Ateşkesin ardından ABD ile İran heyetlerinin bugün Pakistan’ın başkenti İslamabad’a varması ve görüşmelerin yarın başlaması bekleniyor. Ancak İran, ateşkes Lübnan’ı da kapsamadığı sürece görüşmelere katılmamakta ısrarcı. İsrail, Lübnan ile görüşmelere başlayacağını duyurdu, ancak Hizbullah’ın silahsızlanmasını şart koşuyor. Bir diğer gerilim konusu da Hürmüz Boğazı.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında 8 Nisan’da ilan edilen ateşkes, özellikle Lübnan ve Hürmüz Boğazı ile ilgili gelişmeler nedeniyle kırılgan yapısını koruyor. Pakistan’da yarın başlaması beklenen görüşmelerin seyri de ateşkesin kırılgan yapısı ve tarafların ilan ettikleri şartlar nedeniyle belirsizliğini koruyor.
×İran’da ilan edilen ateşkesin Lübnan’ı kapsayıp kapsamadığına ilişkin ihtilaf, dünden beri gündemdeki yerini koruyor. Arabulucu Pakistan ve İran, ateşkesin Lübnan’ı kapsadığında ısrar ediyor; İsrail ve ABD tarafı ise aksini iddia ediyor. İsrail, ateşkesin ilk gününde başkent Beyrut başta olmak üzere Lübnan’da kapsamlı saldırılar gerçekleştirdi ve bu, ateşkesi kırılgan hale getiren en önemli gelişme olarak kayda geçti.
Dün ise, hem pek çok ülkede hem de Lübnan’da ateşkes konusunda sesler yükseldi. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, İsrail ile ateşkes sağlanması ve doğrudan müzakerelere başlanmasına yönelik önerinin uluslararası alanda olumlu karşılık bulmaya başladığını açıkladı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da Lübnan hükümetiyle doğrudan görüşmeler için talimat verdiğini duyurdu.
Netanyahu’dan “müzakereler” için talimat | Lübnan: Ateşkes önerisi olumlu karşılık buluyor
İsrail’in esas şartı, Hizbullah örgütünün silahsızlandırılması; Hizbullah’ın şartı ise İsrail’in güney Lübnan’daki varlığını sonlandırması ve bunlar, yeni şartlar değil.
İsrail ile Kasım 2024’te varılan ancak uygulanmayan ateşkesin esas gündemi de bunlardı. Lübnan hükümeti ile ABD görüşmelerinde de Hizbullah’ın silahsızlandırılması konusu sık sık gündeme geldi. Ancak Hizbullah, İsrail’in saldırılarını gerekçe göstererek bu kararı tanımıyor. İsrail de Hizbullah’ın saldırılarını ve silahsızlanmamasını gerekçe göstererek Lübnan’a yönelik saldırılarını sonlandırmıyor. Yeni görüşmelerin sonuç üretip üretmeyeceği merak edilirken, beklenen ilk adımın İran’daki gibi geçici bir ateşkesin sağlanması yönünde.
‘Rutinleşen savaş cephesi’: Lübnan | Lübnan’da savaşın bir ayı geride kaldı
Pakistan’da yarın başlaması beklenen görüşmeler öncesinde kritik önemdeki bir diğer başlık da Hürmüz Boğazı. İran, petrol ve finans piyasalarına olumsuz etkisi nedeniyle boğazı savaş boyunca kapattı ve ABD üzerinde küresel baskı oluşturmak için bunu bir koz olarak elinde tuttu. Ateşkesten sonra da boğazı benzer şekilde bir koz olarak ileri sürüyor. Bu taraflar arasında gerilimin sürmesine yol açmış durumda.
Pakistan’da beklenen görüşmeler öncesinde dün ABD Başkanı Donald Trump, iyimser olduğunu söyledi. İran dini lideri Mücteba Hamaney ise ülkesinin savaş istemediğini ancak haklarından geri adım atmayacağını da duyurdu.
Pakistan heyetleri bekliyor | Trump: Çok iyimserim, Hamaney: Haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz
KALİBAF: İKİ KONU MÜZAKERELER BAŞLAMADAN YERİNE GETİRİLMELİ
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabından müzakere görüşmelerine ilişkin açıklama yaptı. “Taraflar arasında karşılıklı olarak kararlaştırılan iki önlem henüz uygulanmadı” diyen Kalibaf, “Lübnan’da ateşkes ve İran’ın bloke edilmiş varlıklarının serbest bırakılması” maddelerini sıraladı ve “Bu iki konu, müzakereler başlamadan önce yerine getirilmelidir” dedi.
TRUMP: GEMİLERİ EN İYİ SİLAHLARLA YÜKLÜYORUZ
ABD Başkanı Donald Trump, İslamabad’daki görüşmelere ABD temsilcisi olarak katılacak Başkan Yardımcısı JD Vance’in yola çıkmasından kısa süre sonra New York Post gazetesine kısa bir röportaj verdi.
