ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı gerilimi sürüyor. CENTCOM, ablukaya aldığı boğazda 31 gemiyi geri çevirdi ve İran bağlantılı bir gemiye el koydu. Trump, boğaza mayın döşeyen gemilere saldırı emri verdi. İran’a göre ise, ABD ablukası “müzakerelerin önündeki en büyük engel.”
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkesin sona ermesine kısa süre kala ABD Başkanı Donald Trump, dün süre vermeden ateşkesi tek taraflı olarak iki hafta uzattığını açıklamıştı.
Görüşmelerde belirsizlik sürerken kriz, Hürmüz Boğazı’nda yoğunlaşmış durumda.
Ateşkes uzatıldı ama… | Savaşta ve diplomaside Hürmüz Boğazı: Bu koz kime kaybettirecek?
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran limanlarına uygulanan abluka kapsamında 31 geminin geri çevrildiğini duyurdu. Açıklamada, gemilere geri dönmeleri ya da başka limanlara yönelmeleri talimatı verildiği, büyük çoğunluğunun bu talimatlara uyduğu ve geri dönenlerin çoğunun petrol tankeri olduğu belirtildi. ABD yönetimi, deniz ablukasının etkili olduğunu savunurken, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın uygulamadan “memnun” olduğunu ve ablukanın “başarılı” olduğunu söyledi.
İran tarafı ise ablukayı müzakerelerin önündeki en büyük engellerden biri olarak görüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, deniz ablukasının “gerçek müzakerelerin önünde ciddi bir engel” oluşturduğunu ifade etti.
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda iki gemiye el koyduğu operasyon görüntülerini paylaştı. Panama bayraklı MSC Francesca ile Liberya bayraklı Epaminondas’ın “gizli şekilde boğazdan çıkmaya çalıştığı” iddia edilirken, gemilerin İran kıyılarına yönlendirildiği belirtildi.
İran: Zaman kazanma oyunu | Trump ateşkesi tek taraflı uzattı
PENTAGON’DA GÖREVDEN ALMA
Krizin tırmandığı bir dönemde Pentagon’da üst düzey bir görev değişikliği yaşandı. ABD Deniz Kuvvetleri Sekreteri John Phelan, Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yaşadığı gerilimin ardından görevden alındı.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada Hegseth ve Bakan Yardımcısı Steve Feinberg’in Phelan’a hizmetleri için teşekkür ettiğini duyurdu. Phelan’ın yerine Deniz Kuvvetleri Müsteşarı Hung Cao’nun vekaleten atandığı bildirildi.
Görevden almanın arka planında ise Trump yönetiminin gemi inşa projelerinde daha hızlı ilerleme beklentisinin olduğu belirtiliyor. Pentagon yetkililerine göre Phelan’ın bu alanda yeterince hızlı hareket etmemesi kararın temel gerekçesi oldu. Kaynaklar, Phelan’a görevden alındığının resmi açıklamadan dakikalar önce telefonla bildirildiğini aktardı. Phelan’ın aynı gün Kongre’de donanmanın bütçe talepleri üzerine temaslarda bulunduğu öğrenildi.
HÜRMÜZ’DE MAYIN TEMİZLİĞİ AYLAR SÜREBİLİR
Pentagon’a ait bir değerlendirmeye göre, İran’ın Hürmüz Boğazı’na yerleştirdiği mayınların tamamen temizlenmesi altı aya kadar sürebilir. Washington Post’un aktardığına göre bu değerlendirme, Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi üyelerine yapılan gizli bir brifingde paylaşıldı. Yetkililer, operasyonun savaş sona ermeden başlamasının beklenmediğini belirtti.
Habere göre İran’ın boğaz ve çevresine 20’den fazla mayın yerleştirmiş olabileceği, bazı mayınların GPS ile uzaktan yönlendirilebildiği ve bu durumun tespitlerini zorlaştırdığı ifade edildi.
“İRAN HÜRMÜZ’DE GEÇİŞ ÜCRETİNDEN İLK GELİRİ ALDI” İDDİASI
İran Meclis Başkan Yardımcısı Hamid Rıza Hacı Babayi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden alınan ücretlerden ilk gelirin elde edildiğini açıkladı. Tasnim Haber Ajansı’na göre, tahsil edilen ücretler İran Merkez Bankası’na yatırıldı ancak miktar açıklanmadı.
ABD ORDUSU: İRAN BAĞLANTILI BİR TANKERE EL KOYDUK
ABD ordusu, İran bağlantılı bir petrol tankerine el koyduğunu açıkladı. Savunma Bakanlığı, Guyana bayraklı “Majestic X” adlı petrol tankerine Hint Okyanusu’nda el konulduğunu belirtti. Operasyona ait görüntüler de paylaşılırken, ABD askerlerinin gemiye çıktığı anlar kaydedildi. Bakanlık açıklamasında, “İran’a maddi destek sağlayan yasa dışı ağları kesintiye uğratmak ve bu ağlarla bağlantılı gemilere müdahale etmek için küresel deniz operasyonlarımız sürecek” denildi.
