BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs sorununda son bir diplomatik hamleye hazırlandığı belirtiliyor. BM Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in bu hafta başlayacak temaslarında, müzakerelerin yeniden başlamasını hedefleyen üç aşamalı bir yol haritasının ele alınması bekleniyor.
HABER MERKEZİ – Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in kişisel temsilcisi Maria Angela Holguin’in hafta sonu Kıbrıs’a dönmesi, yıllardır çıkmazda bulunan Kıbrıs müzakerelerinde yeni bir hareketlilik beklentisini beraberinde getirdi.
2017’de İsviçre’nin Crans-Montana kentinde çöken müzakerelerin ardından geçen yaklaşık dokuz yılın sonunda, görev süresi Aralık 2026’da sona erecek olan Guterres’in çözüm süreci için son kez kapsamlı bir girişimde bulunmaya hazırlandığı değerlendiriliyor.
Kıbrıs Politis Gazetesi’nin diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre Holguin, Ada’daki iki tarafla görüşmeler yaptıktan sonra Atina ve Ankara’ya geçecek. Temasların temel amacı, resmi müzakere sürecinin hangi çerçevede yeniden başlatılabileceğini araştırmak olacak.
İLK HEDEF: ORTAK BİR BAŞLANGIÇ METNİ
BM kulislerinde konuşulan senaryolardan biri, çözüm sürecinin üç aşamalı bir yol haritası üzerinden ilerlemesi.
Buna göre ilk aşamada, tarafların müzakerelere yeniden dönmesini sağlayacak genel bir çerçeve metni hazırlanacak. Fazla ayrıntıya girmeyen ancak tüm tarafların temel beklentilerini karşılayabilecek bir belge üzerinde uzlaşı aranacak.
Türk tarafı, siyasi eşitliğin açık biçimde güvence altına alınmasını, geçmiş uzlaşıların korunmasını ve yeni bir sürecin başarısız olması halinde mevcut statükoya dönüşü engelleyecek mekanizmaların oluşturulmasını istiyor.
Rum tarafı ise geçmiş müzakere süreçlerinde varılan uzlaşıların kayıt altına alınmasını talep ediyor. Ancak diplomatik çevreler, yalnızca siyasi eşitlik başlığının öne çıkarılmasının güvenlik, garantiler, toprak düzenlemeleri, mülkiyet ve anayasal yapı gibi diğer temel başlıkları dışarıda bırakamayacağı görüşünde.
TEMMUZDA 5+1 KONFERANSI GÜNDEME GELEBİLİR
Kaynaklara göre taraflar yeni müzakere sürecinin temel parametrelerinde ortak zemine ulaşabilirse, BM Genel Sekreteri Guterres garantör ülkelerin de katılımıyla yeni bir 5+1 konferansı toplayabilir.
Temmuz ayında düzenlenmesi olası görülen toplantıda ortak bir deklarasyon ya da BM Genel Sekreteri tarafından hazırlanacak bir metin üzerinde mutabakat sağlanması hedefleniyor. Böylece resmi müzakere sürecinin yeniden başlamasının önü açılabilir.
İKİNCİ AŞAMA: STRATEJİK ANLAŞMA
Yol haritasının ikinci ayağında ise ilk çerçeve metninin geliştirilerek bağlayıcı nitelikte bir stratejik anlaşmaya dönüştürülmesi öngörülüyor.
Bu aşamada çözümün temel unsurları daha ayrıntılı şekilde ele alınacak. Güvenlik düzenlemeleri, yönetim modeli, siyasi temsil, mülkiyet, toprak ve diğer kritik başlıkların aynı pakette değerlendirilmesi hedefleniyor.
Diplomatik kaynaklar, böyle bir anlaşmanın kapsamlı çözüm metni kadar ayrıntılı olmayacağını ancak çözümün temel yapı taşlarını net biçimde ortaya koyacağını belirtiyor.
SON AŞAMA KAPSAMLI ÇÖZÜM
Üçüncü ve son aşamada ise tarafların kapsamlı bir siyasi uzlaşıya ulaşması ve Kıbrıs sorununun nihai çözümünün şekillenmesi hedefleniyor.
Ancak diplomatik çevrelerde, mevcut koşullarda nihai bir çözüme ilişkin beklentilerin sınırlı olduğu da ifade ediliyor. Buna rağmen taraflar arasında yeni bir müzakere zemini oluşturulabilmesinin dahi önemli bir ilerleme olarak görüldüğü belirtiliyor.
ALTERNATİF FORMÜLLERE SICAK BAKILMIYOR
Son dönemde bazı akademisyenler ve uzmanlar, müzakere sürecinin aşamalı ilerlemesini ve güven artırıcı adımların çözümden bağımsız şekilde hayata geçirilmesini öneriyor.
Bu öneriler arasında Maraş’ın Rumlara açılması, Kuzey Kıbrıs’a doğrudan uçuşların başlatılması ya da iki toplum arasındaki iş birliğini artıracak küçük ölçekli projelerin devreye alınması bulunuyor.
Ancak diplomatik kaynaklar, bu tür “alışılmışın dışındaki” formüllerin şu aşamada BM’nin yürüttüğü görüşmelerin gündeminde yer almadığını belirtiyor.