İslamabad’daki görüşmelerin başarılı olup olmayacağı sorusuna Trump, “Yaklaşık 24 saat içinde bunu öğreneceğiz. Çok yakında öğreneceğiz” yanıtını verdi.
Trump, “Sıfırlama işlemi yapıyoruz. Gemileri en iyi mühimmatla, şimdiye kadar yapılmış en iyi silahlarla yüklüyoruz. Tam bir yıkım için kullandığımızdan bile daha yüksek seviyede. Daha önce yaptıklarımızdan bile daha iyileri ve bunlarla onları paramparça ettik” ifadesini kullandı.
Donald Trump, bu silahlar hakkında, “Anlaşmaya varamazsak, onları gayet verimli bir şekilde kullanacağız” dedi.
İslamabad’da görüşmesi planlanan ABD ve İran heyetleri hakkında ise Trump, “Doğruyu söyleyip söylemediğinizi bilecek en iyi insanlarla karşı karşıyasınız” yorumu yaptı.
JD VANCE: İRAN BİZİMLE OYUN OYNAMAK İSTİYORSA İYİ BİR SONUÇ OLMAZ
İran ile ateşkes görüşmesine müzakereci olarak katılacak olan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, “İran iyi niyetle müzakere etmek istiyorsa elimizi uzatacağız, bizimle oyun oynamak istiyorlarsa iyi bir sonuç olmaz” dedi.
İslamabad’da yarın başlayacak müzakerelere ilişkin konuşan Vance, İran’la yapılacak müzakerelerin olumlu sonuçlanacağına inandığını söyledi. Müzakereleri dört gözle beklediğini dile getiren Vance, “Trump bize müzakereler konusunda açık yönergeler verdi” dedi.
İRAN HEYETİ PAKİSTAN’DA MI?
Yarın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlaması beklenen ABD-İran görüşmeleri için heyetler bekleniyor. İran heyetinde Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi yer alıyor. ABD heyetinde ise ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner bulunuyor.
ABD basınında İran heyetinin dün gece saatlerinde İslamabad’a ulaştığı bildirildi, ancak İran bu iddiayı şimdilik yalanladı. İran, Lübnan’da ateşkes sağlanmadan ABD ile görüşme planı olmadığını duyurdu.
İSRAİL: HİZBULLAH ROKET ATIŞI YAPTI
İsrail ordusu ise, Lübnan’da olası bir ateşkes konusu konuşulurken, Hizbullah’ın dün gece kuzey İsrail’e doğru roketler ateşlediğini duyurdu. İsrail’in ise Lübnan’da çok sayıda hedefi vurduğu bildirildi.
Bu gelişmelerin, İsrail ile Lübnan arasındaki görüşmeleri ve aynı şekilde İslamabad’daki görüşmeleri olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI BELİRSİZLİĞİ: İRAN GEMİLERDE ÜCRET ALIYOR, TRUMP KIZDI
İslamabad görüşmeleri öncesinde kritik önemde olan Hürmüz Boğazı ile ilgili de dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. İran boğazdan geçecek gemilerden ücret alacağından ısrar ediyor ve son iki günde geçişine izin verilen birkaç gemiden ücret alındığı da ileri sürülüyor. Bu konu Trump’ın da gündemindeydi. Trump, gece saatlerinde sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçişine izin verme konusunda ‘çok kötü bir iş çıkardığını’ ve bunun ‘anlaşmaya uymadığını’ söyledi. Trump, “İran, hatta bazılarına göre onursuz bir iş yapıyor. Bu, aramızdaki anlaşma değil!” diye yazdı. Trump gemilerden ücret aldığı yönündeki haberlerle ilgili de “Umarım öyle değildirler ve eğer öylelerse, hemen şimdi durmaları gerekir!” paylaşımını yaptı.
STARMER, KATAR’DA: TRUMP’LA HÜRMÜZ BOĞAZI’NI GÖRÜŞTÜ
İngiltere Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamada, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile ABD Başkanı Donald Trump telefonda görüştü. Körfez ziyareti devam eden Starmer Katar’da Trump ile yaptığı görüşmede, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının gerekliliği konusunda Körfez liderleri ve bölgedeki askeri yetkililerle yaptığı görüşmeleri ve uygulanabilir plan üzerinde anlaşmaya varmak üzere ortakları bir araya getirme yönünde ülkesinin çabalarını aktardı.
İki lider, halihazırda ateşkesin yürürlükte olduğu, Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin mutabakat sağlandığı ve artık bir çözüm bulma sürecinin bir sonraki aşamasına geçildiği konusunda mutabık kaldıklarını belirtti. Starmer ve Trump, deniz taşımacılığını mümkün olan en kısa sürede yeniden canlandırmak için pratik plana duyulan ihtiyacı ele aldı.