Son gelişmeyle birlikte, savaşın başladığı günden bu yana Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi’nde 30’dan fazla geminin hedef alındığı bildirildi.
Gemi takip verilerine göre Majestic X, Sri Lanka ile Endonezya arasında seyir halindeydi ve Çin’in Zhoushan limanına gidiyordu. Tankerin daha önce “Phonix” adıyla faaliyet gösterdiği ve 2024’te ABD tarafından İran petrolünü kaçırdığı gerekçesiyle yaptırım listesine alındığı belirtildi.
İran’dan el koymaya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, bölgede artan saldırılar ve yükselen sigorta maliyetleri nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ciddi biçimde yavaşladı.
TRUMP’TAN MAYIN DÖŞEYEN GEMİLERE SALDIRI VE MAYINLARI TEMİZLEME EMRİ
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile gerilimin devam ettiği Hürmüz Boğazı ile ilgili yeni bir açıklama yaptı. ABD ordusunun şimdiye kadar boğazda 159 İran donanma gemisini batırdığını açıklayarak, ABD ordusuna “Hürmüz Boğazı sularına mayın döşeyen herhangi bir tekneyi, küçük tekneler dahil, vurup batırması için emir verdiğini” duyurdu. Bu konuda tereddüt gösterilmeyeceğini belirten Trump, “Ayrıca mayın tarayıcılarımız şu anda boğazı temizliyor. Bu etkinliğin devam etmesini emrediyorum, ancak üç kat artırılmış seviyede!” dedi.
Bu arada Washington Post (WP) gazetesine konuşan ve adı açıklanmayan ABD’li yetkililer, Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların temizlenmesinin yaklaşık 6 ay sürebileceğini açıklamıştı.
İRAN’DAKİ “İÇ ÇEKİŞME” İLE ALAY ETTİ VE HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN “SIKI SIKIYA MÜHÜRLENMİŞ” DEDİ
Trump, bir diğer sosyal medya paylaşımında ise, şunları yazdı:
“İran liderlerinin kim olduğunu anlamakta çok zorlanıyor! Onlar sadece bilmiyorlar! Savaş alanında FEVKALADE KÖTÜ kaybeden ‘Sert çizgililer’ ile hiç de çok ılımlı olmayan (ama saygı kazanan!) ‘Ilımlılar’ arasındaki iç çekişme ÇILGINCA! Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrol bizde. Hiçbir gemi Amerika Birleşik Devletleri donanmasının onayı olmadan girip çıkamaz. ‘Sıkı sıkıya mühürlenmiş’ durumda, İran bir ANLAŞMA yapabilene kadar!!!”
İRAN KIZILAYI: EL KONULAN GEMİ DİYALİZ HİZMETLERİ İÇİN MALMEZE TAŞIYORDU
İran Kızılayı, ABD tarafından 19 Nisan Pazar günü el konulan gemiye ilişkin yaptığı açıklamada, el konulan geminin kargosunun bir kısmının, Kızılay’a bağlı Soha Tıbbi Ekipman Şirketi’ne ait olan ve diyaliz hastalarının sarf malzemelerinin üretimi için gerekli hammaddeleri içerdiğini duyurdu. Bu hayati kalemlerin tedarikindeki herhangi bir aksamanın, diyaliz hizmetine ihtiyaç duyan hastaların sağlığını ve yaşamını doğrudan tehdit edebileceğini belirten İran Kızılayı, sivil gemilere yönelik “her türlü düşmanca eylemin, hükümetlerin uluslararası yükümlülüklerinin açık bir ihlali olduğunu” duyurdu.
İran Böbrek Nakli Derneği’nin verilerine göre, ülkede 40 binden fazla diyaliz hastası bulunuyor ve her yıl bu sayıya iki bin kişi daha ekleniyor.
CENTCOM Pazartesi günü yaptığı açıklamada, uyarılara aldırış etmeyen “Touska” adlı İran bayraklı bir kargo gemisine ateş açıldığını ve ardından gemiye el konulduğunu duyurmuştu.
KATZ: ABD’DEN ONAY BEKLİYORUZ
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, “İran’ı taş devrine geri göndermek” için ABD’den onay beklediklerini açıkladı. Katz, İsrail’in önceliğinin İran liderliğini hedef almak olduğunu dile getirerek, ayrıca enerji ve elektrik altyapısına yönelik saldırılarla ülkeyi “karanlığa ve taş devrine geri göndermeyi” hedeflediklerini söyledi.
Katz, planlanan saldırının önceki operasyonlardan farklı olacağını savunarak, “Bu seferki saldırı daha ölümcül olacak ve İran rejiminin en hassas noktalarına yıkıcı darbeler indirilecek” dedi.
