İsrail parlamentosunun Filistinliler için idamı temel ceza haline getiren düzenlemesi AB tarafından “geri adım” olarak nitelendirildi. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk yasanın ayrımcı olduğunu belirterek “Uygulanması savaş suçu teşkil eder” dedi. İsrailli insan hakları örgütleri yasayı Yüksek Mahkeme’ye taşırken, ülkede protestolara polis müdahale etti.
HABER MERKEZİ – İsrail parlamentosu, Filistinlilere yönelik idam cezasının önünü açan yasa tasarısını hafta başında kabul etti. Düzenleme, Batı Şeria’daki askeri mahkemelerde “ölümle sonuçlanan saldırılar” nedeniyle suçlu bulunan Filistinliler için idamı temel ceza haline getiriyor.
Yasaya göre idam cezası, “İsrail’in varlığını sona erdirme amacı” taşıyan saldırılar için öngörülüyor. Ancak bu tanım nedeniyle uygulamanın fiilen Filistinlilerle sınırlı kalacağı, benzer suçları işleyen Yahudi İsraillilerin kapsam dışında kalacağı eleştirileri yapılıyor.
Düzenleme, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon ortaklarının seçim vaatleri arasında yer alıyordu.
×Uluslararası insan hakları örgütlerine göre dünyada 54 ülke idam cezasını uygulamaya devam ederken, 113 ülke bu cezayı tamamen kaldırmış durumda. Küresel eğilim ise idam cezasının kaldırılması yönünde.
90 GÜN İÇİNDE İNFAZ, AF HAKKI YOK
Yasa, idam kararlarının 90 gün içinde infaz edilmesini öngörüyor. Gecikme ihtimali sınırlı tutulurken, mahkûmlar için af hakkı tanınmıyor. “Özel durumlarda” müebbet hapis seçeneği bırakılıyor ancak bu durum açık biçimde tanımlanmıyor. Batı Şeria’daki askeri mahkemeler teorik olarak daha önce de idam cezası verebiliyordu, ancak bu yetki bugüne kadar kullanılmadı.
İsrail, 1954’te cinayet suçları için idam cezasını kaldırdı. Ülkede sivil yargılamayla idam edilen son kişi, Nazi suçlusu Adolf Eichmann oldu.
TEPKİLER
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, yasayı uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirdi. Abbas’ın ofisi, düzenlemenin Filistinlileri sindirmeyi amaçladığını ancak “Filistin halkının iradesini kıramayacağını” açıkladı. Hamas ve İslami Cihad ise yasaya karşılık saldırı çağrısı yaptı.
İsrailli insan hakları örgütleri de yasayı “kurumsallaşmış ayrımcılık ve ırkçı şiddet” olarak tanımladı. İsrail Sivil Haklar Derneği, düzenlemenin iptali için Yüksek Mahkeme’ye başvurdu.
Karar, Avrupa Birliği’nde de “çok endişe verici” olarak değerlendirildi. Avrupa Komisyonu sözcüsü, düzenlemeyi “açık bir geri adım” olarak nitelendirerek, İsrail’e uluslararası hukuk yükümlülüklerine ve demokratik ilkelere bağlı kalma çağrısı yaptı. Sözcü, AB’nin bu karara karşı atabileceği olası adımlara ilişkin ise herhangi bir değerlendirme yapmadı.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, düzenlemenin ayrımcı niteliği nedeniyle uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirterek, uygulanması halinde savaş suçu sayılabileceğini söyledi. Türk, yasanın yaşam hakkı başta olmak üzere uluslararası yükümlülüklerle açıkça çeliştiğini vurguladı. Düzenlemenin “derhal geri çekilmesi gerektiğini” ifade eden Türk, “Ayrımcı biçimde uygulanması uluslararası hukukun ağır bir ihlali olur. İşgal altındaki Filistin topraklarında uygulanması ise savaş suçu teşkil eder” dedi.
Öte yandan tasarıya karşı İsrailli insan hakları aktivistlerinin ülkedeki protestoları da sürüyor. İsrail Meclisi önünde dün düzenlenen protestoya polis tazyikli su ve biber gazı ile müdahale etti ve 2 kişi de gözaltına alındı.
