmeyen bir kazı çalışması yürütülüyor.
Kale 36 yıldır “bölge halkına” yasaklı. Kentin sembollerinden Çölemerik Kalesi‘nde ise 2 yıl önce başlayan arkeolojik kazılar sürüyor.
“KAZILARIN AMACI YETERİNCE AÇIKLANMIYOR”
Mezopotamya Ajansı‘nın haberine göre, Bay Kalesi’nde sürdürülen kazı çalışmaları nedeniyle yeni yollar açıldı, bazı kayalık alanlar iş makineleriyle parçalandı.
Bölge sakinleri doğal yapının zarar gördüğüne işaret ederken, daha önce hayvanlarını otlattıkları kimi mera alanlarının da bu çalışmalar nedeniyle yeniden kapatıldığını, kendilerine yasaklandığını belirtiyor.
Savunma ve gözetleme amaçlı kurulan Bay Kalesi’nde tam olarak ne “arandığını” bilmediklerini söyleyen halk, orada çalışan işçilerin de bir şey bilmediklerine dikkat çekiyor.
ÇÖLEMERİK KALESİ’NDE KAZILAR 2 YIL ÖNCE BAŞLADI
1990’lı yıllardan itibaren yasaklı olan her iki kaleden daha büyük ve yerleşim alanı olarak da kullanılan Çölemerik Kalesi askeri üs bölgesi olarak kullanıldı. 2024 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından burada arkeolojik kazı çalışmalarına başlandığı duyuruldu.
Çölemerik Kalesi çevresinde yapılan en önemli arkeolojik keşiflerden biri 1998 yılında ortaya çıkarılan Hakkari stelleri oldu. Kalenin kuzeybatı eteklerinde bulunan 13 insan biçimli dikili taşın, MÖ 1450-1000 yılları arasına tarihlendiği ve bölgedeki eski topluluklara ait önemli veriler sunduğu değerlendiriliyor.
Bay Kalesi ise bölgenin müstahkem kalelerinden biri olarak tanımlanıyor.
1’inci Derece Sit Alanı olan Çölemerik Kalesi’nin bulunduğu alan geçmişte çeşitli müdahalelere de sahne oldu. 1970’li yıllarda dönemin belediyesi tarafından kalenin üst kısmında ş makineleriyle düzenlemeler yapıldı ve tarihi dokuya hasar verildi. Düzleştirilen alan daha sonra çay bahçesi olarak kullanıldı.
1990’lı yıllardan itibarense çay bahçesi yerini askeri üsse bıraktı.
BAY KALESİ’NDE KAZI YAPANLAR KİMLER?
Bay Kalesi 90’lardan itibaren askeri üs bölgesi olarak kullanıldı. 2006 yılında ise özel harekat için gözlem noktası kuruldu. O tarihten beri halka yasaklı olan kale etrafında artık hayvan otlatmak da yasak.
Bölgedeki faaliyetlerin hangi kurum tarafından yürütüldüğü ve projenin içeriğine ilişkin ise herhangi bir resmi bilgilendirme yapılmış değil.
DEM Parti’nin yüzde 48.92 oranla kazandığı Hakkari Belediyesi‘ne 5 Haziran 2024’te kayyum atanan Vali Ali Çelik’in İçişleri Bakan Yardımcılığı görevine getirilmesinin ardından Hakkari Belediyesi, 2026 yılı Şubat ayından beri Vali İbrahim Taşyapan tarafından yönetiliyor.
KALENİN TARİHİ
Kale, Demir Çağı’na M.Ö. 1200 – 550’de uzanan köklü bir geçmişe sahip. Hakkari merkezinin güney tarafında ve merkeze 7-8 km uzaklıkta bulunan Bay Kalesi, 2 bin 25 metre yükseklikte sarp ve kayalık bir tepe üzerine kurulu. Colemêrg Emirliği tarafından aktif bir yönetim ve savunma üssü olarak kullanılmıştır.
Kalede mimari doku büyük ölçüde tahrip olmuş. Ancak en üst kesimde doğu batı doğrultusunda moloz taşlar ve horasan harcıyla tutturulmuş duvar izlerine rastlanılmıştır. Etrafa dağılmış seramik parçalarından demir çağından itibaren Orta Çağ sonuna kadar burada yerleşimin olduğunu gösteriyor.
Tuğla ve seramikler dışında, üzerinde haç ve süslemeler olan bir taş parçası ile kaya üzerinde kazınmış ters lale şek1indeki motifler kalenin diğer kalıntıları teşkil etmektedir.
